Page 47 - ลัทธิการเมืองและยุทธศาสตร์ในการพัฒนา
P. 47
ลทั ธิการเมอื ง ยทุ ธศาสตรใ์ นการพฒั นา และบทบาทรัฐในการพัฒนา 15-37
ลัทธิการพัฒนาแบบเสรีนิยมใหม่ท่ีน�ำมาสู่วิกฤตการณ์ทางการเงินในอาร์เจนตินาในช่วงระหว่าง
ค.ศ. 2001-2002 ความเสยี หายในวกิ ฤตครง้ั นเ้ี ปน็ บทเรยี นสำ� คญั ใหแ้ กร่ ฐั บาลของอารเ์ จนตนิ าไดต้ ระหนกั
ถึงความลม้ เหลวในการเปดิ รบั แนวทางแบบเสรนี ยิ มใหม่มาใช้ในการพัฒนาประเทศ อย่างไรกด็ ี วกิ ฤตใน
ครงั้ นไ้ี ดก้ อ่ ใหเ้ กดิ จดุ เปลย่ี นทสี่ ำ� คญั ในการฟน้ื ฟปู ระเทศในแนวทางใหมภ่ ายใตร้ ะบอบเคริ ช์ เนอร์ นโยบาย
ทส่ี ำ� คญั คอื การทร่ี ฐั เขา้ มามบี ทบาททางเศรษฐกจิ และการทร่ี ฐั เปดิ พน้ื ทใ่ี หก้ บั ชน้ั ชนั้ ลา่ งและชนชนั้ แรงงาน
เพ่มิ มากขึ้น นวัตกรรมทส่ี �ำคญั ทส่ี ดุ ได้แก่ การรวมตวั กนั ของกลุ่มประเทศลาตินอเมริกาอย่างเขม้ แข็งเพอ่ื
ต่อรองกบั ประเทศอุตสาหกรรมชนั้ น�ำในตะวนั ตกรวมถงึ องคก์ ารโลกบาลตอ่ ไปในอนาคต
พัฒนาการทางเศรษฐกิจการเมืองของอาร์เจนตินาถือได้ว่าเป็นบทเรียนส�ำคัญท่ีท�ำให้เห็นถึง
ยุทธศาสตร์ในการพัฒนาประเทศ ตั้งแต่ในช่วงอิทธิพลเสรีนิยม ยุคเฟื่องฟูของแนวคิดแบบเคนส์เซียน
ตลอดจนการพัฒนาอย่างสุดโต่งของทุนนิยมภายใต้แนวคิดเสรีนิยมใหม่ นอกจากนี้ในฐานะประเทศหน่ึง
ในภมู ภิ าคลาตนิ อเมรกิ า บทบาทของมหาอำ� นาจทางเศรษฐกจิ อยา่ งสหรฐั อเมรกิ าและยทุ ธศาสตรก์ ารพฒั นา
แบบเสรีนิยมใหม่ ได้สะท้อนให้เห็นถึงผลลัพธ์ที่น�ำมาสู่วิกฤตการณ์ทางการเงินและแนวทางการฟื้นฟู
ประเทศในเวลาต่อมา
หากพิจารณาบทบาทรัฐในทางเศรษฐกิจน้ัน นับตั้งแต่ตกอยู่ภายใต้อาณานิยมของสเปน
อาร์เจนตินาอยู่ภายใต้ลัทธิเศรษฐกิจเสรีนิยมมาตลอด ระบบเศรษฐกิจของอาร์เจนตินาไม่ได้ปฏิเสธระบบ
เศรษฐกิจทุนนิยม โดยในช่วงแรกหลังได้รับเอกราชรัฐลดบทบาททางเศรษฐกิจ ในช่วงประธานาธิบดี
เปรองรฐั มบี ทบาทอยา่ งมากในการแทรกแซงเศรษฐกจิ ผา่ นนโยบายเคนสเ์ ซยี น ซงึ่ สะทอ้ นลกั ษณะรปู แบบ
รฐั ท่สี รา้ งเสถียรภาพทางเศรษฐกิจมหภาค (Macroeconomic Stabilazation State) และรฐั ขับเคลือ่ น
การพัฒนา (Developmental State) แมใ้ นศตวรรษที่ 1980 อาร์เจนตินาได้รับอิทธพิ ลจากลทั ธเิ ศรษฐกจิ
เสรีนิยมใหม่ เปิดรบั แนวทางเศรษฐกจิ แบบตลาดมากข้นึ แตร่ ปู แบบรฐั ขับเคลอ่ื นการพฒั นาก็ยงั คงอยู่
บทบาทรัฐในการก�ำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนา: บราซิล42
บราซลิ เปน็ ประเทศทเี่ คยอยภู่ ายใตอ้ าณานคิ มของประเทศโปรตเุ กส เศรษฐกจิ ทส่ี ำ� คญั ของบราซลิ
คอื กาแฟ การเปลยี่ นแปลงทางการเมอื งของยโุ รปในชว่ งตน้ ครสิ ตศ์ ตวรรษที่ 19 ไดส้ ง่ ผลตอ่ ระบบเศรษฐกจิ
ของบราซิล สงครามนโปเลียนท�ำให้โปรตุเกสถูกกดดันให้ปลดปล่อยอาณานิคม ต่อมาใน ค.ศ. 1908
โปรตเุ กสถกู องั กฤษกดดนั ใหเ้ ปดิ ประเทศบราซลิ ค.ศ. 1922 บราซลิ ไดป้ ระกาศเอกราชจากโปรตเุ กสอยา่ งไร
ก็ดีในช่วงการเป็นเอกราชใหม่ๆ บราซิลประสบปัญหาทางเศรษฐกิจค่อนข้างรุนแรงเน่ืองจากการส่งออก
ลดลง เศรษฐกจิ ภายในประเทศก็ไดร้ ับผลกระทบ
จนกระทงั่ ในชว่ งทศวรรษที่ 1930 ไดม้ กี ารเปลย่ี นแปลงทงั้ ทางเศรษฐกจิ และการเมอื ง โดยเรม่ิ จาก
การปฏิวตั ิ ค.ศ. 1930 ทำ� ลายสาธารณรฐั เก่า (Old Republic, ค.ศ. 1889-1930) การปะทะกนั ทางการ
เมืองไดเ้ กดิ ข้ึนตลอด จนในทส่ี ุด ค.ศ. 1937-1945 ได้เกดิ ระบบเผด็จการของรัฐใหม่ (Estado Novo) ที่
เปลี่ยนแปลงระบบเศรษฐกจิ และการเมืองของประเทศบราซิล
42 โปรดดู ณชั ชาภทั ร อุน่ ตรงจติ “หน่วยที่ 9 บราซิลกับยทุ ธศาสตรก์ ารพฒั นา”
