Page 35 - การพัฒนาทักษะและประสบการณ์วิชาชีพ สำหรับผู้นำทางการศึกษา
P. 35
ผู้นำ�กับการนิเทศเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา 12-25
จุดด้อยในการดำ�เนินการ มีข้อเสนอแนะเพื่อการเปลี่ยนแปลงอะไรบ้าง ข้อคิดเห็นที่ได้จากครูช่วยให้ผู้นิเทศ
ได้ทบทวนและปรับปรุงการปฏิบัติการนิเทศให้มีประสิทธิภาพ ส่งผลดีต่อการทำ�งานร่วมกันได้
2. รูปการนิเทศแบบร่วมพัฒนา (collegial and collaborative supervision) การนิเทศแบบ
ร่วมพัฒนานี้ มีลักษณะต่างๆ กัน เช่น การนิเทศแบบเพื่อนนิเทศเพื่อน (peer coaching) การนิเทศแบบ
ชี้แนะทางปัญญา (cognitive coaching) และการนิเทศโดยครูพี่เลี้ยง (mentoring) ซึ่งรูปแบบการ
นิเทศ ดังกล่าวต้องอาศัยความร่วมมือกันของครู อย่างไรก็ตาม รูปแบบทั้ง 3 ลักษณะก็มีจุดเน้นบางส่วนที่
แตกต่างกัน สาระสำ�คัญของรูปแบบทั้ง 3 มีดังนี้ (Beach and Reinhartz, 2000: 141-145)
2.1 รูปแบบการนิเทศแบบเพื่อนนิเทศเพื่อน (peer coaching) เป็นการนิเทศที่ใช้ทีมครูข้าม
ระดับและข้ามกลุ่มสาระการเรียนรู้ในการช่วยเหลือสนับสนุนและการให้กำ�ลังใจซึ่งกันและกันเพื่อการ
พฒั นาการเรยี นการสอน โดยบทบาทของผูน้ เิ ทศเปน็ ผูเ้ อือ้ อ�ำ นวยในขณะรว่ มงานกบั ครใู นกลุม่ เพือ่ น แนวทาง
ที่ใช้จะดำ�เนินการเรียนรู้เป็นกลุ่มเล็ก โดยอาจนำ�กระบวนการนิเทศแบบคลินิกมาประยุกต์ใช้ ในระหว่าง
การเรียนรู้ในกลุ่มมีการตั้งคำ�ถามเพื่อช่วยให้ครูมีความเข้าใจในด้านการเรียนการสอนของตนอย่างชัดเจน
ทั้งนี้สมาชิกในกลุ่มและผู้นิเทศต้องร่วมกันวิเคราะห์และให้ข้อมูลย้อนกลับ เพื่อช่วยให้ครูตัดสินใจในการ
ปรับปรุงการเรียนการสอนของตนเอง ทักษะที่สามารถนำ�มาใช้ประกอบด้วย ทักษะการสังเกต การสื่อสาร
และทักษะการแก้ปัญหา การนิเทศแบบเพื่อนนิเทศเพื่อนนี้ช่วยให้ครูประยุกต์ใช้ทักษะการสอนใหม่ๆ มาใช้
ในการปฏิบัติงานให้มากขึ้น
2.2 การนเิ ทศแบบชีแ้ นะทางปญั ญา (cognitive coaching) เปน็ กระบวนการทีไ่ มเ่ นน้ การตดั สนิ
ความถูกผิด แต่จะใช้การประชุมวางแผน การสังเกต และการประชุมเพื่อสะท้อนพฤติกรรมการสอน และยัง
ใช้ในการวางกลยุทธ์ที่มีลักษณะเฉพาะ เพื่อจะเสริมสร้างการรับรู้ การตัดสินใจเกี่ยวกับการพัฒนาการเรียน
ของนักเรียน เป็นการพัฒนาปรับปรุงกระบวนการคิดของครู จุดมุ่งหมายสำ�คัญของรูปแบบการนิเทศนี้คือ
1) การพัฒนาและรักษาความไว้วางใจ 2) การสนับสนุนให้เกิดการเรียนรู้ และ 3) การส่งเสริมความงอกงาม
ในพฤติกรรมที่เป็นอิสระและพึ่งพาอาศัยกัน
การนิเทศแบบชี้แนะทางปัญญามีองค์ประกอบ 3 ประการ คือ
1) การประชุมวางแผนซึ่งเป็นการเปิดโอกาสให้มีการสร้างความไว้วางใจระหว่างสมาชิก
ในกลุ่ม มุ่งเน้นเป้าหมายเพื่อการเตรียมการสอน และสร้างตัวชี้วัดเพื่อสะท้อนพฤติกรรมการสอน
2) การสงั เกตการสอน เปน็ การใหบ้ รบิ ทส�ำ หรบั การสอนแนะ เพือ่ น�ำ ไปใชใ้ นการก�ำ หนด
กลยุทธ์การเก็บรวบรวมข้อมูลที่สอดคล้องกับสิ่งที่กำ�หนดไว้ในแผน
3) การประชมุ เพือ่ สะทอ้ นพฤตกิ รรมการสอน เกดิ ขึน้ ภายหลงั การสงั เกตพฤตกิ รรมการ
สอน เพื่อให้ครูสามารถพิจารณาบทเรียนและพฤติกรรมก่อนเข้ามามีส่วนร่วมในการประชุม การสอนแนะ
จะช่วยให้ครูได้บอกถึงความรู้สึกประทับใจในการสอนของตนเอง โดยนำ�พฤติกรรมการสอนที่กำ�หนดให้ไป
สังเกตในขั้นตอนการวางแผนและการสังเกตการสอนให้มาอภิปรายร่วมกัน
รูปแบบนี้จะประสบความสำ�เร็จก็ต่อเมื่อผู้นิเทศมีเวลาเพียงพอให้สมาชิกในกลุ่มได้ทำ�งาน
ร่วมกัน ด้วยบรรยากาศที่มีอิสระในการพิจารณาประเด็นที่ไม่คุ้นเคยและทำ�การสังเกตการสอนซึ่งกันและ
