Page 28 - ปรัชญาการเมือง
P. 28
8-18 ปรัชญาการเมือง
Creon: ท่านกลา้ ท่จี ะละเมดิ กฎเกณฑ์ (nomous) เหล่านห้ี รอื
Antigone: ใช่ แต่มนั ไม่ใช้เทพบดิ ร Zeus ดอกหรอื ท่ปี ระกาศเชน่ น้ี ความยุตธิ รรม (Justice) ท่ี
สถิตอยู่กับเหล่าเทพเจ้า ณ ผืนดินด้านล่างน้ันมิใช่หรือที่ให้ก�ำเนิดกฎขึ้นมาแก่พวกเรา ข้าพเจ้ามอง
ไม่เห็นว่าประกาศของพระองค์จะมีอ�ำนาจเข้มแข็งเพียงพอท่ีจะล้มล้างกฎดังกล่าว บัญชาที่ไม่ได้จารึก
อีกทั้งไม่อาจไปละเมิดของเทพเจ้า กฎเหล่าน้ีมีชีวิตไม่เพียงเม่ือวานและวันนี้แต่คงอยู่ตลอดไป อีกทั้งยัง
ไมม่ ผี ้ใู ดล่วงรู้ได้เลยว่ามันถูกน�ำมาใชก้ ับมนุษยน์ มนานแคไ่ หนแล้ว13
ละคร Antigone ยงั สะทอ้ นถงึ ความขดั แยง้ ทเี่ กดิ ขนึ้ ระหวา่ งผคู้ นในชมุ ชนการเมอื ง คอื ผปู้ กครอง
กับผใู้ ต้ปกครอง ที่ปรากฏอยู่ในรูปของการใชก้ �ำลงั อำ� นาจ (might) เขา้ จดั การกับสทิ ธิ (right)14 รวมไป
ถงึ ความขดั แยง้ ในเรอ่ื งของการเชอ่ื ฟงั (obedience) และความจงรกั ภกั ดี (loyality) ทต่ี อ้ งเลอื กเอาระหวา่ ง
กฎระเบียบในรูปของจารีตประเพณีและธรรมเนียมปฏิบัติกับกฎระเบียบที่ก�ำหนดขึ้นโดยผู้ปกครอง โดย
ทางฝ่ายของ Antigone กลา่ วกบั กษตั รยิ ์ Creon วา่
‘ทา่ นจะพบความยตุ ธิ รรมได้ ณ ปรโลกทม่ี แี มห่ ญงิ เปน็ ผตู้ รากฎระเบยี บใหแ้ กม่ วลมนษุ ยชาติ ตวั
ของข้าพเจ้าเองไม่มีความคิดว่ามนุษย์อย่างท่านจะใช้อ�ำนาจมาตรากฎหมายแล้วล้มล้างกฎแห่งสวรรค์ได้
ในฐานะทมี่ นั เปน็ กฎโดยไมถ่ กู จารกึ ไวเ้ ปน็ ลายลกั ษณอ์ กั ษร ไมไ่ ดถ้ กู ปา่ วประกาศ มมี ากอ่ นทมี่ นษุ ยเ์ ราจะ
ถอื ก�ำเนิด แต่กลับอย่คู งทนถาวรค่กู ับมนุษยม์ าตลอดเวลา’15
เราจึงสรุปได้ว่าละครโศกนาฏกรรม Antigone ของ Sophocles คือเรื่องราวที่สะท้อนถึงความ
ขดั แยง้ ในพนั ธะทางการเมอื งระหวา่ งการอา้ งองิ และปฏบิ ตั อิ ยทู่ อี่ งิ กบั กฎของเทพเจา้ (divine law)16 หรอื
ในลกั ษณะของการเปน็ จารตี ธรรมเนยี มทผี่ คู้ นในชมุ ชนการเมอื งยดึ ถอื การปฏบิ ตั มิ าอยา่ งยาวนาน ในฐานะ
เป็นทรัพย์สินของชุมชนที่อาจเรียกในอีกช่ือหน่ึงว่าเป็นกฎเกณฑ์ที่ทางบรรพบุรุษมอบให้ ต่างกับกฎของ
มนุษย์ที่ออกโดยผู้ปกครอง (human law) ไม่ว่าในรูปของค�ำส่ังและกฎหมาย ประเด็นความชัดแย้ง
ดังกล่าวอาจเรียกได้ว่า ‘จารีตธรรมเนียมคือราชา กฎหมายคือทรราช’ มีหมายความว่า กฎท่ีเป็นจารีต
ประเพณีเกิดมาจากภูมิหลังความเป็นมาหรือพัฒนาจากธรรมชาติของผู้คนในชุมชนน้ันๆ มันจึงเป็นส่ิงที่
สบื เนอื่ งมาจากธรรมชาตขิ องผู้คน โดยกฎท่ีเปน็ จารตี ประเพณีมายาวนาน คนเราจะปฏิบัตติ ามด้วยความ
13 Sophocles. (2010). Ibid. (pp. 445-450). ความขดั แย้งท่ีเกิดขนึ้ มากอ่ นหนา้ ท่ี Antigone จะเผชิญหน้ากับกษตั รยิ ์
Creon เขาได้กล่าวต�ำหนิ Ismene ผเู้ ปน็ น้องในประเด็นเรื่องกฎของเทพเจ้าว่า ‘สำ� หรับแก มนั คือความสขุ หรอื ในการลบหลู่เกยี รติ
สิ่งที่เทพเจ้าใหเ้ กยี รต’ิ (dishonor what the gods honour?) ทางด้าน Ismene ตอบกลับไปว่า ‘ข้าพเจา้ ไม่ได้ทำ� การลบหลู่เกยี รติ
ของเหลา่ เทพเจา้ หากแตข่ า้ พเจ้ามิอาจปฏบิ ตั ิตัวขดั ตอ่ เจตจำ� นงประชาชนของเมอื งน้ี’ (Antigone: 76-77)
14 Peter Ahrensdorf. (2009). Greek Tragedy and Political Philosophy (pp. 85-90). Cambridge: Cambridge
University Press.
15 Sophocles. (2010). The Complete Plays (pp. 357-358). Translated by Paul Roche. New York: Signet
Classics.
16 Peter Ahrensdorf ตง้ั ขอ้ สงั เกตถงึ ความขดั แยง้ ระหวา่ งกฎเทพเจา้ กบั กฎหมาย เปน็ สง่ิ ทเ่ี กดิ ขน้ึ ทว่ั ไปในงานวรรณกรรม
กรีกโบราณช่วงระยะเวลาดงั กลา่ ว ตง้ั แตม่ หากาพย์ Iliad ของ Homer ระหว่าง Teucer กบั Odysseus ในละครของ Euripides
‘Suppliants’ ระหว่าง Theseus กับมารดา (โปรดดู Greek Tragedy and Political Philosophy: Rationalism and Religion
in Sophocles’ Theban Plays ในบท “The Pious Heroism of Anitgone”)
