Page 17 - สัมมนาหลักสูตร และ การเรียนการสอนวิทยาศาสตร์
P. 17
การเรียนรู้ธรรมชาติของวิทยาศาสตร์ 7-7
เร่อื งที่ 7.1.1 การสบื เสาะทางวทิ ยาศาสตร์ วิธีการทางวิทยาศาสตร์
และธรรมชาตขิ องวิทยาศาสตร์
การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ (scientific inquiry) เป็นเป้าหมายส�ำคัญของการจัดการศึกษา
ด้านวิทยาศาสตร์ ในหลักสูตรวิทยาศาสตร์และการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ค�ำว่า การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์
ยังขาดความเข้าใจที่ชัดเจนส�ำหรับครูในการน�ำไปสู่การปฏิบัติ โดยเฉพาะอย่างย่ิง เมื่อมีการใช้ ค�ำว่า วิธีการ
ทางวทิ ยาศาสตรใ์ นความหมายหรอื เทยี บเทา่ กบั การสบื เสาะทางวทิ ยาศาสตรท์ ำ� ใหเ้ กดิ ความเขา้ ใจทค่ี ลาดเคลอ่ื น
จากงานวิจัยพบว่า ท้ังนักเรียนและครูมีความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนเก่ียวกับวิธีการทางวิทยาศาสตร์เป็นความ
เข้าใจท่ีไม่สอดคล้องกับการสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ และธรรมชาติของวิทยาศาสตร์ ท�ำนองเดียวกัน ค�ำว่า
การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์มักจะใช้เหมือนกับธรรมชาติของวิทยาศาสตร์ ถึงแม้ว่าทั้งสองค�ำจะ
ไม่สามารถแยกออกจากกันแต่ทั้งสองค�ำก็มีความแตกต่าง (Lederman et al., 2014) ในเรื่องนี้จะอธิบาย
ความหมายของค�ำต่าง ๆ ที่มีความเกี่ยวข้องกันและใช้ร่วมกันในการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเป้าหมาย
ของการจัดการเรียนรูว้ ทิ ยาศาสตร์ ไดแ้ ก่ การสบื เสาะทางวทิ ยาศาสตร์ วธิ ีการทางวิทยาศาสตร์ ความสมั พันธ์
ระหวา่ งธรรมชาตขิ องวทิ ยาศาสตร์ และการสบื เสาะทางวทิ ยาศาสตร์ เพอ่ื เปน็ พนื้ ฐานส�ำหรบั การจดั การเรยี นรู้
วิทยาศาสตร์ที่พัฒนาความเข้าใจธรรมชาติของวิทยาศาสตร์
1. การสืบเสาะทางวทิ ยาศาสตร์
การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ (scientific inquiry) หรืออาจใช้ค�ำว่า การสืบเสาะ เป็นจุดเน้นของ
วิทยาศาสตร์ศึกษามาเป็นเวลานาน เป็นวิธีการสอนที่ส�ำคัญในหลักสูตรวิทยาศาสตร์หลาย ๆ ประเทศรวมทั้ง
ประเทศไทย การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ มาจากค�ำว่า การสืบเสาะ หรือ การสืบเสาะหาความรู้ (inquiry)
ความหมายโดยทั่วไป การสืบเสาะ คือ การค้นหา การแสวงหา การสืบค้นจากค�ำถามหรือปัญหาท่ีเกิดข้ึน คน
ทุกคนใช้การสืบเสาะตั้งแต่เกิดจนตาย การสืบเสาะมีความหมายแตกต่างกันในรายละเอียดของการด�ำเนิน
การสืบเสาะตามคนใช้และบริบทท่ีใช้แต่ละคนมีลักษณะหรือแนวทางของการสืบเสาะท่ีแตกต่างกันไป โดยใช้
การเก็บรวบรวมข้อมูลจากประสาทสัมผัสทั้ง 5 ด้วยวิธีการมองเห็น ได้ยิน จับต้อง ชิม และดมกลิ่น เป็น
พื้นฐานของการสืบค้นหา (กุลธิดา ท้วมสุข, 2554) จากความหมายดังกล่าว ถ้าเป็นการสืบเสาะหาความรู้ของ
นกั วทิ ยาศาสตร์ กเ็ รยี กวา่ การสบื เสาะทางวทิ ยาศาสตร์ อยา่ งไรกต็ ามการสบื เสาะทางวทิ ยาศาสตร์ มคี วามหมาย
ท่ีซับซ้อนและข้ึนอยู่กับบริบทท่ีใช้และการให้ค�ำจ�ำกัดความเช่นเดียวกันกับการสืบเสาะและมีความหมาย
มากกว่าการกล่าวว่าเป็นการค้นหาความรู้หรือการสืบเสาะของนักวิทยาศาสตร์ (Bybee, 2000) ในท่ีนี้
จะกล่าวถึงความหมายหรือค�ำอธิบายของค�ำว่า การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ใน 3 บริบทของผู้ใช้ทางด้าน
การศึกษา ได้แก่ นักวิทยาศาสตร์ นักเรียน และครู
