Page 45 - ความรู้เบื้องต้นการสื่อสารชุมชน
P. 45
แนวคดิ วา่ ด้วยชมุ ชน และความสมั พนั ธข์ องการสื่อสารกับการพัฒนาชุมชน 4-35
ความน�ำ
ในตอนท่ี 4.2 น้ี ผู้เขียนต้องการช้ีให้เห็นความหลากหลายของบริบทชุมชนประเภทต่างๆ ทั้งน้ี
เพราะบรบิ ททางสงั คม (social context) ของชุมชนแต่ละประเภท จะเกยี่ วขอ้ งกับรูปแบบความสมั พันธ์
ทางสังคม (social relations) และรูปแบบการส่ือสารภายในชุมชนนั้นๆ โดยในท่ีน้ี ผู้เขียนจะก�ำหนด
หวั เรอ่ื งยอ่ ยๆ เปน็ 2 ส่วนตามเกณฑ์ในการจำ� แนกชุมชนดังนี้
(1) การแบ่งประเภทของชมุ ชนโดยใช้เกณฑ์เรื่องพื้นท่ี
(2) การแบ่งประเภทของชมุ ชนโดยใชเ้ กณฑ์เรอื่ งกลมุ่ คนและสายสมั พนั ธ์
เร่ืองที่ 4.2.1
การแบ่งประเภทของชุมชนโดยใช้เกณฑ์เร่ืองพื้นท่ี
1. การจ�ำแนกชุมชนด้วยเกณฑ์เร่ืองพื้นท่ี
การใชเ้ กณฑเ์ รอ่ื งพนื้ ทถี่ อื เปน็ วธิ กี ารแบง่ ประเภทของชมุ ชนทใ่ี ชม้ าตงั้ แตด่ ง้ั เดมิ รปู ธรรมดงั กลา่ ว
กค็ อื การจ�ำแนกชมุ ชนออกเป็น “ชุมชนชนบท/ท้องถ่ิน” (rural/local community) กับ “ชุมชนเมือง”
(urban community) ซ่ึงไดอ้ ิทธิพลมาจากข้อเสนอของเฟอร์ดินานด์ ทอนนีส์ และเอมิล เดอร์ไคม์ ตง้ั แต่
ยุคแรกๆ ของการพัฒนาทฤษฎสี ังคมวา่ ด้วยชุมชน (โปรดดูรายละเอยี ดในเรอื่ งที่ 4.1.1) และตอ่ มาในภาย
หลงั นกั ทฤษฎีสังคมกเ็ ริม่ ขยบั ขยายไปสู่การศกึ ษาชุมชนและการส่ือสารกบั ชุมชนในพืน้ ที่แบบอืน่ ๆ เช่น
ชุมชนชานเมอื ง (suburban community) (อนั เปน็ ขอ้ ตอ่ ระหวา่ งความเป็นชมุ ชนชนบทกบั ชมุ ชนเมือง)
ชมุ ชนย่อยๆ ในพ้นื ท่ีของชนบทและเมอื ง (อาทิ ชมุ ชนตลาด ชุมชนแออัด ชุมชนสลัม) หรือชุมชนทีใ่ หญ่
ขน้ึ ไปกว่าชนบทและเมือง (อาทิ ชุมชนชาติ รฐั ชาติ ชุมชนโลก ประชาคมอาเซียน ฯลฯ)
ทัง้ น้ี หากพิจารณาเฉพาะกรณขี องชุมชนดงั้ เดิม (คอื ชนบทกบั เมอื ง) ตามมิติต่างๆ แล้ว เราอาจ
แสดงคณุ ลกั ษณะเดน่ โดยเปรียบไดเ้ ปน็ ตารางภาพรวมต่อไปน้ี
