Page 34 - ทฤษฎีและการวิจารณ์ภาพยนตร์
P. 34
7-24 ทฤษฎแี ละการวิจารณ์ภาพยนตร์
Narrative Cinema” (Malvey, 1992) บทความนี้เขียนข้ึนใน ค.ศ. 1973 และถูกเผยแพร่ในวารสาร
ภาพยนตร์ Screen ใน ค.ศ. 1975 โดยมปี ระเดน็ สำ� คญั คอื ภาพยนตรก์ ระแสหลกั ทวั่ ไปมกั จะนำ� เสนอภาพ
ผู้หญิงเพอ่ื “ตอบสนองความพงึ พอใจใหเ้ พศชาย” ทั้งนี้ภาพของผหู้ ญิงทีป่ รากฎในภาพยนตร์มสี องระดับ
คอื หนง่ึ ในฐานะวตั ถทุ างกามารมณใ์ นเนอื้ เรอ่ื งของภาพยนตร์ และสอง ในฐานะเปน็ วตั ถทุ างกามารมณ์
ส�ำหรับผู้ชมภาพยนตร์ (Malvey, 1992, p. 751) ความพึงพอใจของฝา่ ยชายในการจ้องมอง (gaze) มี
ลกั ษณะเปน็ ผู้กระทำ� (active) สว่ น “ภาพของผู้หญิง” มีลักษณะเปน็ ฝา่ ยถกู กระท�ำ (passive) ซงึ่ เปน็
ภาพตัวแทนทีส่ ะท้อนอดุ มการณ์แบบ “ชายเปน็ ใหญ”่ (Malvey, 1992, p. 756)
การน�ำแนวคิดไปใช้
เพอื่ ใหเ้ ขา้ ใจทฤษฎไี ดง้ า่ ยขนึ้ เมอื่ จะใชแ้ นวคดิ นศี้ กึ ษาภาพยนตร์ จะขอแบง่ วธิ ศี กึ ษา “ภาพยนตร”์
ออกเป็นสามส่วน ได้แก่ ส่วนของภาพตัวแทน (representation) การผลิต (production) และการรับรู้
ความหมายจากภาพยนตร์ (spectacle) ค�ำนี้ในบางต�ำราใช้ค�ำว่า การศึกษาผู้ชม) และใช้การต้ังค�ำถาม
เกย่ี วกับภาพยนตร์เรื่องหนงึ่ ๆ เพอื่ ความเข้าใจพ้ืนฐานของแนวคดิ นี้ (Branigan & Buckland, 2015)
การศึกษาภาพตัวแทน มกั จะตง้ั คำ� ถามดงั นี้ (Branigan & Buckland, 2015, p. 187)
• ภาพของผู้หญงิ ถูกนำ� เสนอผ่านภาพยนตรอ์ ย่างไร
• ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งภาพตวั แทนในจอหนงั และการสรา้ ง “เพศสภาพ” ในสงั คมของเราเปน็
อยา่ งไร (เชน่ ละครไทยสรา้ ง “เพศสภาพ” หญงิ แบบนางเอก มภี าพตวั แทนคอื เพศสรรี ะเปน็ หญงิ แตก่ �ำเนดิ
เรียบร้อย โดนรงั แก หนกั แนน่ รักเดียวใจเดยี ว อายนุ ้อยกวา่ 30 ปี เพศสภาพกะเทยทีม่ บี ุคลิกดงั กลา่ ว
ก็ไม่สามารถเป็นนางเอกละครไทยได้ ต้องมีสรีระเพศหญิงเท่านั้น ซ่ึงขณะท่ีตัวละครนางอิจฉา อาจจะมี
เพศสภาพหญงิ ทีอ่ ายุเกนิ 30 มภี าพตวั แทนคอื เสยี งดัง จุ้นจา้ น ปากจัด หลายใจ ชอบแต่งตัวโป)๊
งานเขียนของเฟมินิสต์ชาวอังกฤษคือ มัลวี และแคลร์ จอห์นสัน (Clair Johnson) ในกลาง
ทศวรรษ 1970 ผลักดันให้ทฤษฎีภาพยนตร์เฟมินิสต์ไปไกลกว่าการศึกษาเรื่องการผลิต และผู้ชม ซึ่งมี
อทิ ธพิ ลในการศกึ ษาดา้ นเฟมนิ สิ ตแ์ ละสอ่ื มวลชนมาชา้ นาน โดยกลมุ่ นกั วชิ าการภาพยนตรเ์ ฟมนิ สิ ตร์ นุ่ แรก
ไดศ้ ึกษาภาพยนตร์ฮอลลีวดู จ�ำนวนมากเกี่ยวกบั ภาพของผ้หู ญิง หรอื images of women ในภาพยนตร์
ฮอลลีวูด และพบวา่ “ภาพตวั แทน” ของผหู้ ญงิ ในภาพยนตรข์ น้ึ กบั ประสบการณส์ ว่ นตวั ของผชู้ ม และการ
วเิ คราะหต์ วั บทภาพยนตร์ ทส่ี ำ� คญั พบดว้ ยวา่ ประเดน็ ทพี่ บในภาพยนตรค์ อื การดถู กู เพศหญงิ จนกระทงั่
ใน ค.ศ. 2011 ภาพยนตร์สารคดเี รอ่ื ง Miss Representation (Jennifer Siebel Newsom, 2011) ไดเ้ ปน็
ตัวอยา่ งส�ำคัญของวิธีการศึกษาภาพตวั แทนของทฤษฎภี าพยนตร์เฟมนิ ิสต์
