Page 64 - การวางแผน การออกแบบ และการผลิตสื่อชุมชน
P. 64
12-54 การวางแผน การออกแบบและการผลิตสือ่ ชมุ ชน
ด้วยเหตุน้ี บษุ ยากร และคณะ จึงเสนอว่า ถ้าเปน็ เครอื ข่ายทคี่ นนอกกระตุ้นในช่วงแรก อาจต้อง
ดึงให้คนในชุมชนก้าวมามีส่วนร่วมในการแสดงบทบาทน�ำในการบริหารจัดการเครือข่าย การพัฒนาเรื่อง
เล่าของชุมชนตน การพัฒนาการมีสว่ นรว่ มของชุมชน การสร้างพื้นที่สาธารณะใหเ้ ปดิ กว้างมากขนึ้
ดา้ นทส่ี าม การวิเคราะห์ผลลัพธ์ของเครือข่าย จะเปน็ การวดั ผลการดำ� เนนิ งานของเครอื ขา่ ย ซงึ่
สามารถวดั ไดห้ ลากหลายดา้ น เชน่ การวดั ผลการดำ� เนนิ งานตามทตี่ งั้ เปา้ หมายไว้ การวดั การเปลยี่ นแปลง
ในชุมชน การวัดการขยายเครอื ขา่ ย ท้งั ขนาด รวมถึงความเขา้ ใจเกี่ยวกับเน้อื หาทว่ี างไว้
พระมหาสทุ ติ ย์ อาภากโร (2547) ระบใุ หเ้ หน็ ตวั อยา่ งการวเิ คราะหผ์ ลลพั ธข์ องเครอื ขา่ ยออกเปน็
5 ด้าน ได้แก่ (1) การต่อรองและการจัดการผลประโยชน์ (2) การสรา้ งพ้นื ที่ทางสังคม (3) การสรา้ งตัว
ตนของเครือข่าย (4) การปรับความสัมพันธ์เชิงอ�ำนาจ ซ่ึงหมายถึง ความสามารถในการประสานความ
รว่ มมอื กบั ผลประโยชนต์ า่ งๆ แทนทจ่ี ะถกู อำ� นาจกดทบั และ (5) การสรา้ งชมุ ชนความรแู้ นวปฏบิ ตั ิ หมาย
ถงึ การรวมตัวกันให้เกิดการแลกเปลยี่ นความรภู้ ายในชมุ ชน
ด้านท่ีสี่ การวิเคราะห์บทบาทหน้าที่ของเครือข่าย จะให้ความสนใจต่อบทบาทหน้าที่ของเครือ
ข่าย ตามส�ำนักบทบาทหนา้ ที่ (Functionalism) โดยท่วั ไปเครอื ขา่ ยจะด�ำรงอยู่ไดจ้ ะตอ้ งมีบทบาทหน้าที่
ท่ีหลากหลาย เพื่อจะท�ำให้สมาชิกท่ีเข้ามาร่วมในเครือข่ายตระหนักต่อความส�ำคัญต่อเครือข่าย น่ันก็
หมายความวา่ หากเครอื ขา่ ยไมม่ ีบทบาทหนา้ ทีก่ ็อาจท�ำให้เครอื ข่ายมีปญั หาลม่ สลายได้
การวเิ คราะหบ์ ทบาทหนา้ ทขี่ องเครอื ขา่ ย นอกจากจะพจิ ารณาวา่ เครอื ขา่ ยทำ� หนา้ ทอี่ ะไรบา้ งแลว้
อาจวเิ คราะหด์ ว้ ยมติ กิ าลเวลาวา่ เครอื ขา่ ยเคยทำ� หนา้ ทอ่ี ะไรในอดตี -ปจั จบุ นั มอี ะไรเปลยี่ นแปลงในลกั ษณะ
เพิ่มเติมหรือลดลง เพราะหากเครือข่ายมีบทบาทหน้าท่ีท่ีลดลงแล้วก็อาจต้องเสริมบทบาทหน้าที่ให้เครือ
ข่ายมคี วามสำ� คัญอยไู่ ด้
อนึ่ง ในการวเิ คราะหบ์ ทบาทหนา้ ที่ของเครอื ขา่ ย สามารถพิจารณาย้อนกลบั ไปที่ “กิจกรรม” ท่ี
เครือข่ายทำ� ซงึ่ จะท�ำให้เหน็ ว่า เครือข่ายมีบทบาทในด้านใด ตวั อยา่ งเชน่ กิจกรรมการจัดเวทปี ระชุม จะ
เป็นกิจกรรมท่มี ีบทบาทท้ังการแลกเปลี่ยนขา่ วสารแล้ว ยงั มีบทบาทสร้างสมั พันธภาพใหก้ บั สมาชิก
3. การพัฒนาและการท�ำกิจกรรม
ภายหลงั จากการวเิ คราะหเ์ ครอื ขา่ ย และการวางแผนการดำ� เนนิ งานแลว้ จงึ นำ� มาสกู่ ารพฒั นาและ
การท�ำกจิ กรรมใหก้ บั เครือขา่ ย
การพัฒนาเครือข่ายสามารถด�ำเนินการได้จากปัญหาท่ีวิเคราะห์ไว้แล้ว ในหัวข้อท่ีผ่านมา เช่น
องคป์ ระกอบของเครอื ขา่ ย วฏั จกั รของเครอื ขา่ ย และบทบาทหนา้ ทข่ี องเครอื ขา่ ย และหากพบวา่ มปี ญั หา
ในจุดใดก็จะน�ำไปสู่การพัฒนาแต่ละจุดน้ัน ทั้งนี้ กระบวนการพัฒนาสามารถท�ำได้จากตัวเครือข่ายเองท่ี
พัฒนาตนเอง และการทคี่ นภายนอกเข้ามาพฒั นาเครอื ขา่ ย
แนวทางการพฒั นาเครอื ขา่ ย มกั จะใชก้ ารฝกึ อบรม การสมั มนา/ การจดั เวทชี มุ ชน การดงู าน การ
ยกตวั อยา่ ง การทำ� กจิ กรรมต่างๆ ดังตาราง
