Page 31 - การพัฒนาทักษะและประสบการณ์วิชาชีพ สำหรับผู้นำทางการศึกษา
P. 31
ผู้นำ�กับการนิเทศเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา 12-21
เรียนการสอนของสถานศึกษา ประสิทธิภาพของการนิเทศขึ้นอยู่กับความรู้ความสามารถของศึกษานิเทศก์
การยอมรับนับถือของครูผู้รับการนิเทศ ความคุ้นเคยใกล้ชิดระหว่างศึกษานิเทศก์กับสถานศึกษา ตลอดจน
การนิเทศที่สอดคล้องกับความต้องการจ�ำ เป็นของสถานศึกษา รูปแบบการนิเทศภายนอก อาจใช้วิธีการเชิง
ระบบเป็นกรอบในการวางแผนและดำ�เนินการนิเทศ
2. การนเิ ทศภายใน ในชว่ งปี 2528 เปน็ ตน้ มา การนเิ ทศภายนอกโดยศกึ ษานเิ ทศกท์ �ำ ไดไ้ มค่ รอบคลมุ
ไม่ทั่วถึง เพราะศึกษานิเทศก์ที่มีอยู่จำ�นวนไม่เพียงพอต่อการให้การนิเทศ ประกอบกับความพร้อมและ
ศักยภาพของบุคลากรทางการศึกษาในสถานศึกษาเพิ่มสูงขึ้น จึงทำ�ให้ระบบและกระบวนการนิเทศภายนอก
ต้องปรับเปลี่ยนไปจากการไปนิเทศโดยตรงมาเป็นการพยายามกระตุ้น ส่งเสริม สนับสนุน ประสานงาน
การนิเทศด้วยวิธีการต่างๆ ให้สถานศึกษาสามารถดำ�เนินกิจกรรมการนิเทศกันเองจนเกิดประสิทธิภาพ
ที่เรียกว่า การนิเทศภายในสถานศึกษาโดยอาศัยการมีส่วนร่วมและร่วมคิดร่วมทำ� (participation and
collaboration) ของบุคลากรทุกฝ่ายในสถานศึกษา
การจัดระบบการนิเทศภายในสถานศึกษาให้ประสบความสำ�เร็จนั้น ผู้บริหารควรมีการกำ�หนด
นโยบายและแผนการนิเทศที่ชัดเจน มีการจัดเตรียมปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการจัดระบบการนิเทศภายใน
สถานศึกษา เช่น ทำ�ข้อตกลงเกี่ยวกับแนวคิดหลักการที่จะใช้ในการนิเทศภายในสถานศึกษา เตรียมบุคลากร
ให้มีความพร้อมในระบบการนิเทศ จัดโครงสร้างการทำ�งานนิเทศภายในสถานศึกษา จัดเตรียมความพร้อม
เกีย่ วกบั ปัจจัยสนับสนุนอืน่ ๆ เป็นตน้ นอกจากนีค้ วรใหค้ วามส�ำ คญั กบั การดำ�เนนิ การตามกระบวนการนิเทศ
ทัง้ การศกึ ษาความตอ้ งการจ�ำ เปน็ ในการนเิ ทศ การก�ำ กบั ตดิ ตามและประเมนิ ผลเพือ่ การพฒั นาการนเิ ทศอยา่ ง
ตอ่ เนือ่ ง การจดั บรรยากาศทีเ่ ปน็ มติ รและการเสรมิ สรา้ งวฒั นธรรมการท�ำ งานเชงิ คณุ ภาพ รวมทัง้ การประสาน
สร้างเครือข่ายในการนิเทศและจัดให้มีเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันอย่างต่อเนื่องด้วย
การนิเทศภายในสถานศึกษา จึงมีความจำ�เป็นอย่างยิ่งและเป็นหน้าที่โดยตรงของผู้บริหาร
สถานศึกษาที่จะต้องดำ�เนินการให้เกิดขึ้นภายในสถานศึกษาเพราะเป็นความร่วมมือกันของบุคลากรใน
สถานศึกษาที่มีความเข้าใจในสภาพปัจจุบันปัญหาของตนเป็นอย่างดี หากมีระบบและกระบวนการนิเทศ
ที่ชัดเจนด้วยความเห็นพ้องต้องกันและด้วยความร่วมมือของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องก็ย่อมมีแนวโน้มนำ�ไปสู่
การพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ
รูปแบบการนิเทศการศึกษาจ�ำ แนกตามเทคนิควิธีการนเิ ทศหรือแนวคดิ ทฤษฎีที่ยึดถือ
การนิเทศที่มีลักษณะเฉพาะเป็นรูปแบบที่มีหลักการและทฤษฎีรองรับ มีขั้นตอนในการดำ�เนินการ
ที่ชัดเจน และมีเทคนิควิธีการที่มีลักษณะเฉพาะเจาะจง ในปัจจุบัน มีรูปแบบที่นำ�มาใช้หลากหลาย ในที่นี้
ขอเสนอรูปแบบในบางลักษณะ ดังนี้
1. รูปแบบการนิเทศแบบคลินิก (clinical supervision) การนิเทศแบบคลินิกเป็นเทคนิคที่เป็น
ที่รู้จักกันดี และนิยมใช้กันมาอย่างแพร่หลาย มอริส แอล โคแกน (Morris L. Cogan) ได้ชื่อว่าเป็นผู้ริเริ่ม
การนิเทศแบบคลินิก ได้ให้ความหมายของการนิเทศแบบคลินิกว่า เป็นการดำ�เนินการที่ออกแบบไว้สำ�หรับ
ปรับปรุงสมรรถนะการสอนของครู โดยเน้นการปรับปรุงพฤติกรรมการสอนของครูในชั้นเรียน ซึ่งเป็น
