Page 66 - สัมมนาหลักสูตร และ การเรียนการสอนวิทยาศาสตร์
P. 66
7-56 สัมมนาหลักสูตรและการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์
ความร่วมมือยังเกิดจากความแตกต่างของศาสตร์ในแต่ละสาขาของนักวิทยาศาสตร์ สังคมทางวิทยาศาสตร์
มีฐานความรู้และท�ำให้วิทยาศาสตร์เดินหน้าก้าวหน้า
3) การตรวจสอบทางวิทยาศาสตร์อยา่ งละเอยี ด ประชาคมวิทยาศาสตร์จะท�ำให้เกิดระบบของการ
ตรวจสอบคุณภาพของงานทางวิทยาศาสตร์ซ่ึงกันและกัน เป็นการโต้แย้งแสดงความคิดเห็นจาก
นักวิทยาศาสตร์ท่านอ่ืน ๆ อีกครั้ง ท�ำให้เกิดเป็นมาตรฐานและการลดความล�ำเอียง หรืออคติของ
นักวิทยาศาสตร์ท่ีอาจเกิดข้ึนได้
4) วฒั นธรรมวทิ ยาศาสตร:์ ความคาดหวงั ทย่ี งิ่ ใหญ่ การรวมกันเป็นประชาคมวิทยาศาสตร์มีความ
เปน็ วฒั นธรรมวิทยาศาสตร์ (culture of science) ที่ไมไ่ ดถ้ ูกกำ� หนดดว้ ยเช้ือชาติ การแต่งกาย หรอื ประเพณี
ต่าง ๆ แต่เป็นส่ิงท่ีนักวิทยาศาสตร์เช่ือ และประพฤติปฏิบัติเม่ือร่วมกลุ่มเป็นสังคมและสืบทอดต่อกัน และ
คาดหวังว่าสิ่งต่าง ๆ เหล่าน้ันเป็นกรอบหรือเคร่ืองมือในการก�ำหนดการกระท�ำของสมาชิกในกลุ่ม เพ่ือการ
อยรู่ ว่ มกนั ในสงั คมทางวทิ ยาศาสตรอ์ ยา่ งมคี วามสงบสขุ วฒั นธรรมวทิ ยาศาสตรถ์ อื วา่ เปน็ ความเจรญิ กา้ วหนา้
ทางวิทยาศาสตร์ในมิติทางสังคม (พงศ์ประพันธ์ พงษ์โสภณ, 2552) ส่ิงท่ีนักวิทยาศาสตร์ท้ังหลายคาดหวัง
ในการแลกเปลี่ยน โต้แย้ง และอภิปรายว่าจะได้ช่วยกันกลั่นกรองแนวคิด หลักฐาน วิธีการและการให้เหตุผล
นกั วทิ ยาศาสตรท์ งั้ หลายมคี วามคาดหวงั วา่ จะมคี วามซอื่ สตั ยใ์ นการรายงานการวจิ ยั ตงั้ แตว่ ตั ถปุ ระสงค์ ขอ้ มลู
ท่ีมี และแนวคิด คาดหวังว่าควรมีการอ้างอิง การให้เครดิตต่อข้อความรู้ของนักวิทยาศาสตร์คนอ่ืนท่ีมีผล
หรือเป็นพ้ืนฐานต่องานวิจัยของตนเอง คาดหวังว่านักวิทยาศาสตร์ใช้แนวทางการท�ำงานอย่างมีจริยธรรมเป็น
ไปตามที่สังคมยอมรับ
2. การส่ือสารทางวิทยาศาสตร์
ประชาคมวิทยาศาสตร์ต้องอาศัยการสื่อสารซ่ึงกันและกันตลอดในกิจการทางวิทยาศาสตร์ ตั้งแต่
กระบวนการสืบเสาะหาความรู้ การสร้างความรู้ที่ต้องอาศัยกระบวนการทางสังคมของนักวิทยาศาสตร์ในการ
ตรวจสอบยืนยัน นอกจากนี้นักวิทยาศาสตร์จะต้องสื่อสารไปยังกลุ่มท่ีไม่ใช่วิทยาศาสตร์ (non–scientists)
เพอื่ เปา้ หมายบางประการ นกั วทิ ยาศาสตรจ์ งึ ตอ้ งอาศยั การสอื่ สารทางวทิ ยาศาสตร์ ประเดน็ ทนี่ กั วทิ ยาศาสตร์
ต้องการสื่อสาร เช่น นักวิทยาศาสตร์ท�ำงานอย่างไร นักวิทยาศาสตร์มีมุมมองต่อโลกและสังคมอย่างไร
นักวิทยาศาสตร์ค้นพบความรู้หรือสร้างความรู้นั้นอย่างไร ส่ิงส�ำคัญ คือ นักวิทยาศาสตร์ต้องเรียนรู้หรือมี
ความสามารถที่จะสื่อสารเก่ียวกับวิทยาศาสตร์ไปยังบุคคลอื่นได้
2.1 ความหมายของการสื่อสารทางวิทยาศาสตร์ การส่ือสารทางวิทยาศาสตร์ science commu-
nication เปน็ การรวมกนั สองคำ� คอื คำ� วา่ “วทิ ยาศาสตร”์ กบั “การสอ่ื สาร” เมอ่ื นำ� มารวมกนั จงึ มกี ารตคี วามหมาย
ได้หลากหลาย อีกท้ังในช่วง 20 ปีท่ีผ่านมา การสื่อสารทางวิทยาศาสตร์ก็เป็นประเด็นที่มีการศึกษาวิจัยกัน
อย่างมาก และการส่ือสารทางวิทยาศาสตร์น�ำไปเช่ือมโยงเกี่ยวข้องกับเรื่องของการรู้วิทยาศาสตร์ ในประเด็น
ของการเข้าใจวิทยาศาสตร์ของสาธารณชน (public understanding of science) มีการใช้การส่ือสารทาง
วิทยาศาสตร์เพื่อการมีส่วนร่วมของสาธารณชน (public engagement) ความตระหนักของประชาชนท่ีมีต่อ
วทิ ยาศาสตร์ ความหมายหรอื ความเขา้ ใจคำ� วา่ การสอ่ื สารทางวทิ ยาศาสตร์ จงึ มคี วามหมายทก่ี วา้ งหรอื มากกวา่
