Page 50 - ประวัติศาสตร์การเมืองและเศรษฐกิจไทย
P. 50
7-40 ประวัติศาสตร์การเมืองและเศรษฐกิจไทย
ตำ� แหนง่ นายกรฐั มนตรมี าสนู่ ายควง อภยั วงศ์ และนายปรดี ี พนมยงค์ ขณะเดยี วกนั ชว่ งเวลาตง้ั แตจ่ อมพล
ป. พบิ ลู สงครามลงจากต�ำแหนง่ นายกรฐั มนตรกี ม็ กี ารทบทวนการด�ำเนนิ นโยบายสรา้ งชาตสิ มยั จอมพล ป.
พบิ ลู สงคราม ในชว่ ง พ.ศ. 2481-2487 ทใี่ ชอ้ ดุ มการณช์ าตนิ ยิ มไทย โดยเฉพาะการสรา้ งชาตทิ างเศรษฐกจิ
ท่ีรัฐบาลลงทุนและเข้าผูกขาดทางการค้าในสถานการณ์สงครามโลกคร้ังท่ี 2 ท�ำให้เห็นปัญหาต่างๆ ใน
ระบบเศรษฐกจิ กรณตี วั อยา่ งที่ชดั เจนคอื กรณขี องบริษทั จงั หวัดทม่ี ีการทบทวนปัญหาต่างๆ ดังน้ี
ปัญหาของบริษัทจังหวัด
ปัญหาทเี่ กดิ จากการประกอบการทางเศรษฐกจิ เหน็ ได้ชดั เจนจากบริษทั จงั หวัด ซึ่งเป็นบรษิ ัททีม่ ี
บทบาทกบั สงั คมมากทส่ี ดุ กลา่ วคอื บรษิ ทั จงั หวดั เปน็ ผจู้ ดั จำ� หนา่ ยสนิ คา้ ผกู ขาดของกรมสรรพสามติ โดย
มอี ยใู่ นทกุ จงั หวดั และเปน็ บรษิ ทั การคา้ ทตี่ อ้ งเกยี่ วขอ้ งกบั ประชาชนมากกวา่ บรษิ ทั อน่ื ๆ ทรี่ ฐั บาลมหี นุ้ อยู่
ซ่ึงการดำ� เนนิ งานของบรษิ ทั จงั หวัดประสบปญั หาพอสรุปได้ ดงั น้ี
1. ปญั หาการบรหิ ารงาน ในระยะแรกบรษิ ทั จงั หวดั อยภู่ ายใตก้ ารดแู ลของบรษิ ทั ไทยนยิ มพาณชิ ย์
ในฐานะผถู้ อื หนุ้ ขา้ งมาก 51 เปอรเ์ ซน็ ต์ การบรหิ ารงานในระยะแรกยงั ไมป่ รากฏปญั หาใดๆ มกี ารประสานงาน
ระหวา่ งบรษิ ทั ไทยนยิ มพาณชิ ย์ กบั กระทรวงมหาดไทย (ผา่ นขา้ หลวงประจำ� จงั หวดั ) กจิ การดำ� เนนิ ไปดว้ ยดี
แต่ด้วยการถือหุ้นของบริษัทไทยนิยมพาณิชย์เป็นการถือหุ้นโดยที่ไม่ได้ช�ำระเงิน จึงท�ำให้การปฏิบัติงาน
ของบริษัทจังหวัดขาดเงินทุนหมุนเวียน ประกอบกับขณะนั้นกรมสรรพสามิตได้เสนอแนวความคิด
ในที่ประชุมว่าจะตั้ง “บริษัทค้าสรรพสามิต จ�ำกัด” เพ่ือหารายได้เข้ากรม ซ่ึงที่ประชุมกรมสรรพสามิตมี
มตเิ หน็ ดว้ ยเปน็ เอกฉนั ท์ จงึ เสนอแนวความคดิ นใ้ี หร้ ฐั บาล ซง่ึ รฐั บาลเหน็ วา่ การถอื หนุ้ ของบรษิ ทั ไทยนยิ ม
พาณชิ ยเ์ ปน็ การถอื หนุ้ โดยไมช่ ำ� ระเงนิ และนายพนั ตรหี ลวงเชวงศกั ดสิ์ งคราม จงึ เสนอความเหน็ วา่ รฐั บาล
ควรเปน็ ผถู้ อื หนุ้ แทนเพอื่ ความสะดวกในการดำ� เนนิ งาน90 รฐั บาลจงึ ตกลงโอนงานของบรษิ ทั จงั หวดั ทง้ั หมด
มาขึ้นอยู่ภายใต้การดูแลของกรมสรรพสามิต ท�ำให้กรมสรรพสามิตมีรายได้เพิ่มข้ึนก่อนท่ีบริษัทจังหวัด
ทง้ั หมดจะถกู โอนไปขน้ึ ตรงตอ่ กระทรวงพาณชิ ย9์ 1 แตร่ ายไดท้ เ่ี พมิ่ ขน้ึ ไมไ่ ดห้ มายความวา่ รฐั บาลจะประสบ
ความส�ำเร็จในการจดั การบรษิ ทั จงั หวัด เพราะรายได้ของสรรพสามิตมหี ลากหลายมาก รายได้จากบริษทั
จงั หวดั เป็นเพยี งส่วนหนึ่งเทา่ น้ัน
การเปลี่ยนอ�ำนาจการควบคุมดูแลบริษัท ท่ีเคยอยู่ในการดูแลของบริษัทไทยนิยมพาณิชย์
กับกระทรวงมหาดไทย (ผ่านข้าหลวงประจ�ำจังหวัด) มาสู่กรมสรรพสามิตในสังกัดกระทรวงการคลังนี้
ท�ำให้ทางกระทรวงมหาดไทยมีการเปล่ียนแปลงนโยบายของกระทรวงด้วย โดยเม่ือบริษัทโอนมาอยู่กับ
กรมสรรพสามิตแล้ว ได้มีการจดั ตัง้ ส�ำนกั งานกลางบรษิ ัทจงั หวดั พร้อมทั้งขอความรว่ มมือไปยังกระทรวง
มหาดไทยให้ข้าราชการในสังกัด คือ ข้าหลวงประจ�ำจังหวัด อัยการจังหวัด ปลัดจังหวัด เป็นกรรมการ
ของบรษิ ทั จงั หวดั (โดย 2 ตำ� แหนง่ หลงั มไิ ดต้ งั้ ใหเ้ ปน็ ทว่ั ทกุ บรษิ ทั ) ซง่ึ กระทรวงมหาดไทยมคี วามเหน็ วา่
งานของบริษัทจังหวัดเป็นภาวะท่ียุ่งยากอย่างยิ่ง พร้อมท้ังปรากฏนโยบายของรัฐมนตรีว่าการกระทรวง
90 หจช.(2)สร.0201.51/5 การจัดตงั้ บริษทั ไทยในจังหวดั ต่างๆ (พล.ต.ต.ชลอ ศรีศรากร ป,ท. ท.ช.). ณ เมรุวัด
91 อนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพพระปัญญาคุณ ปุญญะวังโส.
ตรที ศเทพมหาวหิ าร 24 ธันวาคม 2530 (กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ราชทัณฑ์ เรอื นจ�ำกลางคลองเปรม, 2530), 17-18.
