Page 21 - การวางแผน การออกแบบ และการผลิตสื่อชุมชน

การใชแ้ ละพฒั นาส่ือบุคคลและเครอื ขา่ ยการสือ่ สารเพ่อื การพัฒนาชุมชน 12-11
สอื่ สารเพอื่ การพฒั นาไดอ้ ยา่ งดี รวมถงึ หากสอื่ บคุ คลสามารถระบเุ จตนาของตนออกไปไดก้ จ็ ะสามารถชว่ ย
ทำ� ใหผ้ รู้ บั สารไดเ้ ขา้ ใจเปา้ หมายการทำ� งาน และจะสง่ ผลทำ� ใหเ้ กดิ ประสทิ ธภิ าพในการสอื่ สารไดใ้ นอกี ทาง
หน่ึง

ตัวอย่างเช่น ศิลปินท่ีตั้งใจจะฝึกให้เยาวชนได้เข้าใจศิลปะการตีกลองสะบัดชัย ขั้นตอนแรกก่อน
จะใหเ้ ยาวชนไดต้ กี ลอง จำ� เปน็ ตอ้ งใหล้ องฝกึ จบั ไมก้ ลอง การฝกึ การวเิ คราะหก์ ารทำ� กลอง คณุ คา่ ของการ
บชู าครู เหลา่ นกี้ เ็ พอื่ ทจี่ ะทำ� ใหเ้ ยาวชนไดเ้ ลง็ เหน็ คณุ คา่ ของกลองสะบดั ชยั ทมี่ ากกวา่ เพยี งแคก่ ารตเี ทา่ นนั้
แตเ่ ตม็ ไปดว้ ยศลิ ปะการทำ� กลอง คณุ คา่ ทางจติ ใจ และการฝกึ ความอดทน แตเ่ นอ่ื งจากเยาวชนคนรนุ่ ใหม่
อาจสนใจแต่ความรวดเร็ว การตีกลอง จึงจ�ำเป็นต้องใช้การอธิบายให้เห็นควบคู่เพ่ือท่ีจะท�ำให้เกิด
ประสทิ ธภิ าพมากข้นึ

3.7 ส่ือบุคคลมีท้ังชีวิตส่วนตัวและชีวิตการงาน ในขณะที่การใช้ส่ือบุคคลในอดีตอาจมองเพียง
แคบ่ ทบาทหนา้ ทขี่ องสอ่ื บคุ คลและใหค้ วามสนใจเฉพาะชวี ติ การงานทตี่ อ้ งทำ� หนา้ ทเ่ี ปน็ สอื่ บคุ คล เชน่ การ
สนใจเฉพาะวา่ เปน็ กำ� นนั ผใู้ หญบ่ า้ น เจา้ หนา้ ท่ี อสม. แตใ่ นโลกความเปน็ จรงิ สอ่ื บคุ คลกจ็ ะมลี กั ษณะอกี
ด้านหน่ึงที่เป็นชีวิตส่วนตัว น่ันก็หมายความว่า ในขณะที่เป็นก�ำนัน ผู้ใหญ่บ้าน อสม. ก็ยังเป็นพ่อ แม่
สามี ภรรยา ลกู พีน่ อ้ ง ญาตมิ ิตร ซ่งึ ส่วนนเ้ี องเป็นทั้งปัจจัยท่ชี ว่ ยเสริมให้การเป็นสอื่ บคุ คลประสบความ
สำ� เรจ็ ไดอ้ ยา่ งดี คอื เครอื ญาตเิ ดยี วกนั พดู คยุ งา่ ยขนึ้ ในเวลาเดยี วกนั กอ็ าจเปน็ ปญั หาไดเ้ ชน่ กนั คอื “หยกิ
เล็บก็เจ็บเน้ือ” เพราะเปน็ คนกันเองพดู กนั ยาก ย่งิ ไปกว่านนั้ ในหลายครง้ั ชีวิตการงานและชวี ติ ส่วนตัวก็
อาจมคี วามขัดแยง้ กัน

ดว้ ยเหตนุ ้ี การใชส้ อื่ บคุ คลอาจตอ้ งพจิ ารณาถงึ ลกั ษณะของชวี ติ สว่ นตวั และชวี ติ การงานควบคกู่ นั
ไป เพื่อจะพิจารณาว่า อะไรคอื ปัจจยั เสริมและอะไรเปน็ ปจั จยั ขวางก้นั การทำ� หนา้ ท่ีของส่อื บคุ คล

3.8 ส่ือบุคคลมีลักษณะหลายโฉมหน้า (multi-faceted media) ลกั ษณะการมหี ลายโฉมหนา้ ของ
สอ่ื บคุ คล หมายถงึ สอื่ บคุ คลอาจมไิ ดม้ เี พยี งโฉมหนา้ เดยี วอยา่ งทเ่ี หน็ แตม่ คี วามสลบั ซบั ซอ้ น และมคี วาม
เกย่ี วขอ้ งกบั การทำ� หนา้ ทเ่ี ปน็ สอ่ื บคุ คลดว้ ย ดงั นนั้ ในการดำ� เนนิ งานกบั สอื่ บคุ คลอาจตอ้ งพจิ ารณาใหร้ อบ
ดา้ น

กาญจนา แก้วเทพ (2551: 323) ยกตวั อยา่ ง สอ่ื บคุ คลมหี ลากหลายโฉมหนา้ นับตั้งแต่ ด้านมติ ิ
การสือ่ สาร มิติทางสังคม และมติ ิทางประวัติศาสตร์

ในดา้ นแรก มิติการส่ือสาร สื่อบคุ คลนนั้ สามารถเปน็ ไดท้ ัง้ ผู้ส่งสาร ผรู้ ับสาร เน้ือหา และชอ่ ง
ทางการสอื่ สารไปพรอ้ มๆ กัน หรือการเลน่ บทบาทได้ท้ังสบ่ี ทบาท ในกรณแี รก การเปน็ ผสู้ ่งสาร คือ การ
เปน็ ผู้สือ่ สารข้อมลู ข่าวสาร ซึง่ เป็นเสมือนหนา้ ทีห่ ลักทเ่ี ข้าใจกนั ในด้านผรู้ ับสารคือ สอื่ บคุ คลกย็ งั จ�ำเปน็
ตอ้ งเปน็ ผรู้ บั ขอ้ มลู ขา่ วสารจากทต่ี า่ งๆ รวมถงึ การเปน็ ผแู้ สวงหาขอ้ มลู ขา่ วสาร ในดา้ นเนอ้ื หาสาร อมรรตั น์
ทพิ ยเ์ ลศิ (2549: 134) อธบิ ายวา่ หมายถงึ การทำ� งานของสอื่ บคุ คลกอ็ าจเปน็ เนอื้ หาสารทถี่ า่ ยทอดออกไป
ได้เช่นกัน โดยยกตัวอย่างการท�ำงานของประธานชุมชนท่ีจะสอนให้ชาวบ้านได้เข้าใจความขยันก็ใช้การ
สอ่ื สารผา่ นการกระทำ� ของตน ซงึ่ นกี่ ค็ อื เนอื้ หาสาร และในดา้ นชอ่ งทางการสอ่ื สาร สอื่ บคุ คล เปน็ ทงั้ พาหะ
น�ำขา่ วสาร และการเปน็ ตัวประสานขอ้ มลู ระหวา่ งรฐั และชมุ ชน