Page 27 - ปรัชญาการเมือง
P. 27
พนั ธะทางการเมือง 8-17
เรื่องที่ 8.2.1
พันธะทางการเมืองก่อนโสเกรตีส
กล่าวได้ว่าชาวกรีกโบราณเป็นผู้คิดค้นการเมืองขึ้นมาถูกน�ำมาใช้เป็นความรู้ กฎกติกา สร้าง
สถาบนั ทางการเมอื งและพลเมอื งขนึ้ มาภายใตน้ ครรฐั (polis) ซง่ึ กค็ อื ความเปน็ เมอื งทส่ี รา้ งกจิ กรรมตา่ งๆ
ทางการเมอื งขนึ้ มา เหมอื นอยา่ งทก่ี วกี รกี โบราณ Simonides กลา่ วถงึ นครรฐั คอื โรงเรยี นใหก้ ารศกึ ษาแก่
ชาวกรกี (The polis teaches a man.) การเมอื งจงึ เปน็ อยใู่ นสถานะของการเปน็ สงิ่ ทเ่ี ชอ่ื มโยงชาวเอเธนส์
เข้ากับนครรัฐ การเมืองจึงกลายมาเป็นส่ิงท่ีท�ำให้ชาวกรีกเกิดความภาคภูมิใจแยกและยกตัวเองออกจาก
ชนกลมุ่ อน่ื ท่ีชาวกรีกตัดสนิ วา่ เป็นอารยชน (barbarian)11
การเมืองที่เกี่ยวข้องกับพันธะทางการเมืองของชาวกรีกโบราณปรากฏอยู่ในรูปของละครในเชิง
โศกนาฏกรรม (tragedy) กรีกโบราณของนักประพันธ์ Sophocles (ประมาณ 496-406 BC.) ชื่อ
Antigone บอกเล่าถึงความขดั แยง้ ในเรือ่ งของการจดั การพธิ ศี พของ Polyneices โดยเนื้อเรือ่ งหลักมอี ยู่
ว่า Antigone บุตรสาวของกษัตรยิ ์ Oedipus เป็นผหู้ ญงิ ทีพ่ ช่ี าย Polyneices ของเธอถกู ลุง Creon ซง่ึ
เป็นกษัตริย์ครองกรุง Thebes ฆ่าตายจากการที่พ่ีชายไปแย่งราชสมบัติเม่ือลุงเป็นฝ่ายชนะได้ข้ึนครอง
ราชยก์ ็หา้ มไมใ่ หผ้ ู้ใดฝังศพของพ่ีชายเธอ ซึง่ ถกู กลา่ วหาวา่ เปน็ กบฏ โดยตัดสินปล่อยศพให้แรง้ กากนิ อยู่
ภายนอกก�ำแพงเมือง เป็นการปฏิบัติที่ทางฝ่ายของ Creon ได้ยืนยันถึงหน้าท่ีหลักของผู้ปกครองหรือ
กษตั รยิ ท์ จ่ี ะตอ้ งปกปอ้ งรกั ษาระเบยี บและกฎหมายของบา้ นเมอื งมที มี่ าจากเจตจำ� นงของผปู้ กครองและของ
ประชาชน แต่เน่ืองจากชาวกรีกมีประเพณีและธรรมเนียมปฏิบัติถือว่าพิธีฝังศพผู้ตายเป็นเร่ืองส�ำคัญและ
เป็นสิ่งท่ีต้องท�ำเพื่อให้ดวงวิญญาณของผู้ตายไปสู่สุคติ ด้านของ Antigone จึงไม่ยอมปฏิบัติตามค�ำสั่ง
หา้ มของกษตั รยิ ์ เธอฝา่ ฝืนจัดพิธีฝังศพให้แกพ่ ชี่ ายจนเสร็จ ซง่ึ เปน็ การขัดพระราชโองการ จงึ ถูกลงโทษ
กอ่ นทเี่ ธอจะฆา่ ตวั ตาย กอ่ นตายพระราชาถามวา่ เหตใุ ดจงึ บงั อาจขดั พระราชโองการ Antigone กลา่ วทลู
โตแ้ ย้งความวา่ 12
“ข้าพเจ้าจัดฝังศพตามกฎหมายซึ่งมิได้มีอยู่ในวันน้ีหรือวันก่อนน้ีเท่าน้ัน แต่เป็นกฎหมายท่ีมีมา
แตโ่ บราณกาลและมอี ยชู่ วั่ นริ นั ดร ไมม่ ใี ครรวู้ า่ กฎเกณฑน์ มี้ มี าแตเ่ มอื่ ใด และขา้ พเจา้ กไ็ มเ่ กรงกลวั ตอ่ ความ
พโิ รธโกรธาของมนุษยห์ น้าไหนทัง้ สิ้น ในการท่ีจะยืนหยดั เชิดชกู ฎเกณฑ์อันศักด์สิ ิทธนิ์ ี้”
Sophocles ได้ให้ Antigone ตอบโตก้ ับ Creon ในเร่อื งความขดั แยง้ ระหวา่ งพันธะทีบ่ คุ คลมตี อ่
กฎของบ้านเมอื งกบั ของเทพเจา้ ต่อมาว่า
11 โปรดดรู ายละเอยี ดใน Kurt Raaflaub. (2006) Poets, Lawgivers, and the Beginning of Political Reflection
in Archaic Greece. in The Cambridge History of Greek and Roman Political Thought (p. 23). Edited by Chris-
topher Rowe and Malcolm Schofield. Cambridge: Cambridge University Press.
12 Sophocles. (2010). The Complete Plays (pp. 347-360). Translated by Paul Roche. New York: Signet
Classics.
