Page 69 - การวางแผน การออกแบบ และการผลิตสื่อชุมชน
P. 69
การใช้และพัฒนาส่ือบคุ คลและเครือขา่ ยการสอ่ื สารเพื่อการพฒั นาชุมชน 12-59
ขน้ั ตอนทสี่ อง การพฒั นาชมรมผสู้ งู อายุ : การคนื ขอ้ มลู ดา้ นการขาดคนรนุ่ กลางเพอ่ื การพฒั นา
โครงสร้างเครือข่ายให้สมบูรณ์
ในระหว่างการวิจัยนั้น ผู้วิจัยได้ตั้งข้อสังเกตเพ่ิมเติมด้วยว่า หากชมรมผู้สูงอายุด�ำเนินกิจกรรม
เพยี งอาศยั แต่ผสู้ ูงอายอุ ยา่ งเดยี วกอ็ าจน�ำไปส่ภู าวะของความลม่ สลายของชมรมได้ เน่อื งจากวา่ อายขุ อง
ผ้สู ูงอายุในชมรมมากขน้ึ อกี ทัง้ กิจกรรมของชมรมผสู้ งู อายจุ ำ� เปน็ ต้องหาคนรุ่นกลางมาชว่ ยงาน ตวั อยา่ ง
เชน่ การตดิ ตอ่ ประสานงาน การยกโตะ๊ เกา้ อี้เมอื่ จัดงาน เหตนุ จ้ี งึ ไดไ้ ดค้ นื ข้อมลู ชุดดงั กลา่ วใหก้ บั ชมรมผู้
สงู อายใุ หต้ ระหนกั ถึงการแสวงหากล่มุ คนรนุ่ กลาง ท่มี อี ายใุ นวัยกลางคน ซึง่ แน่นอนวา่ ในอนาคตไม่นาน
คนกลมุ่ เหลา่ นกี้ จ็ ะกลายเป็นผู้สงู อายใุ นอนาคต การเตรยี มตวั คนเหล่านเี้ ขา้ มาในชมรมในปจั จบุ นั เท่ากับ
เปน็ การเรียนรูก้ ารทำ� งาน ความเขา้ ใจในผสู้ ูงอายุ
ด้วยเหตุน้ี จึงท�ำให้แกนน�ำและสมาชิกวงใน เริ่มแสวงหาและดึงคนรุ่นกลางเข้ามาช่วยเหลือ
กิจกรรมของชมรมผู้สูงอายุ ด้วยวธิ ีต่างๆ ได้แก่ การคัดเลอื กคนรุน่ กลางท่ไี มม่ ภี าระทางบ้าน การสอนคน
รนุ่ กลางดว้ ยการไมใ่ ชค้ ำ� พดู โดยตรงแตพ่ ดู ออ้ มๆ เพราะมองวา่ คนรนุ่ ใหมไ่ มค่ อ่ ยชอบการสงั่ สอนทางตรง
การให้ติดตามดูงานของผู้สูงอายุ ในทา้ ยท่สี ดุ ก็เกิดคนรุน่ กลางอย่างนอ้ ยสคี่ น ท่ชี ่วยเหลืองานของชมรม
ผู้สูงอายุ และคาดว่า ในอนาคตจะกลายเป็นสมาชิกที่จะด�ำเนินงานชมรมในอนาคตต ถือได้ว่า เป็นการ
สร้างเครือข่ายในอนาคต
2. การพัฒนาเครือข่ายสุขภาพ ชุมชนบ้านป่ากล้วย
ชุมชนบ้านป่ากล้วย เป็นชุมชนท่ีมีอายุมากกว่า 120 ปี มีสภาพของชุมชนก่ึงเมืองก่ึงชนบท มี
จำ� นวนครอบครัว 150 ครอบครวั ภายใตโ้ ครงสร้างชุมชนประกอบด้วยกลุ่มตา่ งๆ ไดแ้ ก่ อสม. แมบ่ า้ น ผู้
สงู อายุ กลุม่ ออมทรัพย์ ศาสนา ศิลปนิ พ้นื บา้ น ทผี่ ่านมากอ่ นที่คณะวิจยั คอื ศิวไิ ล ล้ิมจีระจรสั และคณะ
(2552) จะเขา้ ไปพฒั นาการสอ่ื สารของเครอื ขา่ ยสขุ ภาพ พบวา่ แตล่ ะกลมุ่ อาจมคี วามรสู้ ขุ ภาพนอ้ ย ความรู้
การสือ่ สารน้อย ไม่มีการรวมเปน็ เครือขา่ ย อีกทง้ั การเข้าใจผดิ วา่ สุขภาพเป็นเร่ืองของคนบางคนเทา่ นั้น
จึงเป็นทม่ี าของการพัฒนาเครอื ข่ายสขุ ภาพชมุ ชนบ้านป่ากลว้ ยขนึ้ ใหส้ ขุ ภาพชุมชนดขี ึ้น
ในการพฒั นานนั้ ศวิ ไิ ล ลมิ้ จรี ะจรสั และคณะ (2552) ไดด้ ำ� เนนิ การเปน็ สข่ี น้ั ตอน คอื การวเิ คราะห์
ชมุ ชนและส่อื บคุ คล การพัฒนาส่อื บคุ คล การกระตุน้ การสร้างเครือขา่ ย และการดำ� เนินกิจกรรม
ข้ันตอนแรก การวิเคราะห์กลุ่มคนท่ีเก่ียวข้องกับสุขภาพกลุม่ หลักจำ� นวน 4 กลมุ่ คือ อสม. ผ้สู ูง
อายุ เยาวชน และศลิ ปนิ พนื้ บา้ น เพอ่ื ใหเ้ หน็ จดุ ออ่ นจดุ ดอ้ ยดา้ นความรู้ เพอ่ื นำ� มาสกู่ ารพฒั นา และทส่ี ำ� คญั
คอื เมอื่ พฒั นาแลว้ จะนำ� ไปสขู่ นั้ ตอนทสี่ าม การพฒั นาใหก้ ลมุ่ ตา่ งๆ หนั มาทำ� งานรว่ มกนั ทำ� งานในลกั ษณะ
เครือขา่ ย
ข้ันตอนท่ีสอง การพัฒนาความรู้ด้านสุขภาพ และทักษะการส่ือสารทั้งส่ีกลุ่ม
ในกรณขี อง อสม. เปน็ กลมุ่ ทมี่ คี วามรดู้ า้ นสขุ ภาพอยแู่ ลว้ การพฒั นาจงึ เนน้ ไปทกี่ ารปรบั กระบวน
ทศั นก์ ารสือ่ สารจากเดมิ ทเ่ี น้นการส่อื สารจาก อสม. ไปยังประชาชนไปส่กู ารหนั มาส่งเสริมให้ชาวบ้านเป็น
ผสู้ ่งสาร โดยเฉพาะเรือ่ งอาหารพ้ืนเมือง สมนุ ไพร วฒั นธรรม ทำ� ใหเ้ กดิ การไหลของข่าวสารปรบั เปล่ียน
ไป รวมถงึ เรมิ่ ปรบั ทศั นคตใิ หแ้ มแ้ ตเ่ ยาวชนกส็ ามารถเปน็ ผสู้ อ่ื สารได้ นอกจากนน้ั เนอ่ื งจากการทำ� งานใน
