Page 26 - การวางแผน การออกแบบ และการผลิตสื่อชุมชน
P. 26
12-16 การวางแผน การออกแบบและการผลิตส่อื ชมุ ชน
ดำ� เนินงานการพฒั นา โดยประยุกต์ใชแ้ นวคดิ “สมรรถนะทางการสอื่ สาร” หรือ “ความสามารถทางการ
สื่อสาร” (communication competence) ในการพัฒนาส่ือบุคคลในชุมชน และแนวคิดบทบาทหน้าท่ี
รายละเอยี ดดังตอ่ ไปนี้
1. แนวคิดบทบาทหน้าท่ี
แนวคดิ บทบาทหนา้ ที่ เปน็ แนวคดิ ทมี่ งุ่ เนน้ การศกึ ษาบทบาทหนา้ ทขี่ องบคุ คล ภายใตส้ ำ� นกั หนา้ ท่ี
นิยม (Functionalism) โดยมองว่าแต่ละบุคคลจะมีบทบาทหน้าที่เพ่ือที่จะท�ำให้โครงสร้างสังคมด�ำรงอยู่
ได้ ด้วยเหตุน้ี สื่อบคุ คลหากตระหนกั ในบทบาทหน้าทใ่ี นดา้ นการสื่อสาร ก็จะตอ้ งท�ำหนา้ ทใี่ นการส่อื สาร
ประเดน็ ตา่ งๆ จดุ นจ้ี งึ เปน็ สว่ นสำ� คญั ใหก้ ารฝกึ อบรมหรอื พฒั นาสอื่ บคุ คลจะตอ้ งทำ� ใหส้ อื่ บคุ คลไดต้ ระหนกั
ในบทบาทหน้าที่ หรอื การทบทวนว่า หนา้ ทข่ี องตนคืออะไร
ตัวอย่างเช่น ก่อนการฝึกอบรมพัฒนานักสื่อสารสุขภาพ หากให้นักส่ือสารสุขภาพได้ทบทวน
บทบาทหนา้ ทข่ี องตนเองกอ่ น จะทำ� ใหท้ ราบวา่ นกั สอ่ื สารสขุ ภาพนอกจากจะทำ� หนา้ ทสี่ อ่ื สารเรอ่ื งสขุ ภาพ
จากภาครัฐแล้ว ยังอาจต้องท�ำหน้าท่ีแสวงหาข้อมูลข่าวสารเร่ืองสุขภาพเพื่อการเผยแพร่แก่คนในชุมชน
ด้วย เม่ือทราบบทบาทแล้วก็จะน�ำไปสู่การพัฒนาสมรรถนะทางการส่ือสารให้สามารถด�ำเนินการได้ตาม
บทบาททีต่ นเองไดต้ ั้งเอาไว้
อมรรัตน์ ทพิ ยเ์ ลิศ (2549) ไดว้ เิ คราะห์บทบาทหน้าทีข่ องประธานชมุ ชน พบวา่ ประธานชมุ ชน
เป็นต�ำแหน่งใหม่ในช่วงหลังจากการกระจายอ�ำนาจแก่ชุมชนที่ก�ำลังเติบโต ต�ำแหน่งดังกล่าวไม่มีอ�ำนาจ
ในการจดั การแตต่ อ้ งทำ� หนา้ ทป่ี ระสานงาน ประนปี ระนอม สอนและใหค้ วามรู้ ใหค้ ำ� ปรกึ ษา และเปน็ ตวั แทน
ชมุ ชน หลงั จากนน้ั จงึ ไดน้ ำ� ขอ้ มลู ดงั กลา่ วคนื ใหก้ บั บรรดาประธานชมุ ชนทา่ นอน่ื ๆ เพอ่ื ใหเ้ หน็ วา่ ประธาน
ชมุ ชนมบี ทบาทในการทำ� งานอยา่ งไร เพอ่ื ใหต้ ระหนกั ถงึ หนา้ ทข่ี องตน และน�ำไปสกู่ ารตอ้ งใชเ้ ครอ่ื งมอื การ
สอื่ สารเพอ่ื บรรลบุ ทบาทหนา้ ทน่ี นั้ ไดอ้ ยา่ งไร เชน่ หากตอ้ งท�ำหนา้ ทป่ี ระสานงาน กจ็ �ำเปน็ ตอ้ งใชเ้ ครอ่ื งมอื
การสอื่ สารทเ่ี นน้ การประนปี ระนอม หากต้องทำ� หนา้ ที่เปน็ ผสู้ อน กต็ ้องรจู้ ักทักษะการสื่อสารเพือ่ การโน้ม
นา้ วใจ
2. แนวคิดสมรรถนะทางการส่ือสาร
สมรรถนะทางการสอื่ สารถอื เปน็ สง่ิ สำ� คญั ในการพฒั นาสอื่ บคุ คล แตม่ กั จะไดร้ บั ความนยิ มในแวดวง
ของภาคธุรกิจและภาคราชการ เพราะวางอยู่บนแนวคิดเรื่องบุคคลคือทรัพยากรท่ีส�ำคัญ แต่ส�ำหรับการ
พัฒนาในภาคชุมชนอาจเป็นเร่อื งใหม่
ในภาคธุรกิจ รุ้ง ศรีอัษฎาพร (2558) ศึกษาบุคลิกภาพและความสามารถในการส่ือสารจากวัย
เดก็ สู่วัยทำ� งาน โดยช้ีใหเ้ ห็นว่า บคุ ลิกภาพและความสามารถทางการสื่อสารเป็นสิ่งท่จี �ำเปน็ ในชวี ติ ต้งั แต่
วัยเด็ก วัยรุ่น และวัยท�ำงาน สิ่งเหล่านี้สามารถพัฒนาได้และท�ำให้ชีวิตประสบความส�ำเร็จ ส่วนในภาค
ราชการ การพัฒนาสื่อบุคคลมีมานานแล้ว นับตั้งแต่การใช้ส่ือบุคคลของรัฐในการก้าวไปพัฒนาชนบท
ดงั ปรากฏในงานของภรณี ตา่ งววิ ฒั น์ (2558) ทช่ี ว้ี า่ กระทรวงเกษตรและสหกรณไ์ ดใ้ หค้ วามสำ� คญั ตอ่ การ
พัฒนาส่ือบคุ คลให้กลายเปน็ นกั พฒั นาทางการเกษตรเพ่อื ช่วยพฒั นาเกษตรไทยใหด้ ยี ิ่งข้นึ
