Page 59 - การวางแผน การออกแบบ และการผลิตสื่อชุมชน
P. 59
การใชแ้ ละพฒั นาสื่อบคุ คลและเครือขา่ ยการสือ่ สารเพอ่ื การพฒั นาชุมชน 12-49
และทางธรรม แตเ่ ครือขา่ ยยอ่ ยนี้ตา่ งประสานกัน มีการสร้างชอ่ งทางการเชื่อมต่อเครอื ขา่ ยขา้ มกลมุ่ โดย
ผา่ นสมาชกิ บางคนทเี่ ปน็ ผปู้ ระสานงานเครอื ขา่ ยระหวา่ งกนั การเนน้ การมสี ว่ นรว่ มของคนในชมุ ชน อกี ทง้ั
ต่างคนตา่ งช่วยกนั ทำ� หน้าทใี่ นการสรา้ งสมานฉนั ท์ภายใน ใช้การส่อื สารผ่านการบอกเลา่ ท�ำใหเ้ ครือข่าย
มีความเข้มแข็งและกลายเปน็ พลังในการต่อรองกับโลกภายนอก
ส่วนในดา้ นต�ำแหน่ง คอื การพิจารณาวา่ ภายในเครือขา่ ยมตี �ำแหน่งท่คี รบถ้วนหรอื ไม่ ใครอยู่
ในตำ� แหนง่ ใด นบั ตงั้ แต่ แกนนำ� ผปู้ ระสานงาน สมาชกิ หากเครอื ขา่ ยมขี นาดใหญก่ อ็ าจตำ� เปน็ ตอ้ งมโี หนด
เพ่ือช่วยในการตดิ ต่อสอ่ื สาร และยังจำ� เป็นตอ้ งมีพันธมิตรที่เกยี่ วข้องในการดำ� เนินงานเครือข่าย
ตวั อยา่ งเช่น ในกรณีของเครือขา่ ยผ้สู ูงอายุ แกนนำ� อาจเป็นผสู้ งู อายุ สมาชกิ ก็เป็นผู้สูงอายุ แตผ่ ู้
ประสานงานอาจเป็น อสม. ท่ีท่ีช่วยเหลือผู้สูงอายุ โดยมีพันธมิตร เช่น โรงพยาบาลต�ำบล อบต. อสม.
เปน็ ผชู้ ว่ ยใหก้ จิ กรรมผสู้ งู อายใุ นเครอื ขา่ ยดำ� รงอยไู่ ด้ อยา่ งไรกด็ ี เนอื่ งจากผสู้ งู อายใุ นชมรมเรมิ่ มคี วามออ่ น
ล้าจากอายุมากขึ้น จึงจ�ำเป็นต้องหาต�ำแหน่งผู้ช่วยซ่ึงเป็นคนรุ่นกลางมาช่วยงานเพ่ิมเติม การพัฒนา
โครงสรา้ งเครือข่ายจึงตอ้ งเสรมิ ตำ� แหน่งคนรุ่นกลางเพื่อชว่ ยเหลือชมรม (กำ� จร หลยุ ยะพงศ์, 2552)
และในด้านของเส้นสายความสัมพันธ์ นอกเหนือจากด้านการส่ือสาร (ท่ีจะกล่าวถึงในหัวข้อถัด
ไป) จ�ำเป็นต้องพิจารณาถึงความสัมพันธ์ในเครือข่ายว่าจะเป็นไปในทิศทางใด เช่น ความสัมพันธ์ที่รวม
กันเป็นหนึ่ง หรือความสัมพันธ์ที่อาจขัดแย้ง ความเชื่อมโยงกันของคนในเครือข่าย เป็นต้น (กาญจนา
แกว้ เทพ, 2558) และหากพบวา่ ความสมั พนั ธข์ องเครอื ขา่ ยมปี ญั หากต็ อ้ งพฒั นาใหค้ วามสมั พนั ธเ์ ขม้ แขง็
ใชก้ ารส่ือสารเพื่อการพฒั นาความสัมพันธจ์ ากความขัดแยง้ ให้เกิดการประสมประสานกลมกลืน เช่น การ
จัดการประชุม การสัมมนา การท่องเทยี่ ว
3. การพัฒนาระบบการสื่อสารของเครือข่าย
ระบบการส่ือสารในเครือข่ายอาจถือได้ว่าเป็นเสมือนเส้นประสาทที่ท�ำให้เครือข่ายสามารถ
เคล่ือนไหวด�ำรงอยู่ได้ หากการส่ือสารไม่มีประสิทธิภาพแล้วย่อมก่อให้เกิดปัญหาท่ีตามมา ท่ีเห็นได้เด่น
ชดั คอื คนในเครอื ขา่ ยก็จะไมท่ ราบถึงขา่ วสาร บทบาทหนา้ ท่ี กจิ กรรมตา่ งๆ ของเครอื ข่ายของตน และท่ี
ร้ายแรงกว่านั้น คอื การไม่ได้ทราบหรอื ตระหนกั ถงึ จติ สำ� นึกหรืออดุ มการณ์ในเครือขา่ ยตน
การพัฒนาระบบการสื่อสารของเครอื ข่าย อาจสามารถจำ� แนกไดเ้ ปน็ สองดา้ น คือ
ดา้ นแรก การพัฒนาระบบการส่ือสารภายในเครือข่าย จะหมายถึงการพฒั นาใหเ้ ครอื ข่ายมีการ
สือ่ สารภายในได้สมบรู ณ์ ทำ� ใหเ้ กิดการตดิ ตอ่ ประสานงานภายในไดอ้ ย่างดี
ส่ิงที่ควรด�ำเนินการเป็นประการแรก คือ การแสดงให้เห็นว่าในเครือข่ายมีใครเกี่ยวข้อง มีการ
สอ่ื สารอยา่ งไร ทง้ั ในแนวระนาบ แนวตงั้ อกี ทงั้ มรี ปู แบบการสอื่ สารแบบใด กระจายตวั -รวมตวั หรอื อนื่ ๆ
รวมถงึ มกี ารใชส้ ือ่ อะไรในการสอื่ สาร ท้งั สื่อบุคคล ส่อื ใหม่ และส่ือกจิ กรรม เมอ่ื ไดท้ ราบแล้ว หากภายใน
เครอื ข่ายมีปญั หาการสื่อสารในสว่ นใดกต็ ้องหนั ไปสู่การพฒั นาใหเ้ ข้มแขง็ ขนึ้
ตวั อยา่ งเชน่ หากพบวา่ ในเครอื ขา่ ยมแี ตก่ ารสอื่ สารแบบบนลงลา่ งกต็ อ้ งหาชอ่ งทางการการสอ่ื สาร
ทเี่ นน้ การสอื่ สารแบบลา่ งขน้ึ บนหรอื แนวระนาบใหม้ ากขน้ึ หรอื หากภายในเครอื ขา่ ยมสี อ่ื บคุ คลทชี่ ว่ ยสอื่ สาร
มีจ�ำนวนน้อย หรือมีกิจกรรมท่ีท�ำให้เกิดการปฏิสังสรรค์น้อยก็ต้องเร่งเสริมสร้างส่ือบุคคลและส่ือกิจกรรม
