Page 18 - การวางแผน การออกแบบ และการผลิตสื่อชุมชน
P. 18
12-8 การวางแผน การออกแบบและการผลิตสอ่ื ชมุ ชน
แสวงหาขอ้ มลู ขา่ วสารตามแนวคดิ การแสวงหาขอ้ มลู ขา่ วสาร (information seeking) แนวคดิ นใ้ี หค้ วาม
สนใจว่า บุคคลไม่เพียงแต่เป็นผู้รับข่าวสารอย่างเดียว แต่มีความรู้ความสามารถในการแสวงหาข้อมูล
ขา่ วสารตา่ งๆ ตามที่ตนเองตอ้ งการ ตัวอย่างเชน่ ในขณะท่เี กดิ เหตุการโรคระบาด ส่ือบคุ คล เช่น อสม.
นอกจากจะเป็นผู้รับข้อมูลจากรัฐแล้ว ยังมีบทบาทในการแสวงหาข้อมูลจากที่ต่างๆ ท้ังจากสื่อมวลชน
อนิ เทอรเ์ นต็ และสอื่ บคุ คลทางการแพทย์ เพอื่ ไดร้ บั ขอ้ มลู ขา่ วสาร แนวทางการแกไ้ ข และการปอ้ งกนั เพอ่ื
นำ� มาปรับใช้กับชมุ ชนของตนเอง
การแสวงหาข่าวสาร ถือเป็นส่ิงส�ำคัญอย่างย่ิงเพื่อที่จะท�ำให้ได้รับรู้ข้อมูลที่ต้องการอย่างถูกต้อง
ซง่ึ ตา่ งไปจากหวั ขอ้ แรก ทมี่ งุ่ เนน้ เฉพาะการรบั ขอ้ มลู และการโนม้ นา้ วใจเทา่ นนั้ แนวทางนจ้ี ะใหค้ วามสำ� คญั
ต่อการส่อื สารขาเขา้ (input communication)
2.3 ส่ือบุคคล มีความส�ำคัญในด้านการสร้างความเข้าใจร่วมกัน ในขณะท่ีความส�ำคัญในหวั ขอ้
แรก จะเน้นการเป็นผู้ถ่ายทอดข่าวสารอย่างเดียว เปน็ เสมือน “ส่ือ” หรือช่องทางทางเท่าน้ัน แตส่ �ำหรับ
ในกรณีนี้ บนกรอบแนวคิดการสื่อสารสองจังหวะ (two-step flow of information) สื่อบุคคลจะเป็น
เสมอื นผนู้ �ำความคดิ (opinion leader) ซงึ่ รบั ขอ้ มลู ขา่ วสารจากสว่ นกลางระดบั ทหี่ นงึ่ และอาจจะผา่ นจาก
สอ่ื มวลชน หลงั จากนน้ั กจ็ ะน�ำความคดิ ดงั กลา่ วสง่ ตอ่ ใหก้ บั ประชาชนในจงั หวะทส่ี อง ทง้ั นี้ ในขนั้ ตอนการ
สง่ ตอ่ ขอ้ มลู สปู่ ระชาชนระดบั ทสี่ องนน้ั สอ่ื บคุ คลไมเ่ พยี งแตจ่ ะถา่ ยทอดขอ้ มลู แตจ่ ะตอ้ งมกี ารแปลงเนอ้ื หา
ข้อมลู ใหเ้ หมาะสมกับกลุ่มเปา้ หมาย สื่อบคุ คลกจ็ ะทำ� หนา้ ที่ปรบั ดดั แปลงข้อมลู (message translation)
เพื่อให้ชุมชนได้เข้าใจเน้ือหาได้ถูกต้อง ตัวอย่างเช่น การแปลงเนื้อหาข่าวสารจากรัฐเป็นภาษาท้องถิ่น
(อมรรตั น์ ทิพย์เลิศ, 2549: 134)
ในช่วงหลัง บนปรัชญากระบวนทัศน์การพัฒนากระแสทางเลือก สื่อบุคคล ยังเป็นเสมือนผู้ท่ีท�ำ
หน้าที่รับฟังความคิดเห็นจากประชาชนและท�ำหน้าที่ส่ือสารกลับไปสู่ภาครัฐได้ด้วย สื่อบุคคลจึงไม่ได้แต่
เพยี งเปน็ ผถู้ า่ ยทอดขา่ ว แตต่ อ้ งทำ� ความเขา้ ใจตอ่ ชมุ ชน และสรา้ งความเขา้ ใจรว่ มกนั ของคนในชมุ ชน สอื่
บคุ คลจงึ กลายเปน็ คนทท่ี ำ� หนา้ ทเ่ี สมอื นผทู้ ท่ี ำ� ใหเ้ กดิ ความเขา้ ใจรว่ มกนั ทง้ั ฟากของประชาชนและภาคของ
รัฐสว่ นกลาง
2.4 สอ่ื บคุ คล มคี วามสำ� คญั ในดา้ นการเปน็ ผกู้ ระตนุ้ ความคดิ ใหก้ บั คนในชมุ ชน เพอื่ ใหเ้ กดิ พลงั
ในการเปล่ียนแปลง บนทัศนะการพัฒนากระแสทางเลือก ส่ือบุคคล ยังได้รับการยกระดับข้ึนไปด้วยว่า
เปน็ ผูท้ ี่ทำ� หนา้ ทีก่ ระตุ้นความคิดใหก้ ับคนในชุมชน หรืออาจเรียกได้วา่ เป็นผูก้ ระตนุ้ (facilitator) เพ่อื ให้
ชุมชนตระหนกั รวมถงึ การชว่ ยพัฒนาความคดิ ในชมุ ชนเพมิ่ เติม
แนวคดิ ดงั กลา่ วมคี วามสำ� คญั อยา่ งมากสำ� หรบั การพฒั นาของภาครฐั แนวใหม่ ตลอดจนการท�ำงาน
ขององคก์ รพฒั นาเอกชน ซง่ึ ไมเ่ พยี งแตท่ ำ� หนา้ ทสี่ อ่ื สารขอ้ มลู จากภาครฐั เทา่ นน้ั แตย่ งั เปน็ ผทู้ ชี่ ว่ ยกระตนุ้
ใหเ้ กดิ การดำ� เนนิ กจิ กรรมตา่ งๆ ในลกั ษณะการทำ� งานแบบคขู่ นานระหวา่ งรฐั องคก์ รพฒั นาเอกชนกบั ภาค
ประชาชน โดยคนจากภาครัฐหรือองค์กรพัฒนาเอกชนจะท�ำหน้าท่ีเป็นผู้ช่วยกระตุ้นความคิด การสร้าง
กลไกต่างๆ เพอื่ การสรา้ งความเปลีย่ นแปลงให้กบั ประชาชน ตัวอยา่ งเช่น หากมกี รณขี องการสรา้ งเขอ่ื น
สอื่ บคุ คลไมใ่ ชเ่ พยี งทำ� หนา้ ทแ่ี จง้ ใหช้ าวบา้ นทราบวา่ จะมกี ารสรา้ งเขอ่ื น แตจ่ ะตอ้ งรบั ฟงั ความคดิ เหน็ เปน็
ตัวแทนของภาคประชาชนรับฟังปัญหา ข้อเรียกร้อง และน�ำไปสู่การสร้างความเข้าใจเร่ืองเขื่อนระหว่าง
