Page 45 - การบริหารจัดการและกลยุทธ์ การสื่อสารชุมชน
P. 45
การบรหิ ารจัดการและกลยทุ ธ์การสอ่ื สารเพือ่ การอนรุ กั ษ์ฟื้นฟูทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดลอ้ มในชุมชน 10-35
2.2 สารในภาวะวิกฤติ จากประสบการณท์ หี่ นว่ ยงานและองคก์ รเผชญิ กบั ปญั หาสงิ่ แวดลอ้ มทเี่ ปน็
ภาวะวิกฤติในพ้ืนท่ี หน่วยงานและองค์กรท่ีเก่ียวข้องจะต้องมีการบริหารจัดการการส่ือสารที่เรียกกันว่า
การสอื่ สารในภาวะวกิ ฤติ หมายถงึ เมอ่ื เกดิ ความเสย่ี งในภาวะวกิ ฤติ เชน่ โรงงานอตุ สาหกรรมเกดิ อบุ ตั เิ หตุ
มีผลกระทบต่อส่งิ แวดลอ้ มและชุมชน มีการร่วั ไหลของสารเคมสี ูแ่ หล่งนา้ํ แพร่กระจายลงดิน อากาศ และ
มีผลกระทบตอ่ สขุ ภาพอนามัย หรอื อาจจะมอี ุบตั ภิ ัยทางธรรมชาติ และการกระทำ� โดยเจตนา
สุริชัย หวันแก้ว และคณะ (2550) ระบุว่าการกอบกู้วิกฤติจนถึงการฟื้นฟูชุมชนในพ้ืนท่ีที่ได้รับ
ผลกระทบจากเหตุการณภ์ ัยพบิ ตั ิคลน่ื ยักษ์สินามิ ทีเ่ กิดขึ้นเมือ่ วนั ท่ี 25 ธันวาคม 2547 พบวา่ สงั คมไทย
ยังคงอยู่ในวังวนของการส่ือสารแบบรวมศูนย์ เป็นการส่ือสารจากบนลงล่าง ชุมชนท้องถ่ินไม่ได้รับความ
ส�ำคัญและมีส่วนร่วมในการส่ือสารเท่าท่ีควร ในรายงานระบุว่า ประชาชนท่ีได้รับความเสียหายไม่ได้รับ
ข้อมูลข่าวสารท่ีเพียงพอ ขาดท้ังช่องทางการสื่อสารท่ีมีประสิทธิภาพ และขาดเนื้อหาข้อมูลข่าวสาร
ท่ีประชาชนท่ีได้รับผลกระทบต้องการทราบ เพ่ือบรรเทาความทุกข์ร้อน และเพื่อประโยชน์ต่อการด�ำเนิน
ชวี ิตต่อไป เช่น ผู้ประสบภยั ในพนื้ ทีจ่ �ำนวนมากไมม่ โี อกาสรบั ร้ขู อ้ มลู ข่าวสาร ความรคู้ วามเขา้ ใจเกย่ี วกับ
เหตกุ ารณธ์ รรมชาติคลืน่ ยกั ษ์สึนามิ ขาดข้อมลู ท่เี พียงพอต่อการขอรับการช่วยเหลือดา้ นการบรรเทาทุกข์
ความเดอื ดรอ้ น การตดิ ตามผสู้ ญู หาย เปน็ ตน้ แตก่ ารรายงานขา่ วทเี่ กดิ ขน้ึ กลบั ใหค้ วามสนใจตอ่ การรายงาน
ข่าวให้กบั คนภายนอก เชน่ รายงานสถานการณ์ผปู้ ระสบภัย พืน้ ทีป่ ระสบภยั จ�ำนวนผู้สูญหาย การระดม
ปจั จยั สง่ิ ของเพื่อการบริจาค เป็นตน้
จากการศกึ ษาของ ชลทพิ ย์ พนู ศิริวงศ์ และรงุ่ นภา พิตรปรีชา (2556) มขี ้อสรุปของการสื่อสาร
