Page 31 - ลัทธิการเมืองและยุทธศาสตร์ในการพัฒนา
P. 31
ลทั ธกิ ารเมอื ง ยทุ ธศาสตรใ์ นการพฒั นา และบทบาทรฐั ในการพัฒนา 15-21
การคุ้มครองกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สิน แต่ในอีกด้านหน่ึงรัฐยังมีพันธกิจส�ำคัญเก่ียวกับการพัฒนาโดยเฉพาะ
การพัฒนาอตุ สาหกรรม ในการด�ำเนินการดงั กล่าวรฐั เป็นผู้กำ� หนดเป้าหมายทางเศรษฐกิจและสงั คม และ
เป็นตัวกลางในการสร้างความปรองดองในสังคมและดึงพลังจากภาคส่วนต่างๆ มาใช้ในการขับเคลื่อน
เป้าหมายของการพัฒนาอุตสาหกรรม นอกจากนี้ รัฐยังมีบทบาทส�ำคัญในการวางแผนการพัฒนาใน
ขัน้ ตอนต่างๆ อีกด้วย
โดยองคป์ ระกอบและเงอ่ื นไขของการขบั เคลอื่ นการพฒั นาทป่ี ระสบความสำ� เรจ็ มดี ว้ ยกนั 3 ประการ
ไดแ้ ก่ ประการแรก ระบบราชการทม่ี คี วามสามารถ และทำ� งานเปน็ อสิ ระจากอทิ ธพิ ลของฝา่ ยการเมอื งและ
กลุ่มผลประโยชน์ และสามารถก�ำหนดนโยบายได้ตามหลักเหตุและผลเชิงเทคนิค ประการที่สอง การมี
โครงสร้างเชิงสถาบันท่ีสร้างความเช่ือมโยงประสานการท�ำงานในหมู่ตัวแสดงที่เก่ียวข้องได้ ไม่ว่าจะเป็น
ฝ่ายการเมือง ระบบราชการ หรือภาคธุรกิจเอกชน ประการที่สาม การแทรกแซงของรัฐมักจะมีลักษณะ
“การแทรกแซงที่สอดคล้องกับตลาด” และเป็นการแทรกแซงที่ตั้งเงื่อนไขหรือเป้าหมายให้เอกชนด�ำเนิน
การตาม30
บทบาทรัฐในการก�ำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนา: ญี่ปุ่น31
ญี่ปุ่นสมัยโบราณเป็นอาณาจักรท่ีมีระบบการเมืองและเศรษฐกิจแบบศักดินา ความเปล่ียนแปลง
ทางการเมอื ง เศรษฐกจิ และสงั คมน�ำมาสู่การปฏริ ูปสมัยเมจิ ใน ค.ศ. 1868 ท�ำให้ญ่ีปนุ่ ทันสมัยจนกลาย
เป็นมหาอ�ำนาจและเข้าสู่สงครามโลกครั้งท่ี 2 จนพ่ายแพ้สงคราม การเกิดสงครามระหว่าง ค.ศ. 1931-
1945 ท�ำให้ญ่ีปุ่นเปลี่ยนแปลงจากอุตสาหกรรมเบาเป็นอุตสาหกรรมหนัก นับเป็นรากฐานส�ำคัญของการ
พฒั นาอตุ สาหกรรมชว่ งทส่ี หรฐั อเมรกิ ายดึ ครอง ทำ� ใหญ้ ปี่ นุ่ กา้ วสกู่ ารปฏวิ ตั อิ ตุ สาหกรรมครงั้ ท่ี 2 (second
industrial revolution) ดว้ ยบทบาทการฟน้ื ฟเู ศรษฐกจิ ของขา้ ราชการ วศิ วกร และแรงงานทร่ี อดพน้ จาก
สงคราม โดยการปกครองของสหรฐั อเมรกิ าระหวา่ ง ค.ศ.1945-ค.ศ.1952 มวี ตั ถปุ ระสงคเ์ พอ่ื การกำ� จดั หรอื
ขจัดเผด็จการอ�ำนาจนิยมและลัทธิทหารนิยมออกจากญ่ีปุ่น น�ำไปสู่การปฏิรูปการเมืองด้วยการสถาปนา
การปกครองระบอบประชาธิปไตย ภายหลังส้ินสุดการยึดครองญ่ีปุ่นของสหรัฐอเมริกา ลัทธิโยชิดะเป็น
กรอบแนวคิดส�ำคัญของการต่างประเทศญี่ปุ่นที่เน้นการฟื้นฟูเศรษฐกิจด้วยความร่วมมือกับสหรัฐอเมริกา
ทัง้ ทางการเมอื งและเศรษฐกิจ
บทบาทรัฐในการพัฒนาช่วงหลังสงครามโลกคร้ังที่ 2 ถึง ค.ศ. 1990
ญี่ปุ่นมีความมุ่งมั่นเพื่อการพัฒนาประเทศภายหลังสงครามโลกคร้ังที่ 2 ท�ำให้ญี่ปุ่นก�ำหนด
ยทุ ธศาสตรก์ ารพฒั นาประเทศนบั ตงั้ แต่ ค.ศ. 1955 ญป่ี นุ่ เนน้ การพฒั นาเศรษฐกจิ มาตลอด ลกั ษณะสำ� คญั
ของการก�ำหนดยทุ ธศาสตร์การพฒั นาประเทศประกอบด้วย32
30 Atul Kohli. (2004). State-directed Development: Political Power and Industrialization. in The Global
Periphery. Cambridge: Cambridge University Press.
31 โปรดดู ธโสธร ตทู้ องคำ� “หนว่ ยท่ี 3 ญป่ี ่นุ กับยุทธศาสตร์การพัฒนา”
32 โปรดดู เพงิ่ อา้ ง. เรอ่ื งท่ี 3.2.3.
