Page 33 - การผลิตรายการวิทยุกระจายเสียงขั้นสูง

การปฏิสัมพนั ธ์กับผู้ฟังรายการ 5-23

เรื่องท่ี 5.2.1
ปัจจัยที่เก่ียวข้องกับการสร้างปฏิสัมพันธ์กับผู้ฟังรายการ

การสร้างปฏิสัมพันธก์ บั ผู้ฟงั รายการ มีปจั จัยหลายประการทีผ่ ู้เกยี่ วขอ้ งพึงตระหนักและให้ความ
สนใจ เพอ่ื ใหก้ ารวางแผนกำ� หนดวธิ กี ารสรา้ งปฏสิ มั พนั ธเ์ ปน็ ไปอยา่ งมคี ณุ ภาพ ปจั จยั ดงั กลา่ วไดแ้ ก่ ผฟู้ งั
รายการ จดุ ยนื ของสถานแี ละรายการ คุณสมบัติของสอ่ื วิทยุกระจายเสียง และสภาพแวดล้อม

1. ผู้ฟังรายการ

ผ้ฟู ังรายการ เปน็ ผูท้ ่ีทางรายการตอ้ งการสร้างปฏิสัมพันธ์ ดังนน้ั ผฟู้ ังรายการจงึ เป็นปัจจยั หลกั ที่
ต้องคำ� นึงถึงในการวางแผนการสรา้ งปฏสิ มั พนั ธ์ โดยตอ้ งตระหนกั ว่า (1) ผฟู้ งั มคี วามแตกต่าง และผูฟ้ ัง
เปน็ ผเู้ ลอื ก และ (2) เนอ่ื งจากผฟู้ งั มคี วามแตกตา่ งและผฟู้ งั เปน็ ผเู้ ลอื ก เมอ่ื เปน็ เชน่ นก้ี ารวางแผนการสรา้ ง
ปฏิสัมพนั ธ์ กบั ผู้ฟงั จงึ ต้องวเิ คราะห์ผ้ฟู ัง และหาวธิ สี รา้ งความพึงพอใจสงู สดุ แก่ผฟู้ ัง

1.1 ผู้ฟังมีความแตกต่าง และผู้ฟังเป็นผู้เลือก
1.1.1 ผู้ฟังมีความแตกต่าง ตามทฤษฎคี วามแตกต่างระหวา่ งบุคคล (Individual Differ-

ences) อธบิ ายวา่ แตล่ ะบคุ คลลว้ นมเี อกลกั ษณเ์ ฉพาะตวั ทเ่ี กดิ จากการเรยี นรจู้ ากสภาวะแวดลอ้ มและสงั คม
ทแ่ี ตกตา่ งกนั สง่ ผลใหบ้ คุ คลมที ศั นคติ คา่ นยิ ม ความเชอ่ื บคุ ลกิ ภาพและพฤตกิ รรมทแ่ี ตกตา่ งกนั ไป ขณะ
เดียวกันทฤษฎีการแบ่งกลุ่มทางสังคม (social categories theory) อธิบายว่า บุคคลท่ีมีลักษณะทาง
สังคมคล้ายคลงึ กัน เชน่ การศึกษา รายได้ อาชีพ เป็นต้น จะมพี ฤติกรรมคลา้ ยคลึงกัน

ดว้ ยเหตนุ เี้ องในการจัด การผลิต และการวางแผนเพอ่ื สรา้ งปฏิสมั พนั ธ์กบั ผ้ฟู งั จงึ ตอ้ งรวมกลุ่ม
ผฟู้ งั ทมี่ คี วามคลา้ ยคลงึ กนั เขา้ ไวด้ ว้ ยกนั โดยกำ� หนดใหช้ ดั เจนวา่ จะจดั รายการเพอื่ กลมุ่ ผฟู้ งั กลมุ่ ใด (seg-
ment) ทจี่ ะเปน็ “กลุ่มผฟู้ ังเปา้ หมาย” จึงจะสามารถวางแผนการสร้างปฏิสมั พันธไ์ ดต้ รงใจผฟู้ งั มากท่ีสุด

1.1.2 ผู้ฟังเป็นผู้เลือก กล่าวคือ ผู้ฟังรายการเป็น “ผู้เลือก” โดยมีกระบวนการเลือกสรร
(selective process) นบั ตง้ั แตก่ ารเลอื กสนใจรายการ เลือกเปิดรับฟงั รายการตามความสนใจ เลอื กรับรู้
ในทศิ ทางทพี่ งึ พอใจ และเลอื กจดจำ� อกี ดว้ ย ทง้ั นบ้ี คุ คลมแี นวโนม้ ทจ่ี ะสนใจ พงึ พอใจในสงิ่ ทเ่ี ตมิ เตม็ ความ
ตอ้ งการและเป็นประโยชน์แกต่ น (Whitaker Richard, 2004)

1.2 วิเคราะห์ผู้ฟัง และหาวิธีสร้างความพึงพอใจสูงสุดแก่ผู้ฟัง
1.2.1 การวิเคราะห์ผู้ฟัง การวางแผนสรา้ งปฏสิ มั พนั ธก์ บั กลมุ่ ผฟู้ งั นน้ั ตอ้ งศกึ ษา วเิ คราะห์

ท�ำความรู้จักผู้ฟังที่เป็น “เป้าหมาย” ของรายการในมิติทางกายภาพ (physical) มิติทางจิตวิทยา
(psychological) และมติ ใิ นการยอมรบั นวัตกรรม (adoption of innovation) ดงั น้ี

1) การวิเคราะห์ผู้ฟังในมิติทางกายภาพ โดยศกึ ษาผู้ฟงั ในแงม่ ุมตอ่ ไปน้ี
(1) เพศ การวางแผนการสร้างปฏสิ มั พนั ธก์ ับผฟู้ งั รายการทเ่ี ปน็ เพศหญิง หรอื

เพศชายน้ันแตกต่างกัน เพราะผู้หญิง ผู้ชายมีความสนใจท่ีแตกต่างกัน เช่น ถ้าจะแจกบัตรให้ไปชมการ