Page 30 - ลัทธิการเมืองและยุทธศาสตร์ในการพัฒนา
P. 30
15-20 ลัทธกิ ารเมืองและยุทธศาสตร์ในการพัฒนา
เร่ืองที่ 15.2.1
ลัทธิการเมืองและบทบาทรัฐในการก�ำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนา:
ภูมิภาคเอเชียตะวันออก
ประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกในที่น้ีจะกล่าวถึงญี่ปุ่น เกาหลีไต้ และใต้หวัน ท่ีได้ช่ือเป็น
ประเทศทร่ี ฐั ขับเคล่อื นการพัฒนา (developmental state) ลักษณะร่วมกันทปี่ ระเทศเหลา่ นมี้ คี อื การตก
ภายใตก้ ารเปน็ รฐั อาณานคิ มหรอื เปน็ เมอื งขนึ้ ทำ� ใหเ้ กดิ แนวคดิ “ชาตนิ ยิ ม” อนั เปน็ ความพยายามในการ
หลุดพน้ และการพัฒนาตัวเองเพอ่ื ความเท่าเทียม
ดังน้ัน ลัทธิการเมืองท่ีมีบทบาทส�ำคัญในช่วงท่ีเป็นอาณานิคมหรือเป็นเมืองข้ึนคือลัทธิชาตินิยม
ซึ่งลัทธินี้ก็มีส่วนส�ำคัญอย่างมากในการกระตุ้นให้รัฐเข้ามามีบทบาทส�ำคัญในการพัฒนา การพัฒนาที่มี
ลกั ษณะเปน็ การชน้ี �ำ โดยรฐั มอี ำ� นาจและใชอ้ �ำนาจในการบรู ณาการและการระดมทรพั ยากรตา่ งๆ โดยอา้ ง
เหตุผลถึงการสร้างความทันสมัยทางเศรษฐกิจ และรัฐจะถูกมองว่าเป็นรัฐท่ีช้ีน�ำในการพัฒนาได้ก็ต่อเม่ือ
สามารถสร้างสมรรถนะในการสนับสนุนการพัฒนา ซึ่งเป็นฐานส�ำหรับการอ้างความชอบธรรมที่อาจมี
ลักษณะการเมืองเป็นแบบอ�ำนาจนิยม โดยมองว่าการพัฒนาอุตสาหกรรมมีความส�ำคัญกว่าการพัฒนา
ประชาธิปไตย เพื่อเป็นการรักษากฎระเบยี บและความมัน่ คงทางการเมอื ง รัฐบาลต้องควบคมุ เก่ยี วกบั ผล
ประโยชน์ในสังคม และขัดขวางการมสี ว่ นร่วมและเหนี่ยวร้ังเสรีภาพของประชาชน27
แนวคิดรัฐขับเคล่ือนการพัฒนา (developmental state)28แม้ว่าเป็นแนวคิดที่ค่อนข้างใหม่ราว
ช่วงทศวรรษท่ี 1980 และมีต้นก�ำเนิดอยู่ท่ีประสบการณ์การพัฒนาเศรษฐกิจของรัฐในภูมิภาคเอเชีย
ตะวนั ออก แตร่ ากฐานของแนวคดิ น้สี ามารถเชอ่ื มโยงกบั งานในกล่มุ ชาตินิยมทางเศรษฐกิจ หรือพาณิชย์
นยิ มใหมจ่ ากนกั วชิ าการเยอรมนั ในชว่ งกลางครสิ ตศ์ ตวรรษท่ี 18 ซงึ่ บรบิ ทของการพฒั นาในยโุ รปขณะนน้ั
เปน็ ชว่ งเวลาทปี่ ระเทศตา่ งๆ ทพ่ี ฒั นาอตุ สาหกรรมตามหลงั องั กฤษ ตา่ งเรง่ พฒั นาอตุ สาหกรรมอยา่ งรวดเรว็
คลา้ ยคลงึ กับบริบทของประเทศตา่ งๆ ในเอเชียตะวันออกที่พัฒนาเศรษฐกจิ ตามหลังกลุ่มประเทศในยโุ รป
ในทรรศนะของฟรดี รชิ ลสิ ต ์ 29 ซง่ึ เปน็ รากฐานสำ� คญั ในการศกึ ษาแนวทางรฐั ขบั เคลอ่ื นการพฒั นา
นั้น เสนอว่าในด้านหน่ึงรัฐที่ขับเคล่ือนการพัฒนา หรือ “รัฐที่ขับเคลื่อนการพัฒนาแบบทุนนิยม”
(capitalist developmental state) มบี ทบาทสำ� คญั ทงั้ ในการวางพน้ื ฐานสำ� หรบั ระบบทนุ นยิ ม โดยเฉพาะ
27 Lee Byeong-cheon. (2003). “The Political Economy of Developmental Dictatorship,” in Developmental
Dictatorship and the Park Chung-hee Era: The Shaping of Modernity in the Republic of Korea. Lee Byeong-
cheon, ed. Paramus: Homa & Sekey Books, pp. 13-14.
28 โปรดดู นิธิ เนื่องจำ� นงค์ “หน่วยที่ 2 บทบาทรฐั กบั การพัฒนา”
29 Friedrich List. (1909). The National System of Political Economy. Translated by Sampson Lloyd.
London: Longmans, Green and Co.
