Page 36 - สัมมนาหลักสูตร และ การเรียนการสอนวิทยาศาสตร์
P. 36
7-26 สัมมนาหลักสูตรและการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์
สำ� หรบั นกั เรยี นทย่ี งั เลก็ และตอ้ งการใหน้ กั เรยี นเกดิ ความคนุ้ เคยกบั คำ� ถามทางวทิ ยาศาสตร์ ไดป้ ระสบการณ์
ของการตรวจสอบทางวิทยาศาสตร์ท่ีดี การเก็บรวบรวมข้อมูลรวมไปถึงการวิเคราะห์ข้อมูลไปสู่การสรุปบน
หลักฐาน การสืบเสาะแบบนี้มักใช้ในการเร่ิมต้นของหน่วยการเรียน เพ่ือช่วยให้ครูประเมินแนวคิดพ้ืนฐาน
หรือความเข้าใจเบ้ืองต้นของนักเรียน เพื่อเช่ือมไปสู่การเรียนแบบสืบเสาะท่ีเปิดโอกาสให้นักเรียนเกิดความ
สงสัยและต้ังค�ำถามด้วยตนเองได้
ระดับ Structured Inquiry บางครั้งอาจเรียกว่า direct inquiry การเรียนแบบสืบเสาะระดับน้ี
นักเรียนจะได้รับค�ำถามและวิธีการตรวจสอบ แต่จะเป็นผู้ที่สรุปจากการตรวจสอบน้ัน ๆ ในกิจกรรมนักเรียน
มักจะมีโอกาสได้ท�ำนายผลการตรวจสอบ มีโอกาสวิเคราะห์และเช่ือมโยงข้อมูลที่ได้จากการตรวจสอบ เพื่อ
การสรุปบนหลักฐานที่ตนเองมีอยู่ หรือเพื่อตรวจสอบกับการท�ำนายท่ีตนเองได้ท�ำนายไว้
ระดับ Guided inquiry เป็นการเรียนแบบสืบเสาะที่ครูเป็นผู้ก�ำหนดค�ำถาม นักเรียนเป็นผู้ด�ำเนิน
การตรวจสอบและลงข้อสรุปเอง ครูจะมีส่วนในการช้ีน�ำนักเรียนมากกว่าการสืบเสาะหาความรู้แบบปลายเปิด
ระดบั Open Inquiry เปน็ การสืบเสาะหาความรแู้ บบปลายเปดิ นกั เรียนจะเป็นผ้คู วบคมุ การสืบเสาะ
ตนเองต้ังแต่การสร้างประเด็นค�ำถาม การตรวจสอบ และอธิบายส่ิงท่ีศึกษาโดยใช้ข้อมูลหรือหลักฐานท่ีได้
จากการสำ� รวจตรวจสอบ การประเมนิ และเชอ่ื มโยงความรทู้ เี่ กยี่ วขอ้ งหรอื คำ� อธบิ ายอน่ื เพอื่ ปรบั ปรงุ คำ� อธบิ าย
ของตนและน�ำเสนอต่อผู้อ่ืน
5. แนวทางการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะท่ีสอดคล้องกับการพัฒนาความเข้าใจลักษณะของ
การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์
การจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย 2 ประการ ได้แก่ ท�ำการสืบเสาะและเข้าใจ
การสืบเสาะ
แนวทางการจัดการเรียนรู้ท่ีส่งเสริมให้นักเรียนสามารถท�ำการสืบเสาะได้ แนวทางการจัดการเรียนรู้
ท่ีมีประสิทธิภาพ ควรเป็นการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะในระดับที่นักเรียนมีบทบาทมากท่ีสุดในการด�ำเนิน
การสืบเสาะนั้น ๆ หรือกล่าวว่า ควรจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะให้เหมือนกับการสืบเสาะของนักวิทยาศาสตร์
ให้มากท่ีสุด ท้ังน้ีขึ้นอยู่กับระดับความสามารถของนักเรียนและเน้ือหาท่ีจะเรียน
แนวทางการจัดการเรียนรู้เพ่ือการพัฒนาความเข้าใจการสืบเสาะ หรือเกิดความเข้าใจลักษณะของ
การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ แนวทางการจัดการเรียนรู้ที่ส�ำคัญ คือ ควรระบุธรรมชาติของการสืบเสาะทาง
วิทยาศาสตร์อย่างชัดเจนในการจัดการเรียนรู้เปิดโอกาสให้นักเรียนคิดสะท้อนแนวคิดและอภิปรายลักษณะ
ต่าง ๆ ของการสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ในระหว่างการท�ำกิจกรรมในบริบทท่ีก�ำลังเรียน (Abd-El-Khalick
and Lederman, 2000) ท้ังนี้เนื่องมาจากผลการวิจัยท่ีส�ำรวจและพัฒนาความเข้าใจเก่ียวกับการสืบเสาะของ
นักเรียนที่เรียนแบบสืบเสาะและเรียนโดยใช้วิธีอ่ืน ๆ พบว่า นักเรียนยังขาดความเข้าใจเก่ียวกับการสืบเสาะ
ทางวิทยาศาสตร์ ไม่เป็นไปตามเป้าหมาย แม้ว่าจะได้เรียนรู้แบบสืบเสาะ หรือได้ลงมือท�ำการสืบเสาะ (Metz,
2004; Lederman et al., 2014) และนักเรียนอาจไม่ได้เรียนรู้เกี่ยวกับลักษณะส�ำคัญต่าง ๆ ของการสืบเสาะ
ทางวิทยาศาสตร์เลยหากครูไม่ได้เปิดโอกาสให้นักเรียนคิดและอภิปรายลักษณะต่าง ๆ ของการสืบเสาะ
