Page 20 - การระหว่างประเทศของไทย

9-10 การระหวา่ งประเทศของไทย
สว่ นใหญผ่ ลติ ทเ่ี กยี วโต และเครอ่ื งศาสตราวธุ สว่ นใหญผ่ ลติ ทเี่ มอื งซาไก หลกั ฐานทางประวตั ศิ าสตรร์ ะบวุ า่
ใน ค.ศ. 1589 ได้มีรายงานกราบบังคมทลู ของพระเจา้ ฟลิ ปิ ที่ 2 แห่งสเปน ใหท้ รงทราบวา่ ส�ำเภาญ่ีปุ่นซึ่ง
บรรทกุ สนิ ค้าประเภทอาวธุ ยุทธภัณฑ์มงุ่ หน้าเดินทางไปยงั อยุธยา แต่ถูกลมพัดมาเทียบท่าทเ่ี มอื งมะนิลา
รายงานนี้เป็นหลักฐานแสดงว่าในพุทธศตวรรษท่ี 22 ได้มีเรือส�ำเภาญี่ปุ่นท่ีประสงค์จะเดินทางมาค้าขาย
กับอยุธยาอีกหลังจากที่กษัตริย์ริวกิวได้ยุติการส่งส�ำเภามายังอยุธยาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1570 นอกจากน้ีที่วัด
โชโกกจุ ิในโตเกียวยงั ค้นพบ “ใบเบกิ ร่องประทบั ตราแดง” ทรี่ ฐั บาลญ่ีปุ่นออกให้แกเ่ รือสำ� เภาท่ีจะเดินทาง
ไปค้าขายกับประเทศต่างๆ ในใบเบิกร่องเหล่าน้ีมีค�ำว่า “อนุญาตโดย มินาโมโต อิเอะยาสุ ฮิโรทาดะ”
ประทับอยู่ ซ่ึงตราน้คี อื ตราประทับประจำ� ตัวของโชกุน โตกงุ าวะ อเิ อะยาสุ ถา้ ส�ำเภาลำ� ใดแลน่ ออกไปใน
ทะเลโดยไม่มใี บเบิกรอ่ งแลว้ ถอื วา่ เปน็ สำ� เภาโจรสลัดซงึ่ มคี วามผดิ ตามกฎหมาย สาเหตทุ ีต่ ้องออกใบเบิก
รอ่ งดงั กล่าวสืบเนอื่ งมาจากในครสิ ต์ศตวรรษที่ 16 มโี จรสลดั ญ่ีปนุ่ ทเี่ รยี กว่า “วาโก” ออกปล้นสะดมอยู่ใน
นา่ นนำ้� ของเอเชียและเอเชียตะวนั ออกเฉยี งใต้

