Page 38 - การวางแผน การออกแบบ และการผลิตสื่อชุมชน

12-28 การวางแผน การออกแบบและการผลติ ส่อื ชมุ ชน

เร่ืองที่ 12.1.4
กรณีศึกษาการพัฒนาส่ือบุคคล

ท่ีผ่านมาการพัฒนาสื่อบุคคลได้ด�ำเนินการในโลกความเป็นจริงแต่อาจยังมิได้มีการท�ำวิจัยเพ่ือ
ถอดบทเรยี นการดำ� เนนิ งาน ซง่ึ ทำ� ใหไ้ มท่ ราบแนช่ ดั วา่ แนวทางการดำ� เนนิ งานนน้ั มปี ญั หาหรอื ไมอ่ ยา่ งไร
แตใ่ นชว่ งทศวรรษที่ 2540 เรม่ิ มกี ารวจิ ยั และพฒั นาสอื่ บคุ คลขน้ึ ทำ� ใหเ้ หน็ การดำ� เนนิ งานทไี่ ขวก้ นั ระหวา่ ง
แนวคดิ ทฤษฎแี ละโลกความเปน็ จรงิ บนแนวทางการวจิ ยั เชงิ ปฏบิ ตั กิ ารแบบมสี ว่ นรว่ ม โดยใหค้ นในชมุ ชน
ท่ีเก่ียวข้องก้าวเข้ามามีส่วนร่วมในการด�ำเนินงานด้วย ในที่นี้จะน�ำเสนอกรณีศึกษาสามช้ินท่ีมาจากงาน
วิจัย โดยสองกรณีแรก จะเน้นการพัฒนาส่ือบุคคลโดยการโยกบทเรียนจากการถอดบทเรียนส่ือบุคคล
ต้นแบบและนำ� มาพฒั นาใหก้ ับสอ่ื บุคคลสู่คนอืน่ ๆ คอื การพฒั นาผู้นำ� ชมุ ชน และการพัฒนาพระสงฆใ์ หม้ ี
สมรรถนะทางการสอ่ื สารเพอ่ื การพฒั นาเยาวชน สว่ นชน้ิ ทสี่ าม จะเปน็ การพฒั นานกั สอื่ สารสขุ ภาพโดยตรง
ไมไ่ ดผ้ า่ นการถอดบทเรียนสอ่ื บุคคลตน้ แบบ

1. การพัฒนาผู้น�ำชุมชน

ในชว่ งทศวรรษที่ 2540 อมรรตั น์ ทพิ ยเ์ ลศิ (2549) ไดว้ จิ ยั เพอื่ การพฒั นาสอื่ บคุ คลคอื ผนู้ ำ� ชมุ ชน
ในตำ� แหน่งประธานชมุ ชน จ.อ�ำนาจเจรญิ และอาจถือได้วา่ เป็นงานวจิ ยั แรกๆ ท่เี ร่ิมก้าวไปสู่การพัฒนา
สื่อบุคคล โดยใช้แนวคิดสมรรถนะทางการสื่อสารหรือความสามารถทางการส่ือสาร โดยถอดบทเรียนส่ือ
บุคคลตน้ แบบแล้วนำ� ไปพฒั นาส่ือบุคคลกลมุ่ เป้าหมาย

อมรรัตน์ ชี้ว่า ในช่วงทศวรรษท่ี 2540 เกิดต�ำแหน่งผู้น�ำชุมชนแบบใหม่คือ “ประธานชุมชน”
หรือ “ประธานคณะกรรมการชุมชน” ภายใต้แผนงานการกระจายอ�ำนาจสู่ท้องถ่ิน ซ่ึงท�ำหน้าที่เป็น
ผปู้ ระสานการท�ำงานของชมุ ชนทม่ี ลี กั ษณะเปน็ เมอื ง และดว้ ยหนา้ ทข่ี องผปู้ ระสานงานจงึ ไมไ่ ดม้ อี �ำนาจใน
การส่งั การเม่อื เทียบกับผู้ใหญบ่ า้ นและกำ� นัน จึงเป็นทีม่ าว่า จะท�ำอย่างไรที่จะเสรมิ ศักยภาพของประธาน
ชมุ ชนเพอ่ื ได้ใชเ้ ครื่องมอื การสอ่ื สารในการประสานการท�ำงานไดอ้ ย่างดี

ในขน้ั ตอนแรก การวางแผนและการก�ำหนดเป้าหมาย การพฒั นาสอ่ื บคุ คลของอมรรตั น์ อาจแตก
ต่างจากท่ัวไป กล่าวคือ ขณะที่แนวคิดเบ้ืองต้นมีการก�ำหนดเป้าหมาย การศึกษาสื่อบุคคลที่เป็นกลุ่ม
เปา้ หมาย การพฒั นา และการประเมนิ ผล โดยมรี ปู แบบทด่ี อี ยแู่ ลว้ แตส่ ำ� หรบั กรณขี องอมรรตั น์ เนอื่ งจาก
ตำ� แหนง่ ประธานชมุ ชน เปน็ ตำ� แหนง่ ใหมใ่ นยคุ นน้ั การจะพฒั นาสอ่ื บคุ คลกอ็ าจไมส่ ามารถทำ� ไดโ้ ดยทนั ที
จงึ จำ� เปน็ ตอ้ งวเิ คราะหป์ ระธานชมุ ชนตน้ แบบกอ่ น หลงั จากนน้ั เมอื่ วเิ คราะหแ์ ลว้ จะนำ� ไปสกู่ ารนำ� ชดุ ความ
รขู้ องประธานชมุ ชนตน้ แบบไปขยายผลตอ่ ชมุ ชนแหง่ อนื่ เทา่ กบั วา่ เปน็ การดำ� เนนิ งานในลกั ษณะการถอด
บทเรียนการทำ� งานจากคนหน่ึงสู่คนอื่นๆ

ขน้ั ตอนทส่ี อง การวิเคราะห์สื่อบุคคล อมรรตั นไ์ ดว้ เิ คราะหบ์ ทบาทหนา้ ทข่ี องประธานชมุ ชน และ
พบวา่ มหี นา้ ทที่ หี่ ลากหลายไดแ้ ก่ การเปน็ ผปู้ ระสานงาน การเปน็ ผสู้ อนใหค้ วามรู้ การเปน็ ผปู้ ระนปี ระนอม
และการเป็นตวั แทนของประชาชน