Page 23 - วัฒนธรรมกับการท่องเที่ยว

พพิ ธิ ภัณฑ์กบั การท่องเทย่ี ว 13-13
“เป็นองค์กรที่ไม่แสวงหาผลก�ำไรท่ีเปิดเป็นสถานท่ีสาธารณะ และเป็นสถาบันถาวรท่ีให้
บรกิ ารแกส่ งั คมและมสี ว่ นรว่ มในการพฒั นาสงั คม มหี นา้ ทร่ี วบรวม สงวนรกั ษา คน้ ควา้ วจิ ยั เผยแพร่
ความรแู้ ละจดั แสดงวตั ถอุ นั เปน็ หลกั ฐานทเ่ี กยี่ วขอ้ งกบั มนษุ ยแ์ ละสงิ่ แวดลอ้ มของมนษุ ย์ ทงั้ นเี้ พอื่ จดุ
ประสงคท์ างการคน้ ควา้ การศกึ ษาและความเพลดิ เพลนิ ใจ” (ปรติ ตา เฉลมิ เผา่ กออนตั กลู และคณะ,
2547)
ส�ำหรับประเภทของสถานที่ซ่ึงจัดเป็นพิพิธภัณฑ์นอกจากท่ีกล่าวไปข้างต้นแล้ว ใน พ.ศ.
2504 สภาการพิพิธภัณฑ์ระหว่างชาติได้เพ่ิมเติมสถานท่ีเหล่าน้ีว่าจัดเป็นพิพิธภัณฑ์ด้วย ได้แก่
อนุสรณส์ ถาน อนสุ าวรีย์ โบราณสถาน แหล่งโบราณคดี อทุ ยาน และวนอทุ ยาน จนกระทั่งลา่ สดุ ใน
พ.ศ. 2544 เพมิ่ ศนู ยว์ ฒั นธรรม และนติ บิ คุ คลทที่ ำ� หนา้ ทบ่ี รหิ ารจดั การมรดกทางวฒั นธรรมใหจ้ ดั วา่
เปน็ พิพธิ ภณั ฑไ์ ปด้วย
ในประเทศไทยคำ� วา่ พพิ ธิ ภณั ฑ์ มาจากรากศพั ทม์ าจากภาษาบาลี คอื ววิ ธิ ผสมกบั ภณฑฺ
รวมกนั เปน็ ววิ ธิ ภณฑฺ หมายความวา่ สงิ่ ของนานาชนดิ ตอ่ มาจงึ เปลย่ี นรปู กลายเปน็ คำ� วา่ พพิ ธิ ภณั ฑ์
ซ่งึ ตามพจนานุกรมฉบับราชบณั ฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 (ราชบัณฑติ ยสถาน, 2546, น. 789) ได้ให้
ความหมายของพิพิธภัณฑ์ว่า “เป็นสถานท่ีเก็บรวบรวมและแสดงสิ่งต่างๆ ที่มีความส�ำคัญด้าน
วัฒนธรรมหรือวิทยาศาสตร์ โดยมีความมุ่งหมายเพ่ือให้เกิดประโยชน์ต่อการศึกษาเล่าเรียนและก่อ
ให้เกิดความเพลิดเพลนิ ใจ”
ต่อมานิยามค�ำว่าพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทยก็ปรับเปลี่ยนตามการเปลี่ยนแปลงบทบาทแต่ละยุค
สมัย จากสถานท่ีเก็บสงิ่ ของนานาชนิด กพ็ ฒั นาเป็นแหล่งเรยี นรตู้ ลอดชีวิต ดังนิยามของ สาวิตรี สวุ รรณ
สถติ ย์ (2544, น. 3–4) กลา่ ววา่ พพิ ธิ ภณั ฑม์ คี วามนา่ สนใจ ในฐานะทเ่ี ปน็ แหลง่ เรยี นรทู้ งั้ ในระบบและตลอด
ชวี ติ ทสี่ ำ� คญั ใหแ้ กน่ กั เรยี นและชมุ ชน รวมทงั้ ผสู้ นใจทเ่ี ปน็ นกั ทอ่ งเทย่ี วทว่ั ไปไดเ้ ขา้ ชมเพอ่ื เปน็ การพกั ผอ่ น
หย่อนใจอย่างประเทืองปัญญา และท่ีส�ำคัญย่ิงไปกว่าน้ันคือ การเข้าไปศึกษาค้นคว้าหาความรู้อย่างเป็น
ระบบและลกึ ซงึ้ นอกจากน้หี นา้ ท่แี ละบทบาทหลักของพิพธิ ภณั ฑ์คือ พพิ ิธภณั ฑสถานสามารถเสริมสร้าง
ความรู้สึกที่ดีและมีคุณค่าในการเช่ือมต่อระหว่างอดีตกับปัจจุบัน ตลอดจนแสดงให้เห็นถึงแนวโน้ม
พฤตกิ รรมตา่ งๆ ในอนาคตไดอ้ กี ดว้ ย จงึ กลา่ วไดว้ า่ พพิ ธิ ภณั ฑเ์ ปน็ สถานทซี่ งึ่ มคี ณุ คา่ เชอ่ื มตอ่ และสบื ทอด
ทางวฒั นธรรมภูมปิ ญั ญาความรู้ได้อีกทางหนึ่ง
จากการศกึ ษาความหมายของ “พพิ ธิ ภณั ฑ”์ สรปุ ไดว้ า่ พพิ ธิ ภณั ฑเ์ ปน็ สถานทรี่ วบรวมวตั ถสุ งิ่ ของ
ทห่ี ายากและมคี ณุ คา่ มปี ระโยชนต์ อ่ การเรยี นรตู้ ลอดชวี ติ เพราะเปน็ แหลง่ เรยี นรนู้ อกสถานศกึ ษาทส่ี ำ� คญั
ซึ่งสถานศึกษาไม่มีความสามารถท่ีจะรวบรวมวัตถุสิ่งของได้อย่างพิพิธภัณฑ์ อีกทั้งพิพิธภัณฑ์สามารถ
สร้างความภาคภูมิใจให้แก่ชนรุ่นหลังได้ศึกษาภูมิปัญญาซึ่งเป็นองค์ความรู้ที่สามารถน�ำมาประยุกต์ใช้กับ
การด�ำเนินชีวิตได้ ตลอดจนเป็นแหล่งเรียนรู้ที่ไม่จ�ำกัดเพศ วัย ชนชั้น ศาสนา และเป็นแหล่งรวมสรรพ
วทิ ยาให้แก่มนษุ ยชาติได้ศกึ ษาเรยี นรู้