ประชาสัมพันธ์ของรัฐบาลและกลยุทธ์การส่ือสารในภาวะวิกฤติอุทกภัยแสดงให้เห็นถึงรัฐบาลและนายก-
รัฐมนตรีที่มิได้ท�ำหน้าท่ีของผู้น�ำหรือผู้ส่งสารที่ดีได้ ส่งผลต่อความน่าเชื่อถือของรัฐบาลที่ลดลงและส่งผล
ตอ่ ความเชอื่ มนั่ ในการทำ� งานของรฐั บาลในระยะตอ่ มา ในชว่ งเวลาภาวะวกิ ฤตอิ ทุ กภยั นาํ้ ทว่ ม รฐั บาลไมม่ ี
ศูนย์กลางของข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้อง การส่ือสารข้อมูลของหน่วยงานไม่เป็นไปในทิศทางเดียวกัน สารท่ี
ปรากฏในชว่ งวกิ ฤตจิ ากภาครฐั สปู่ ระชาชนสว่ นใหญเ่ สนอสารการใหข้ อ้ มลู เฉพาะนโยบายใหค้ วามชว่ ยเหลอื
ด้านต่างๆ และเป็นด้านบวกเพียงด้านเดียว ซ่ึงไม่ตอบสนองความต้องการของประชาชนในพ้ืนที่ท่ีก�ำลัง
ประสบกบั ความเดอื ดร้อน ขอ้ มลู ขา่ วสารขาดความชดั เจนว่าประชาชนควรตอ้ งทำ� อย่างไร เชน่ ประชาชน
ท่อี ยใู่ นพน้ื ที่ทีจ่ ะถกู น้ําท่วม ควรปฏบิ ตั ิตวั อยา่ งไร ตอ้ งด�ำเนินการเฝ้าระวังอยา่ งไร ไม่มขี อ้ มลู มากพอทจี่ ะ
ตั้งรับกับการท่ีจะถูกนํ้าท่วมหรือน้ําไม่ท่วม รัฐบาลและหน่วยงานที่มีหน้าท่ีขาดการสื่อสารข้อมูลที่จ�ำเป็น
และเพยี งพอ เพ่อื ตอบสนองความตอ้ งการของประชาชนในช่วงเวลาดังกล่าว
ในสถานการณ์วิกฤติผู้ที่มีหน้าที่ความรับผิดชอบหรือผู้บริหารระดับสูงของหน่วยงาน/องค์กร จะ
ตอ้ งเรง่ สรา้ งความม่นั ใจ โดยการสื่อสารขอ้ มลู ถงึ เหตุวกิ ฤติและการแก้ไข มีมาตรการท้งั ระยะสั้นระยะยาว
มาตรการเร่งด่วน ไม่เร่งด่วน ท่ีจะน�ำมาใช้กับกลุ่มผู้ได้รับผลกระทบ รวมทั้งมีผู้สนับสนุนข้อมูลและการ
ดำ� เนนิ งานทางด้านวชิ าชพี /ผู้เชีย่ วชาญทเี่ กีย่ วขอ้ ง เชน่ ข้อมูลผลกระทบดา้ นสาธารณสุข ผลกระทบดา้ น
สิ่งแวดล้อม การใช้สื่อมวลชนท่ีเหมาะสมต่อการน�ำเสนอสารที่ตอบสนองความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย
กลมุ่ ผทู้ ม่ี หี นา้ ทต่ี ดั สนิ ใจทางการเมอื ง (รฐั บาล หนว่ ยราชการทเี่ ปน็ ผบู้ งั คบั ใชก้ ฎหมาย/หนว่ ยงานราชการ
สว่ นทอ้ งถนิ่ ) และสาธารณชนทวั่ ไป ซงึ่ ตา่ งคาดหวงั ขอ้ มลู ลา่ สดุ และมคี ณุ ภาพจากผเู้ ชย่ี วชาญในเรอ่ื งนนั้ ๆ
