Page 37 - สัมมนาหลักสูตร และ การเรียนการสอนวิทยาศาสตร์
P. 37
การเรียนรู้ธรรมชาติของวิทยาศาสตร์ 7-27
ทางวทิ ยาศาสตรใ์ นระหวา่ งการทำ� กจิ กรรมนนั้ หรอื กลา่ วไดว้ า่ เมอ่ื นกั เรยี นเปน็ ผลู้ งมอื ดำ� เนนิ การแบบสบื เสาะ
ไมส่ ามารถยนื ยนั ไดว้ า่ นกั เรยี นจะเขา้ ใจลกั ษณะของการสบื เสาะเสมอไป การใหน้ กั เรยี นทำ� หรอื ปฏบิ ตั กิ จิ กรรม
การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์โดยไม่มีการกล่าวถึงหรือเน้นยํ้าลักษณะส�ำคัญใด ๆ ของธรรมชาติของ
วทิ ยาศาสตรท์ แ่ี ฝงอยใู่ นกจิ กรรมนน้ั จงึ แทบไมช่ ว่ ยใหน้ กั เรยี นเขา้ ใจลกั ษณะของการสบื เสาะทางวทิ ยาศาสตร์
กล่าวคือความเข้าใจธรรมชาติของวิทยาศาสตร์ไม่ใช่ผลพลอยได้ที่เกิดจากการท�ำกิจกรรมการสืบเสาะทาง
วิทยาศาสตร์ (Lederman and Abd-El-Khalick, 1998)
แนวทางการจัดกิจกรรมท่ีส่งเสริมความเข้าใจท่ีถูกต้องว่า วิธีการทางวิทยาศาสตร์มีหลากหลายวิธี
ไม่มีข้ันตอนท่ีแน่นอนตายตัว วิธีการทางวิทยาศาสตร์อาจจะไม่มีการตั้งสมมติฐานเพ่ือทดสอบ หรือก�ำหนด
ตัวแปรควบคุมเสมอไป ครูต้องจัดประสบการณ์การสืบเสาะที่เป็นการเรียนรู้อย่างหลากหลายวิธี เช่น การใช้
วิธีการอนุมานทางวิทยาศาสตร์ จะท�ำให้นักเรียนเรียนรู้วิธีการหน่ึงของการได้มาซ่ึงความรู้ทางวิทยาศาสตร์ที่
ไม่สามารถท�ำการทดลองได้ การตีความหมาย หลักฐานเชิงประจักษ์ การนิรนัย อุปนัย และการเรียนรู้ผ่าน
ประวัติทางวิทยาศาสตร์ (history of science) การเรียนรู้วิวัฒนาการจากหลักฐานเชิงประจักษ์ การเรียนรู้
ดาราศาสตร์ผ่านข้อมูลท่ีได้จากเครื่องมือและการสังเกตต่าง ๆ รวมท้ังการให้เหตุผลทางวิทยาศาสตร์ ทั้งน้ี
เน่ืองจากค�ำอธิบายความหมายของวิธีการวิทยาศาสตร์มีการลดรูปของวิธีการเพื่อให้เข้าใจง่าย และการน�ำ
เสนอในรูปแบบของวิธีการทดลองเป็นส่วนใหญ่ การสร้างความเข้าใจเก่ียวกับวิธีการทางวิทยาศาสตร์ที่เป็น
ไปตามลักษณะของการสืบเสาะของนักวิทยาศาสตร์จริง ๆ ครูจึงจ�ำเป็นต้องใช้วิธีการที่หลากหลายและ
ชี้ประเด็นให้นักเรียนเข้าใจลักษณะของวิธีการทางวิทยาศาสตร์ท่ีถูกต้อง
แนวทางการจัดการเรียนรู้เพื่อให้เข้าใจลักษณะของการสืบเสาะท่ีถูกต้อง คือ การจัดกิจกรรมการ
สืบเสาะ ท่ีผ่านเน้ือหาที่เฉพาะเจาะจง เช่น วิวัฒนาการ ทฤษฎีอะตอม พลังงานหรือการเคลื่อนที่ของทวีป เพื่อ
เปิดโอกาสนักเรียนจะได้มีการพัฒนาการคิดวิเคราะห์ และทักษะการใช้เหตุผล (critical thinking and
quantitative reasoning skills) ผ่านเนื้อหาที่มีลักษณะของการสืบเสาะที่ใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์ที่
เหมาะสมกับเนื้อหาที่เฉพาะเจาะจงนั้น ๆ
นอกจากน้ี การศกึ ษาเกยี่ วกบั การพฒั นาความรทู้ างวทิ ยาศาสตรจ์ ะสามารถจดั เปน็ กจิ กรรมการเรยี นรู้
ที่เหมาะสมทจี่ ะเปิดโอกาสใหน้ กั เรียนเขา้ ใจวา่ ทฤษฎหี รอื ความรทู้ างวิทยาศาสตรส์ ามารถเปล่ียนแปลงได้ เมอื่
มีการค้นพบใหม่หรือมีข้อมูลใหม่มาสนับสนุน วิทยาศาสตร์เป็นธรรมชาติที่เป็นเชิงประจักษ์ ความเข้าใจ
กระบวนการของวิทยาศาสตร์ นักเรียนได้ส�ำรวจตรวจสอบออกแบบและตีความผลการทดลอง นักเรียน
เรียนรู้ตรรกะของวิธีการทางวิทยาศาสตร์และการใช้ในการแก้ปัญหาในชีวิตประจ�ำวัน ในทางวิทยาศาสตร์
ข้อมูลคือข้อมูล แต่เป็นการตีความของข้อมูลและน�ำไปใช้ในเรื่องต่าง ๆ
ท้ังหมดที่กล่าวมาเป็นแนวทางในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพ่ือการพัฒนา ทั้งความสามารถใน
การสืบเสาะและความเข้าใจการสืบเสาะได้เป็นอย่างดีมีประสิทธิภาพ
หลังจากศึกษาเนอ้ื หาสาระเร่ืองท่ี 7.1.3 แล้ว โปรดปฏิบตั ิกจิ กรรม 7.1.3
ในแนวการศึกษาหน่วยท่ี 7 ตอนท่ี 7.1 เรอ่ื งท่ี 7.1.3
