Page 18 - สัมมนาหลักสูตร และ การเรียนการสอนวิทยาศาสตร์
P. 18
7-8 สัมมนาหลักสูตรและการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์
1) ส�ำหรับนักวิทยาศาสตร์ จะใช้การสืบเสาะเพื่อศึกษาโลกและธรรมชาติ การสืบเสาะนอกจากจะ
หมายถึงวิธีการท�ำงานของนักวิทยาศาสตร์ กระบวนการสืบเสาะที่ใช้แล้ว ยังรวมไปถึงการใช้เหตุผลทาง
วิทยาศาสตร์ กระบวนการคิด และการคิดอย่างมีวิจารณญาณเพ่ืออธิบายสิ่งท่ีศึกษาและพัฒนาเป็นความรู้
ทางวิทยาศาสตร์ ดังท่ี มาตรฐานการศึกษาแห่งชาติประเทศสหรัฐอเมริกา the National Science Educa-
tion Standards (NSES) ของสภาวิจัยแห่งชาติของประเทศสหรัฐอเมริกา (National Research Council:
NRC) ซ่ึงเป็นองค์กรของรัฐที่ท�ำหน้าที่พัฒนามาตรฐานการศึกษาวิชาวิทยาศาสตร์ของประเทศสหรัฐอเมริกา
ให้ความหมายของค�ำว่า การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ หมายถึง แนวทางการศึกษาโลกและธรรมชาติของ
นกั วทิ ยาศาสตรท์ ใี่ ชว้ ธิ กี ารทห่ี ลากหลาย รวมไปถงึ การนำ� เสนอคำ� อธบิ าย ขอ้ คน้ พบ หรอื ขอ้ ความรู้ จากหลกั ฐาน
ท่ีมาจากการศึกษา การใช้วิธีการต่าง ๆ ในเร่ืองนั้น ๆ (National Research Council [NRC], 1996: 23)
ตามความหมายของกระทรวงศึกษาธิการ ของประเทศไทยการสืบเสาะหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์เป็น
การหาความรทู้ างวทิ ยาศาสตร์ โดยใชก้ ระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ หรอื วธิ กี ารอนื่ ๆ เชน่ การสำ� รวจ การสงั เกต
การวัด การจ�ำแนกประเภท การทดลอง การสร้างแบบจ�ำลอง การสืบค้นข้อมูล เป็นต้น (ส�ำนักวิชาการและ
มาตรฐานการศึกษา, 2551)
2) การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ในบริบทของนักเรียน เมื่อพิจารณาตามมาตรฐานการศึกษา
แห่งชาติประเทศสหรัฐอเมริกา (NSES) ได้ระบุว่า “การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์เป็นหัวใจของวิทยาศาสตร์
และการเรียนวิทยาศาสตร์” (NRC 1996) ตามแนวคิดของ NRC การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์จะเกี่ยวข้อง
และมีความสัมพันธ์กับกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ (scientific process) (Hanauer et al., 2009) การ
พัฒนาความรู้และความเข้าใจแนวคิดทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนโดยใช้กระบวนการเช่นเดียวกับท่ี
นักวิทยาศาสตร์ใช้ในการศึกษาเก่ียวกับโลกและธรรมชาติ ก็คือใช้การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ ในมาตรฐาน
การสืบเสาะ (Inquiry Standard) นิยามการสืบเสาะ ดังนี้
“การสืบเสาะ เป็นกิจกรรมที่มีวิธีการหลากหลายเก่ียวข้องกับ การสังเกต การต้ังค�ำถาม
การตรวจสอบหรือค้นคว้าจากหนังสือหรือแหล่งต่าง ๆ เพื่อให้ได้รู้ว่ามีส่ิงใดบ้างที่รู้แล้ว การวางแผน
การส�ำรวจตรวจสอบ (investigation) การใช้เครื่องมือเพื่อเก็บรวบรวมข้อมูลและการวิเคราะห์ข้อมูล
การอธิบาย การทำ� นายและการนำ� เสนอค�ำตอบ หรอื ข้อคน้ พบน้นั ๆ การสบื เสาะเปน็ กิจกรรมทีน่ �ำมา
สูก่ ารลงข้อสรุปท่ีต้องใช้การคดิ อย่างมีเหตุผล” (NSES, 1996: 23)
จากความหมายข้างต้น การเรียนรู้การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ จะหมายถึงความสามารถใน
การทำ� การสบื เสาะทางวทิ ยาศาสตร์ (do scientific inquiry) และความเขา้ ใจเกย่ี วกบั การสบื เสาะทางวทิ ยาศาสตร์
ด้วย (understand scientific inquiry) โดยยึดหลักการว่า การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์เป็นหัวใจส�ำคัญใน
การเรียนรู้วิทยาศาสตร์ของนักเรียน (Crawford, 2000) การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์จะสะท้อนให้นักเรียน
เข้าใจว่านักวิทยาศาสตร์เข้าใจโลกและธรรมชาติได้อย่างไร ซ่ึงการสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์สอดคล้องกับการ
ท่ีนักเรียนมีปฏิสัมพันธ์กับส่ิงรอบตัว ได้ต้ังค�ำถาม และค้นหาค�ำตอบของค�ำถามนั้นตามแนวทางท่ีตนเอง
สามารถทำ� ได้ ซง่ึ เปน็ กระบวนการทเี่ กดิ ขน้ึ มาตง้ั แตเ่ ปน็ เดก็ เลก็ ๆ เปน็ การทำ� ความเขา้ ใจสงิ่ ทเ่ี กดิ ขน้ึ รอบ ๆ ตวั
