Page 16 - การพัฒนาทักษะและประสบการณ์วิชาชีพ สำหรับผู้นำทางการศึกษา
P. 16
12-6 การพัฒนาทักษะและประสบการณ์วิชาชีพสำ�หรับผู้นำ�ทางการศึกษา
ความน�ำ
การนิเทศการศึกษาเป็นศาสตร์ที่มีพัฒนาการในการดำ�เนินการมาในหลายยุคหลายสมัย แนวคิด
ความเชื่อและจุดเน้นในการดำ�เนินการจึงมีความแตกต่างกันไปตามยุคต่างๆ อย่างไรก็ตาม การกำ�หนด
ยุคตามคาบเวลาตายตัวเป็นสิ่งที่ทำ�ได้ยาก เพราะพัฒนาการของการศึกษาในบริบทต่างๆ มีความแตกต่าง
กันอย่างมาก แต่หากพิจารณาถึงพัฒนาการที่เห็นเด่นชัด อาจแบ่งระยะการพัฒนาการของการนิเทศออก
เป็น 3 ระยะ โดยในยุคเริ่มแรกของการนิเทศ เป็นยุคของการตรวจตราทางการบริหาร เป็นลักษณะของ
การนิเทศการศึกษาทั่วไป ผู้นิเทศจะได้รับมอบหมายให้ตรวจสอบสถานศึกษาเพื่อให้สถานศึกษาดำ�เนินการ
ตามเงื่อนไข ข้อกำ�หนดของหน่วยงานต้นสังกัดที่ได้กำ�หนดไว้ซึ่งเป็นการตรวจสอบเกี่ยวกับข้อบังคับของ
หลักสูตรมากกว่าการเข้ามาดูแลในเรื่องการเรียนการสอน ในยุคต่อมาการนิเทศการศึกษาให้ความสำ�คัญ
กับประสิทธิภาพการเรียนการสอนมากขึ้น ผู้นิเทศอยู่ในฐานะผู้เชี่ยวชาญที่จะให้ความรู้ และคำ�แนะนำ�แก่
ครู ผู้นิเทศจึงเป็นเหมือนครูของครู ที่มีความรู้ดี มีเทคนิควิธีการสอนที่จะให้คำ�ชี้แนะเพื่อช่วยเหลือครูใน
สถานศึกษา จะเห็นได้ว่าการพัฒนาการของนิเทศการศึกษามีการพัฒนาเรื่อยมาจนมากระทั่งในยุคปัจจุบัน
ซึ่งเป็นการนิเทศในยุคประชาธิปไตย มีความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีสารสนเทศ จุดมุ่งหมายและกระบวนการ
นิเทศมีการเปลี่ยนแปลง การนิเทศเป็นการทำ�งานร่วมกันระหว่างครูกับผู้นิเทศเพื่อให้เกิดการพัฒนาคุณภาพ
การศึกษาและการพัฒนาการจัดการเรียนการสอน โดยผ่านกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันของครูและผู้นิเทศ
การนิเทศการศึกษาช่วงนี้จึงเป็นการนิเทศที่เน้นการนิเทศการเรียนการสอน
การนิเทศการศึกษาที่จัดอยู่ในปัจจุบันเป็นการนิเทศทั้งโดยผู้นิเทศภายนอกสถานศึกษา ซึ่งบุคคล
ที่รับผิดชอบในการนิเทศ ได้แก่ ศึกษานิเทศก์ หรือบุคคลอื่นภายนอกสถานศึกษาซึ่งอาจจะเป็นผู้บริหาร
ในระดับกระทรวงศึกษาธิการหรือเขตพื้นที่การศึกษา และการนิเทศในสถานศึกษาซึ่งเกี่ยวข้องกับบุคคล
หลายฝ่าย ตั้งแต่ผู้บริหารจนถึงครูผู้นิเทศหรือครูที่ได้รับมอบหมาย อย่างไรก็ตาม การนิเทศการศึกษาให้
ประสบความสำ�เร็จ บุคคลที่มีบทบาทสำ�คัญ คือ ผู้นำ�ที่จะเป็นผู้ส่งเสริม สนับสนุน และผลักดันเพื่อทำ�ให้
เกิดความร่วมมือร่วมใจ การประสานงานและการใช้ศักยภาพในการปฏิบัติงานอย่างเต็มที่ของบุคลากรใน
สถานศึกษาอันจะส่งผลถึงการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษานั้น ในหน่วยที่ 12 นี้ได้นำ�เสนอ
สาระที่เกี่ยวกับผู้นำ�กับการนิเทศเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา ซึ่งจะกล่าวถึงแนวคิดทั่วไปเกี่ยวกับการ
นิเทศการศึกษา แนวทางการพัฒนาการนิเทศเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา โดยนำ�เสนอเกี่ยวกับระบบและ
การพัฒนาระบบการนิเทศและกระบวนการนิเทศเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา รวมทั้งเรื่องมาตรฐานการ
นิเทศที่ประสบความสำ�เร็จ นอกจากนั้นในหน่วยนี้ยังเน้นเรื่องของผู้นำ� บทบาทและทักษะสำ�คัญของผู้นำ�ใน
การนิเทศการศึกษา ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำ�คัญที่ส่งผลโดยตรงต่อความสำ�เร็จในการนิเทศการศึกษา
