Page 33 - ทฤษฎีและการวิจารณ์ภาพยนตร์
P. 33
แนวคดิ ภาพยนตร์หลังทศวรรษ 1970 7-23
กิจกรรม 7.2.1
ในฐานะผดู้ ู หรอื ผวู้ เิ คราะหว์ จิ ารณภ์ าพยนตร์ เมอ่ื นำ� แนวคดิ มารก์ ซสิ มใ์ หมไ่ ปใชว้ จิ ารณภ์ าพยนตร์
ควรใชด้ ้วยเครือ่ งมืออะไรบา้ ง
แนวตอบกิจกรรม 7.2.1
มีเครื่องมือหลายประเภทที่สามารถวิเคราะห์วิจารณ์ภาพยนตร์ในแนวมาร์กซิสม์ใหม่ เช่น ใช้
แนวคิดการเลา่ เรอ่ื ง ทฤษฎสี ัญวทิ ยา ภาพตัวแทน มาตรวัดอดุ มการณ์ รวมไปถึงการใช้แนวคดิ ต่างๆ ดงั
กลา่ ว ผสมกบั การวิจารณต์ ามบรบิ ท การวิจารณร์ ปู แบบนยิ ม และการวจิ ารณ์ตระกลู ภาพยนตร์
เรื่องที่ 7.2.2
กลุ่มแนวคิดเฟมินิสต์และเควียร์
ในบรรดากลมุ่ มารก์ ซสิ มใ์ หมท่ พ่ี ฒั นาแนวคดิ อยา่ งโดดเดน่ และตอ่ เนอื่ ง หลงั ทศวรรษ 1970 เปน็ ตน้
มาจนเกดิ วัฒนธรรมการสร้างหนงั การจดั เทศกาล และทฤษฎดี า้ นภาพยนตรเ์ ฉพาะกล่มุ คือ กลุ่มแนวคิด
เฟมินิสต์4 และเควียร์ (Feminist film theory and Queer cinema) โดยทงั้ สองแนวคดิ น้ีมคี วามสบื เนอื่ ง
ต่อกันเป็นพัฒนาการจนถึงปัจจุบันน้ี
โดยทว่ั ไปเมอื่ กลา่ วถงึ “หนงั เฟมนิ สิ ต”์ มกั จะมผี เู้ ขา้ ใจวา่ หมายถงึ ภาพยนตรท์ แ่ี สดงออกถงึ สทิ ธิ
และการตอ่ สขู้ องผหู้ ญงิ ทป่ี รากฏในเนอื้ หาสว่ นใดสว่ นหนง่ึ หรอื มองแตเ่ พยี ง “ภาพและบทบาท” ของผหู้ ญงิ
ท่ีปรากฏในภาพยนตร์ (representations of women) แต่ในแนวคิดของกลุ่มภาพยนตร์เฟมินิสต์มี
ขอ้ ถกเถยี งโตแ้ ยง้ กนั อยา่ งกวา้ งขวางและลมุ่ ลกึ กวา่ นนั้ โดยครอบคลมุ และวเิ คราะหเ์ กย่ี วกบั อตั ลกั ษณด์ า้ น
ต่างๆ ทั้งเช้อื ชาติ เพศสภาพ5 ชนชน้ั และชาตกิ �ำเนดิ ของผหู้ ญงิ
นักคิดนักทฤษฎีด้านเฟมินิสต์ท่ีส่งอิทธิพลอย่างมากต่อแนวคิดน้ี คือ ลอว์ร่า มัลวี (Laura
Malvey) ผู้น�ำเสนอแนวคิดส�ำคัญเก่ียวกับภาพยนตร์เฟมินิสต์ในบทความชื่อ “Visual Pleasure and
4 ในชุดวิชาน้ี คำ�ว่ากลุ่มเฟมินิสต์ และกลุ่มสตรีนิยม คือกลุ่มนักคิดสายเดียวกัน และใช้ทั้งสองคำ�ตามแต่ผู้เขียนแต่ละ
หน่วยเห็นสมควร
5 คำ�ว่า เพศสภาพ หรือเพศสภาวะ มาจากภาษาองั กฤษ gender หมายถึง ภาวะแห่งเพศที่ถูกประกอบสร้างทางสงั คม
มใิ ชม่ าตามกำ�เนิด เชน่ เพศสรรี ะ หญงิ ชาย ทม่ี ีกายภาพตัง้ แต่กำ�เนดิ และหากสังคมเกดิ เปล่ียนการกำ�หนดสถานะทางเพศว่า อาจ
มาจากองค์ประกอบอื่นๆ นอกเหนือจากเพศต่างๆ มากกว่าหญิงและชาย ก็มีเพศสภาพอื่นๆ เช่น เกย์ กะเทย ทอม ดี้ ดังน้ัน
ในสังคมจะมี เพศสรีระชาย แต่เพศสภาพหญิง หรือ เพศสรีระชาย เพศสภาพเป็นเกย์ เป็นต้น (เรียบเรียงและสรุปจาก กฤตยา
อาชวนิจกุล, 2554ก)
