Page 32 - ลัทธิการเมืองและยุทธศาสตร์ในการพัฒนา
P. 32
15-22 ลัทธกิ ารเมอื งและยทุ ธศาสตร์ในการพัฒนา
การก�ำหนดเป้าหมายความเจริญเติบโตเศรษฐกิจ การขยายตัวของทุนประเภทพ้ืนฐาน (Social
Overhead Capital) ทปี่ ระกอบเปน็ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน (Infrastructure) ได้แก่ ถนน รถไฟ
ประปา ไฟฟา้ โทรศพั ท์ ทา่ เรอื การสอื่ สาร เพอื่ พฒั นาภาคอตุ สาหกรรมทเี่ ตบิ โตสงู การสง่ เสรมิ การสง่ ออก
ท�ำใหม้ ีดุลการชำ� ระเงนิ เกินดุลสงู การปรับโครงสร้างทวลิ กั ษณ์ (Dualistic Structure) เพ่อื ปรับปรงุ การ
กระจายรายได้และลดชอ่ งวา่ งทางเศรษฐกิจ
การพัฒนาอุตสาหกรรมอย่างต่อเนื่อง รัฐบาลญี่ปุ่นมีนโยบายการพัฒนาอุตสาหกรรมท�ำให้
เปลยี่ นแปลงโครงสรา้ งจากอตุ สาหกรรมเบาระยะแรกเปน็ อตุ สาหกรรมหนกั ภายหลงั และตอ่ เนอ่ื งถงึ ปจั จบุ นั
ทำ� ใหเ้ นน้ การพฒั นาอุตสาหกรรมหนักระหวา่ ง ค.ศ. 1960-1970 ทสี่ �ำคัญคอื เหลก็ เหลก็ กล้า เคร่อื งจักร
รถยนต์ เรือ เครื่องใช้ไฟฟ้า เคมีภัณฑ์ จนท�ำให้อุตสาหกรรมของประเทศก้าวสู่ระดับแนวหน้าของโลก
ทำ� ให้ผลิตภณั ฑป์ ระเภทโทรทัศน์ วิทยุ รถยนต์ จักรยานยนต์ เรือ กลอ้ งถ่ายรปู เรือ มจี �ำนวนมากท่ีสุด
ในโลกนบั ตง้ั แต่ ค.ศ. 1970 จนกลายเปน็ ประเทศทพ่ี ฒั นาอตุ สาหกรรมระดบั สงู (High-Tech Industries)
จากอุตสาหกรรมอิเลก็ ทรอนกิ ส์ คอื คอมพวิ เตอร์ การโทรคมนาคม การสื่อสาร หุ่นยนต์ ความสำ� เร็จของ
การพัฒนาอุตสาหกรรมของญ่ีปุ่นคือการรวมกันของบรรษัทขนาดใหญ่ การผนวกบรรษัทขนาดกลางและ
ขนาดเลก็ เพอื่ เปน็ พนั ธมติ ร เครอื ขา่ ย และหลอมรวมดว้ ยกนั เปน็ การผกู ขาดทางเศรษฐกจิ ทมี่ ธี นาคารเปน็
ศนู ยก์ ลาง ประกอบด้วย มติ ซุย มิตสชุ ติ ะ สมุ โิ ตโม ฟูจิ ซันดะ และไดอจิ ิ
การพัฒนาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และทรัพยากรมนุษย์เพื่อการพึ่งตนเอง การพัฒนา
วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และทรัพยากรมนุษย์เพื่อการพึ่งตนเอง รัฐบาลญี่ปุ่นส่งเสริมการวิจัยเพื่อการ
พัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพ่ือสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรม เพื่อร่วมมือกับภาคเอกชน
ทุกวถิ ที าง
การเปิดระบบเศรษฐกิจและการขยายกิจกรรมทางเศรษฐกิจสู่ต่างประเทศ นับตั้งแต่ทศวรรษ
1960 ท�ำให้ญ่ีปุ่นเปิดระบบเศรษฐกิจในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ การขยายกิจกรรมทางเศรษฐกิจ
ทั้งด้านการค้าและการลงทุน การก�ำหนดนโยบายเงินกู้และความช่วยเหลือแก่ประเทศก�ำลังพัฒนาเป็น
นโยบายต่างประเทศท่ีส�ำคัญ ยุทธศาสตร์การพัฒนาเศรษฐกิจท่ีมุ่งไปสู่ภายนอก (Outward Looking
Oriented) เป็นการสนบั สนนุ ความเจรญิ เติบโตทางเศรษฐกจิ จนกลายเป็นประเทศทกี่ ารสง่ ออกขบั เคล่ือน
ความเจริญเติบโต
ความส�ำเร็จจากการพัฒนาเศรษฐกิจท�ำให้ญ่ีปุ่นกลายเป็นประเทศที่เป็นต้นแบบของการพัฒนา
ทั้งน้ีเพราะแม้ญ่ีปุ่นจะเป็นรัฐทุนนิยมเช่นเดียวกับประเทศตะวันตก แต่รัฐญ่ีปุ่นมีหน้าที่ด้านการพัฒนา
(Development Function) ที่มาจากความปรารถนาการพัฒนาเศรษฐกิจที่เป็นภารกิจท่ีส�ำคัญของรัฐ
นอกเหนือจากการวางระเบียบกฎเกณฑ์ และการบริการพ้ืนฐานแก่ประชาชน แต่มุ่งเน้นการก�ำหนด
ยุทธศาสตร์ นโยบาย แผน และทิศทาง รัฐขับเคล่ือนการพัฒนา (Development State) เป็นรฐั ทีม่ ีพนั ธะ
ผูกตนเองกับผลประโยชน์แห่งชาติผ่านเป้าหมายที่มุ่งเน้นความสมเหตุสมผลจากการวางแผน ไม่ใช้
การตลาดแบบรัฐที่ตะวันตก ทั้งน้ีเพราะรัฐให้ความส�ำคัญสูงสุดกับนโยบายอุตสาหกรรม โดยเฉพาะ
โครงสรา้ งอตุ สาหกรรมภายในประเทศ การสง่ เสรมิ โครงสรา้ งเพอื่ ความสามารถแขง่ ขนั กบั ตลาดตา่ งประเทศ
ท�ำให้ญ่ีปุ่นมีความสัมพันธ์ระหว่างรัฐบาลกับเอกชน กลไกส�ำคัญคือระบบราชการ การตัดสินใจทางการ
