Page 35 - การวางแผน การออกแบบ และการผลิตสื่อชุมชน
P. 35
การใชแ้ ละพฒั นาสื่อบคุ คลและเครือขา่ ยการสื่อสารเพ่อื การพฒั นาชมุ ชน 12-25
สมรรถนะทางการสอ่ื สารนี้ อาจวดั ไดจ้ ากทงั้ คนภายนอกหรอื คนภายในชมุ ชน เพอ่ื เปา้ หมายจะนำ� ไปสกู่ าร
เสรมิ สมรรถนะในสว่ นทีอ่ าจนอ้ ยหรอื ขาดหายไป
กาญจนา แก้วเทพ (2551) ได้ยกตัวอย่างการวัดสมรรถนะทางการสื่อสารกรณีของการสร้าง
นกั ส่ือสารสุขภาพสามารถวัดได้ ดังนี้
(1) การวัดความรู้ จะเปน็ การพจิ ารณาความรใู้ นหลากหลายดา้ น นับตัง้ แต่
ประการแรก ความรู้ของสอื่ บคุ คลทีม่ ีต่อ “ตนเอง” กลา่ วคือ รบู้ ทบาทหนา้ ทว่ี ่าตนกำ� ลังจะ
ท�ำหน้าที่อะไร มีบทบาทอะไร เช่น การเป็นนักส่ือสารสุขภาพจะท�ำอย่างไร เม่ือรู้บทบาทจะน�ำไปสู่การ
ด�ำเนินการส่อื สารได้
ประการท่ีสอง คือ ความรู้เก่ียวกับสุขภาวะ โดยเฉพาะสุขภาพในกระบวนทัศน์ใหม่ที่เน้น
การสร้างน�ำซ่อม สุขภาวะแบบองค์รวมหรือความสัมพันธ์ระหว่างธรรมชาติ ส่ิงแวดล้อม องค์กร และ
ปัจเจกบคุ คล ซ่งึ จะเป็นเน้อื หาสำ� คัญในการส่อื สาร
ประการที่สาม ความรูเ้ กีย่ วกบั ชมุ ชน
และประการสุดทา้ ย ความรู้เกีย่ วกับการสื่อสารเบ้อื งต้น
(2) การวัดทักษะ จะเน้นการพิจารณาทักษะในการสื่อสารของนักส่ือสารสุขภาพท่ีพึงมี ได้แก่
การเปดิ รบั ขอ้ มลู ขา่ วสาร ทกั ษะดา้ นการคดิ ทกั ษะดา้ นการอา่ น ทกั ษะดา้ นการจดั การขอ้ มลู ขา่ วสาร ทกั ษะ
การโนม้ นา้ วใจ เปน็ ตน้ ทกั ษะดงั กลา่ วจะสง่ ผลตอ่ การแสวงหาขอ้ มลู การจดั ระบบ และการสอ่ื สารเพอื่ การ
โนม้ นา้ วใจ อนงึ่ ทกั ษะการสอ่ื สารสำ� หรบั นกั สอ่ื สารสขุ ภาพอาจมกี ารขยายตวั ตอ่ ไปได้ ขนึ้ อยกู่ บั การกำ� หนด
เป้าหมายของผทู้ เี่ กยี่ วข้อง เช่น อาจพัฒนาไปส่ทู ักษะการระดมพลังการขับเคลอื่ นเปลี่ยนแปลงนโยบาย
(3) การวัดกลยุทธ์ จะเป็นการพิจารณาถึงกลุ่มเป้าหมายที่ฝึกอบรมว่า ภายใต้บริบทหรือ
สถานการณด์ า้ นสขุ ภาพ จะใชค้ วามรกู้ บั ทกั ษะการสอื่ สารไดม้ ากนอ้ ยเพยี งไร ในสว่ นนจ้ี ะเปน็ ตวั พสิ จู นใ์ ห้
เหน็ ว่า ยงิ่ มกี ลยทุ ธใ์ นการจดั การภายใต้สถานการณ์ต่างๆ ได้มากเพยี งไรกย็ ่อมสง่ ผลต่อการมสี มรรถนะ
ทส่ี งู ขน้ึ หากเปน็ การพฒั นาสอื่ บคุ คลหนา้ ใหม่ อาจใชว้ ธิ กี ารระดมสอื่ บคุ คลรนุ่ เกา่ ทม่ี สี มรรถนะทส่ี งู อยแู่ ลว้
มาบอกเล่าประสบการณ์หรือการแลกเปลี่ยนกลยุทธ์ การดูงาน และการท�ำกิจกรรมจริง อันจะท�ำให้เกิด
การพัฒนาตอ่ ยอดกลยทุ ธ์ทางการสื่อสาร และปรบั ใช้กบั สภาพของความเป็นจรงิ
เมอื่ สำ� รวจเรยี บรอ้ ยแลว้ จงึ นำ� มาสกู่ ารออกแบบการพฒั นาสมรรถนะทางการสอื่ สารของสอื่ บคุ คล
ท่จี ะพฒั นา ซ่ึงกจ็ ะจำ� แนกออกเป็นสามดา้ นหลกั ๆ คือ ความรู้ ทักษะ และกลยทุ ธ์
3. การพัฒนาและให้ท�ำกิจกรรม
ภายหลังจากการวางแผน การก�ำหนดวัตถุประสงค์ และการวิเคราะห์บริบทชุมชนและส่ือบุคคล
แล้ว นำ� มาสกู่ ารออกแบบและการพฒั นาสอื่ บคุ คลตามปัญหาท่ีกำ� หนดไว้
ในการพัฒนาสื่อบุคคล สามารถด�ำเนินการได้หลากหลายรูปแบบ ดังท่ีกล่าวไว้แล้วข้างต้น นับ
ตง้ั แต่การฝกึ อบรม การสาธติ การดงู าน การใหฝ้ กึ หรอื ทบทวนตนเอง แตท่ ง้ั หมดน้ี หากตอ้ งการใหก้ าร
พัฒนาน้ันมีความย่ังยืน อาจต้องใช้แนวทางการมีส่วนร่วมจากชุมชน ทั้งในกรณีของการวางแผนร่วมกัน