ความสัมพนั ธ์ทางการคา้ ระหว่างอยธุ ยากบั ญป่ี ่นุ กลบั มาคกึ คักอกี ครงั้ นบั ต้งั แต่ปี ค.ศ. 1589 โดย
ส�ำเภาท่ีเดินทางมาค้าขายกับอยุธยาจะต้องมีใบเบิกร่องประทับตราแดงอนุญาตโดยโชกุน ข้อมูลทาง
ประวัติศาสตร์ระบุว่าพบส�ำเภาใบเบิกร่อง 3 ใบ ที่รัฐบาลญี่ปุ่นออกให้แก่ชาวญ่ีปุ่นที่อาศัยอยู่ในอยุธยา
ชอื่ โยเอมอง ดว้ ยความชว่ ยเหลอื จากไดเมียว อารมิ ะ ฮารุโนบุ ข้อความน้ีทำ� ให้ทราบวา่ อยธุ ยาในขณะน้ัน
มีคนญี่ปุ่นเข้ามาพ�ำนักอาศัย และมีฐานะทางเศรษฐกิจดีพอที่จะขอใบเบิกร่องเพ่ือเดินทางมาค้าขายยัง
ประเทศญ่ีปนุ่ ได้ จากการศึกษาของ อวิ าโอะ เซะอิ (Iwao Seiichi) ท�ำใหท้ ราบวา่ ในระยะเวลา 32 ปี
นับต้งั แต่ ค.ศ. 1604-1636 อนั เปน็ ปที ่รี ฐั บาลญีป่ ุน่ ส่ังหา้ มชาวญีป่ ่นุ เดนิ ทางออกนอกประเทศ ระหว่างน้ัน
ไมม่ เี รอื สำ� เภาญป่ี นุ่ เดนิ ทางมาอยธุ ยาอกี เลย ปรากฏวา่ มสี ำ� เภาญป่ี นุ่ ทไี่ ดร้ บั ใบเบกิ รอ่ งประทบั ตราแดงเดนิ
ทางมาอยุธยาอย่างนอ้ ย 56 ล�ำ ถือว่าเป็นจ�ำนวนมากกว่าส�ำเภาญป่ี ุ่นที่เดินทางไปประเทศอืน่ ๆ ตวั เลขนี้
สะทอ้ นใหเ้ หน็ ถงึ ความกระตอื รอื รน้ ของชาวญปี่ นุ่ ทต่ี อ้ งการเดนิ ทางมาคา้ ขายทอี่ ยธุ ยาไดเ้ ปน็ อยา่ งดี เจา้ ของ
ส�ำเภาที่เดินทางมาค้าขายกับอยุธยานอกจากไดเมียวอาริมะแล้ว ยังมีไดเมียวและขุนนางคนอ่ืนๆ อาทิ
ซมิ ะสึ มุสโึ นะคามิ ทาดาสึเนะ, คาโตะ คโิ ยะมาสะ, ฮาเชกาวะ ฟุจมิ าสะ พวกพ่อคา้ ไดแ้ ก่ ทานะเบยะ
มาตะเอมอง, อาราคิ มเุ นะทะโร แม้กระทัง่ บาเทอเิ รน (Padre) โทมัสซึ ผู้เปน็ บาทหลวง สะทอ้ นให้เหน็
วา่ ชาวญปี่ นุ่ สมยั นน้ั ใหค้ วามสนใจอยา่ งมากในการตดิ ตอ่ คา้ ขายกบั อยธุ ยา สนิ คา้ ของสยามทเี่ ปน็ ทต่ี อ้ งการ
สำ� เภาของญป่ี นุ่ ซง่ึ ไดร้ บั ใบเบกิ รอ่ งประทบั ตราแดง ไดแ้ ก่ ไมฝ้ าง หนงั กวาง งาชา้ ง หนงั ปลาฉลาม ตะกว่ั
ดีบกุ ผา้ ฝา้ ย หวาย ปะการัง และไมจ้ ันทน์ เป็นต้น สนิ ค้าที่นำ� เข้ามากท่สี ุด ได้แก่ ไมฝ้ าง เพ่อื ใชใ้ นการ
ยอ้ มผา้ ให้เปน็ สตี ่างๆ ซึ่งถูกรสนิยมชาวญ่ปี นุ่ หนังปลาฉลามเพื่อให้ในการหุ้มดาบกนั ล่ืน หนังกวางใช้ตดั
เปน็ เสอื้ เปน็ ทน่ี ยิ มในญปี่ นุ่ จากเอกสารจดหมายเหตฮุ อลนั ดา พบวา่ แตล่ ะปญี ป่ี นุ่ จะซอ้ื หนงั กวางจากอยธุ ยา
เปน็ จำ� นวนกวา่ แสนผนื เปน็ ผลใหร้ าคาของหนงั กวางสงู ขน้ึ อยา่ งรวดเรว็ พอ่ คา้ ญป่ี นุ่ ไดอ้ าศยั คลงั สนิ คา้ ของ
ตนทต่ี ง้ั อยใู่ นอยธุ ยาทำ� ใหส้ ามารถทำ� การคา้ แขง่ กบั พอ่ คา้ ฮอลนั ดา ซง่ึ มบี รษิ ทั อสี ตอ์ นิ เดยี ใหก้ ารสนบั สนนุ

ความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างอยุธยากับญี่ปุ่นพัฒนาเจริญก้าวหน้าจนเกิดชุมชนชาวญี่ปุ่นใน
อยุธยา จากหลักฐานใบเบิกร่องประทับตราแดงแสดงให้เห็นว่ามีคนญ่ีปุ่นมาตั้งรกรากอยู่ในอยุธยาต้ังแต่
ก่อน ค.ศ. 1604 แต่ไม่อาจก�ำหนดช่วงเวลาได้ท่ีแน่นอนได้ ทั้งน้ีมีหลักฐานท่ีแสดงให้เห็นว่ามีชาวญี่ปุ่น