Page 27 - สัมมนาหลักสูตร และ การเรียนการสอนวิทยาศาสตร์
P. 27
การเรียนรู้ธรรมชาติของวิทยาศาสตร์ 7-17
แบบ 3E ทม่ี กี ารศกึ ษาวจิ ยั กนั คอ่ นขา้ งมาก ตอ่ มาพฒั นาเปน็ รปู แบบการสอน 5E และ 7E ในปจั จบุ นั อยา่ งเชน่
ประเทศไทย ในช่วงปี พ.ศ. 2544–2547 สาขาชีววิทยา สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
(สสวท.) ได้ด�ำเนินการวิจัยการศึกษาการจัดกระบวนการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย โดย
ใช้รูปแบบการจัดกระบวนการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 5 ขั้นตอน คือ 1) ขั้นสร้างความสนใจ (Engage-
ment) 2) ขั้นส�ำรวจและค้นหา (Exploration) 3) ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 4) ข้ันขยาย
ความรู้ (Elaboration) และ 5) ข้ันประเมินผล (Evaluation)
แต่อย่างไรก็ตาม ค�ำว่า การสืบเสาะ การสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ และวิธีการทางวิทยาศาสตร์ ก็มี
ความหมายทม่ี กี ารเปลย่ี นแปลงตามชว่ งเวลา (Barrow, 2006) และมกั จะทำ� ใหเ้ กดิ ความสบั สนตอ่ การตคี วาม
ของครูและการน�ำหลักสูตรวิทยาศาสตร์ไปใช้ในห้องเรียน ซ่ึงครูยังไม่เข้าใจลักษณะของการสืบเสาะทาง
วิทยาศาสตร์อย่างครบสมบูรณ์ หรือมีความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน จึงน�ำไปใช้ในห้องเรียนได้อย่างไม่เต็ม
ประสิทธิภาพ น�ำไปสู่การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ของครูท่ียังไม่ครอบคลุมเป้าหมายของการจัดการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์อย่างแท้จริง (Barrow, 2006; Lederman, Lederman, and Antink, 2013)
2. ตัวชวี้ ัดของการเรยี นแบบสบื เสาะในหลักสตู รของสหรฐั อเมรกิ าและประเทศไทย
พิจารณาเป้าหมายของการเรียนแบบสืบเสาะ หรือการสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนของ
สหรัฐอเมริกาจากเอกสารต่าง ๆ ท่ีเกี่ยวข้อง พบว่า เป้าหมายส�ำคัญของการเรียนแบบสืบเสาะประกอบด้วย
2 ประการ คือ 1) ความสามารถในการสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ เป็นส่ิงที่นักเรียนควรท�ำได้ หมายถึง
กระบวนการหรือทักษะท่ีใช้ในการส�ำรวจตรวจสอบทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียน เป็นการลงมือกระท�ำการ
สืบเสาะ ซ่ึงจะถูกก�ำหนดอย่างชัดเจนเป็นผลการเรียนรู้ 2) ความเข้าใจเกี่ยวกับการสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์
เป็นสิ่งที่นักเรียนควรเข้าใจ เป็นความเข้าใจที่ว่าการสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์คืออะไร ลักษณะต่าง ๆ ของการ
สืบเสาะทางวิทยาศาสตร์เป็นอย่างไร หรือส่ิงต่างที่นักเรียนควรเข้าใจเกี่ยวกับการสืบเสาะ ก็คือ ความเข้าใจ
ลักษณะของการสืบเสาะทางวิทยาศาสตร์ (NRC, 2000; Lederman, Lederman, and Antink, 2013)
ตวั อยา่ ง มาตรฐานของ NSES ทเ่ี นน้ ความสามารถในการสบื เสาะและการพฒั นาความเขา้ ใจเกย่ี วกบั
การสืบเสาะ
นักเรียนในทุกระดับช้ันและทุกสาขาวิชาของวิทยาศาสตร์ควรมีโอกาสที่จะใช้การสืบเสาะทาง
วิทยาศาสตร์และพัฒนาความสามารถในการคิดและปฏิบัติในลักษณะเดียวกับการสืบเสาะที่ประกอบด้วย
การตั้งค�ำถาม การวางแผน และการด�ำเนินการตรวจสอบ การใช้เครื่องมือและเทคนิคในการเก็บรวบรวม
ข้อมูลที่เหมาะสม การคิดวิเคราะห์ การคิดอย่างเป็นเหตุเป็นผลเก่ียวกับความสัมพันธ์ระหว่างหลักฐานและ
การอธิบาย สร้างและวิเคราะห์ค�ำอธิบายทางเลือก หรือค�ำอธิบายอื่น ๆ และสามารถสื่อสารข้อโต้แย้งทาง
วิทยาศาสตร์ได้ (NRC, 1996: 105)
