Page 57 - การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ภาษาไทย
P. 57
กลวิธีเพื่อการเรียนการสอนการฟังในระดับประถมศึกษา 4-47
วิธีการคิดอย่างมีวิจารณญาณนี้เป็นการคิดในระดับสูง มีหลายขั้นตอน และต้องใช้ทักษะอย่างมาก
ในการคิด การพัฒนาตนให้คิดอย่างมีวิจารณญาณเพื่อการเป็นผู้รับสารด้วยการฟังที่สามารถรับสารได้อย่าง
ถกู ตอ้ งเหมาะสม ไดป้ ระโยชนเ์ ตม็ ทีน่ ัน้ จะตอ้ งอาศยั การฝกึ ฝนคดิ อยูเ่ สมอ จงึ จะสามารถรบั สารจากการฟงั ได้
อย่างมีประสิทธิภาพ อันเป็นเป้าหมายสำ�คัญของการพัฒนาทักษะการฟังให้แก่เยาวชน
ปัจจุบันการฟังจากสื่ออิเล็กทรอนิกส์ต่างๆ ตลอดจนเครือข่ายอินเทอร์เน็ตมีอิทธิพลต่อเยาวชน
ของชาติเป็นอย่างมาก สารในอินเทอร์เน็ตมีทั้งสารที่มีคุณประโยชน์นานัปการ ขณะเดียวกันก็อาจเป็นแหล่ง
มอมเมาหลอกลวงเยาวชนทั้งในด้านการพนัน ยาเสพติด และสื่อลามกอนาจารต่างๆ ล่อลวงให้ผู้ที่ขาดสติ
ระมัดระวังถูกชักจูงให้หลงผิดไปได้ง่าย รวมทั้งข่าวสารข้อมูลต่างๆ ที่ส่งมาสามารถรับได้ด้วยการฟังพร้อม
กับการดูและการอ่าน เช่น ในการเข้าอินเทอร์เน็ต การดูโทรทัศน์จะได้เห็นภาพ ได้ฟังเสียงพูด ได้อ่านถ้อยคำ�
การรับสารด้วยทักษะการฟัง ดู และอ่านพร้อมๆ กัน สารเหล่านี้มักโน้มนำ�ให้น่าเชื่อถือ การพิจารณาสารที่
ได้รับจึงเป็นสิ่งจำ�เป็น เพื่อที่ผู้รับสารจะได้รู้เท่าทันข้อมูลข่าวสารต่างๆ เหล่านั้น และตกลงใจได้ว่าสมควร
เชื่อถือหรือไม่เพียงใด หรือควรจะรับรู้เพียงใด เช่น อาจเป็นเพียงการรับทราบ หรือนำ�ไปปฏิบัติหรือเพียงแต่
รับรู้ไว้เท่านั้น หรือไม่สนใจ เพราะเกรงว่าอาจเกิดพิษภัยขึ้นได้ สิ่งเหล่านี้ล้วนมีความจำ�เป็นที่จะต้องปลูกฝัง
ใหเ้ ยาวชนมคี วามตระหนกั ระมดั ระวงั และพจิ ารณาไตรต่ รองใหร้ อบคอบในทกุ ครัง้ ทีร่ บั สาร ดว้ ยวจิ ารณญาณ
ของตนเองไม่ว่าจะเป็นสารที่สื่อมาทางใด มิเช่นนั้นจะเกิดผลเสียหายมากกว่าผลดีอย่างแน่นอน
2. การฟงั สารประเภทตา่ งๆ อยา่ งมวี จิ ารณญาณ
การฟงั อยา่ งมวี จิ ารณญาณเปน็ ทกั ษะทางภาษาทีส่ ามารถพฒั นาไดด้ ว้ ยการฝกึ ฝนเชน่ เดยี วกบั ทกั ษะ
ทางภาษาอืน่ ๆ การฝกึ บอ่ ยและสมํา่ เสมอจะท�ำ ใหเ้ กดิ เปน็ นสิ ยั สามารถฟงั อยา่ งมวี จิ ารณญาณไดโ้ ดยอตั โนมตั ิ
ฟังสิ่งใดก็จะฟังด้วยการพินิจไตร่ตรองอย่างรอบด้านเสมอ เมื่อมีวิจารณญาณแล้วก็เกิดปัญญาสามารถ
ตัดสินใจในการเลือกหรือตัดสินคุณค่าของสารที่รับได้
สารแบ่งเป็นประเภทกว้างๆ ตามวัตถุประสงค์ของการส่งสาร ได้แก่ สารประเภทให้ความรู้ สาร
ประเภทโน้มน้าวใจ และ สารประเภทจรรโลงใจ สารเหล่านี้อาจปะปนอยู่ในเรื่องเดียวกัน เช่น เมื่อฟังสาร
รูปแบบสารคดีผู้ฟังอาจได้ทั้งความรู้และความบันเทิง เมื่อฟังสารโน้มน้าวใจบางทีก็อาจได้รับความรู้ไปด้วย
รวมทั้งการฟังสารที่มุ่งให้ความบันเทิงก็อาจแฝงความรู้หรือโน้มน้าวใจได้เช่นกัน
การฟังสารประเภทให้ความรู้จากสื่อต่างๆ ผู้ฟังอาจไม่ใช้วิจารณญาณใดๆ เพราะเชื่อถือในตัว
ผู้พูดและขาดความรู้เกี่ยวกับเรื่องดังกล่าว แต่ผู้ฟังที่ดีควรใช้วิจารณญาณหาความรู้ให้เข้าใจโดยไตร่ตรอง
ให้ถ่องแท้รวมทั้งค้นคว้าเพิ่มเติมจากแหล่งความรู้ที่เชื่อถือได้จึงจะปักใจเชื่อในความรู้เรื่องนั้นๆ มิควรเชื่อ
ในทันที ไม่เช่นนั้นอาจจะกลายเป็นผู้รู้ที่ได้รับความรู้ที่ไม่ถูกต้อง
การฟงั สารประเภทจรรโลงใจ ซึง่ ไดแ้ กส่ ารประเภททีใ่ หค้ วามบนั เทงิ อนั เปน็ สารจรรโลงใจระดบั ตน้ ๆ
เช่น การฟังเพลง ฟังละครวิทยุ และฟังการแสดงตลก ฯลฯ สารที่ให้ความบันเทิงใจประเภทสนุกเพลิดเพลิน
เหล่านี้ ถ้าผู้ฟังใช้วิจารณญาณก็จะได้รับรสของความบันเทิงที่ประณีตขึ้น สามารถวิเคราะห์ เปรียบเทียบ
พินิจข้อคิดที่เป็นประโยชน์ต่างๆ จากเรื่องราวประเภทบันเทิงคดีได้ ไม่เพียงแต่ฟังสนุกๆ เท่านั้น และการฟัง
