Page 30 - การวางแผน การออกแบบ และการผลิตสื่อชุมชน
P. 30
12-20 การวางแผน การออกแบบและการผลติ สือ่ ชมุ ชน
นอกจากน้ัน ทักษะการผลิตสื่อยังอาจมาควบคู่กับทักษะด้านการสื่อสารแบบมีส่วน
ร่วม (ในหัวขัอถัดไป) ซึ่งหากต้องการการมีส่วนร่วมจากชุมชนก็จ�ำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องใช้แนวทางการ
ส่ือสารแบบมสี ว่ นร่วมเพอ่ื ใหค้ นในชมุ ชนเข้ามามสี ่วนร่วมในกระบวนการท้ังหมด จะทำ� ใหเ้ กิดความย่ังยืน
มากกว่าการผลติ โดยคนกลุม่ เดยี วเท่านนั้
(5) ทักษะการสร้างการมีส่วนร่วม เป็นทักษะท่ีจะใช้เพื่อให้ชุมชนก้าวเข้ามามีส่วน
ร่วม ซ่ึงเป็นหัวใจของการพัฒนากระแสทางเลือก ที่เน้นการพัฒนาจะยั่งยืนได้ต้องให้คนในชุมชนก้าวมา
เกย่ี วขอ้ ง ดงั นนั้ นกั สอื่ สารทจ่ี ะตอ้ งคำ� นงึ ถงึ การระดมใหค้ นในชมุ ชนมสี ว่ นรว่ มเพอื่ จะทำ� ใหเ้ กดิ การตระหนกั
ถึงปัญหาและการชว่ ยแก้ไขปัญหาร่วมกัน
(6) ทักษะการจัดการความขัดแย้ง เปน็ ทกั ษะทใี่ ชเ้ พอื่ การทำ� ใหค้ นในชมุ ชนทมี่ คี วาม
ขัดแย้งหรือมีปัญหาให้ไดค้ ล่คี ลาย ทกั ษะดงั กล่าวมกั จะผสมกบั ทักษะการพูด การจัดเวทีชุมชน เพ่ือการ
แกไ้ ขปัญหา
(7) ทักษะการสร้างเครือข่าย เป็นทักษะที่ใช้เพ่ือการท�ำให้คนในชุมชนเห็นถึงความ
สำ� คญั ของการใชเ้ ครอื ขา่ ยในการจดั การแกไ้ ขปญั หา เพราะเครอื ขา่ ยจะเนน้ การระดมพลงั ของคนทเ่ี กยี่ วขอ้ ง
เพื่อการผลกั ดนั การดำ� เนินงานตา่ งๆ (รายละเอียดของเครอื ข่ายจะอธบิ ายในตอนที่ 11.2)
ภรณี ต่างวิวฒั น์ (2558) ยกตัวอย่างทักษะเฉพาะของนกั สง่ เสรมิ และพัฒนาการเกษตร จะ
ต้องมีทักษะการส่ือสารเฉพาะส�ำหรับการส่ือสารกับคนสองคน และกลุ่ม โดยมีเป้าหมายการถ่ายทอด
ขา่ วสารและการแลกเปลยี่ นขอ้ มลู ขา่ วสารดา้ นการเกษตร การสอ่ื สารทจ่ี ำ� เปน็ นอกจากการพดู คยุ การเขยี น
แล้ว ยังจ�ำเป็นต้องมีทักษะทางด้านการสนทนา การจัดการประชุม การสัมภาษณ์ การอภิปราย การ
ฝึกอบรม การบรรยายและการสาธิต
ส�ำหรับจันทร์ทิพย์ ปาละนันท์ (2545) ได้ศึกษาทักษะของการส่ือสารของผู้น�ำชุมชนท่ีมี
ความโดดเดน่ ของไทย และพบวา่ ผนู้ ำ� ชมุ ชนทด่ี ี ควระมที กั ษะการสอื่ สารอยา่ งนอ้ ยสองดา้ นคอื คอื ทกั ษะ
การรบั สาร และทกั ษะการถา่ ยทอดสาร ขณะทีท่ ักษะการรับสาร จะมที ักษะตงั้ แต่การใชห้ ลักการ “ส-ุ จ-ิ
ปุ-ลิ” แล้ว ยังต้องใช้หลักการเรียนรู้ การตรวจสอบสารที่ได้รับมาไม่ได้ปฏิเสธโดยทันที การใช้หลักการ
มองเหรยี ญสองด้าน สว่ นหลักการถ่ายทอดสาร จะเนน้ การเลอื กสอื่ เหมาะกบั ผรู้ บั สาร อีกท้ังการพิจารณา
ไปตามชว่ งเวลา
ตง้ั แตช่ ่วงแรก การช้ีปญั หา การสร้างความสนใจ จะใช้การสือ่ สารผา่ นสื่อต่างๆ ได้แก่ การ
พดู คยุ หอกระจายขา่ ว การสอ่ื สารผา่ นกลมุ่ การทำ� ตวั เปน็ แบบอยา่ งในลกั ษณะ “พดู นอ้ ยตอ่ ยหนกั ” เพอ่ื
ให้ชาวบา้ นเห็นปญั หาและโนม้ น้าวใจท�ำให้เกดิ การไวว้ างใจและศรทั ธา
ชว่ งทีส่ อง การลงมอื ปฏิบตั ิ เป็นช่วงท่ใี ชก้ ารส่อื สารเพอ่ื กระตนุ้ ใหช้ ุมชนเกดิ การเรียนรู้และ
การสรา้ งการมีสว่ นรว่ ม ดังเช่น การดงู าน การพดู คุยจัดเวทีสนทนา
และชว่ งทสี่ าม ชว่ งท่ไี ดร้ บั การยอมรับ กจ็ ะใช้การสอื่ สารเพ่อื ขยายงาน การสอ่ื สารเพอื่ การ
บรรยายในทต่ี า่ งๆ โดยจะตอ้ งมกี ารวเิ คราะหผ์ รู้ บั สาร การสอ่ื สารเพอ่ื การประสานเครอื ขา่ ย และการสอื่ สาร
เพ่ือการประเมนิ ตนเอง เพือ่ น�ำมาสกู่ ารปรบั ปรงุ แก้ไข กล่าวไดว้ า่ เม่ือผูน้ ำ� ความคิดมที กั ษะทดี่ ีก็จะท�ำให้
เกดิ ความเขา้ ใจในการส่อื สารทแี่ ตกต่างกัน
