Page 49 - การบริหารจัดการและกลยุทธ์ การสื่อสารชุมชน

การบริหารจดั การและกลยุทธก์ ารสือ่ สารเพอ่ื การอนรุ ักษ์ฟืน้ ฟูทรพั ยากรธรรมชาติและส่งิ แวดลอ้ มในชมุ ชน 10-39
การตดิ ตาม และไมไ่ ด้ส่ือสารในวธิ ีการแกไ้ ขปัญหาทเ่ี ปน็ รูปธรรม ท�ำให้การนำ� เสนอเป็นการแจง้ เพือ่ ทราบ
ท้งั น้ีหากเจา้ ของรายการเปน็ หน่วยงานราชการ สาระที่น�ำเสนอคือการประชาสมั พนั ธ์โครงการของรัฐ

สอื่ มวลชนจงึ กลายเปน็ แหลง่ ขอ้ มลู สำ� คญั ทที่ ำ� หนา้ ทใ่ี หข้ อ้ มลู ขา่ วสารแกป่ ระชาชนไดอ้ ยา่ งรวดเรว็
ในวงกว้าง ได้แก่ สอื่ โทรทศั น์ สื่อวทิ ยุ ส่อื หนงั สือพมิ พ์ สอื่ นติ ยสาร อยา่ งไรกต็ ามพบว่าสือ่ มวลชนยงั มี
ข้อจ�ำกัดในการน�ำเสนอเน้ือหาด้านส่ิงแวดล้อมอย่างจริงจังและต่อเน่ืองในปริมาณที่น้อยมาก อีกทั้งยัง
เป็นการรายงานสถานการณ์เชิงขา่ วเสยี เปน็ สว่ นใหญ่ (เก้อื เมธา ฤกษ์พรพพิ ฒั น์, 2551)

อย่างไรกต็ าม ปัจจบุ นั ยงั มีรายการโทรทัศนท์ ีน่ ำ� เสนอเน้ือหาสาระทางด้านสง่ิ แวดล้อม ซง่ึ มีอยู่ไม่
กี่รายการ เช่น รายการ “ทุ่งแสงตะวัน” เร่ิมผลิตรายการในเดือนตุลาคม 2534 ในช่วงท่ีกระแสความ
ต่ืนตัวด้านสิ่งแวดล้อมก่อตัวขึ้นไม่นานนัก นับเป็นรายการยุคบุกเบิกรายการหนึ่งในขบวนแถวส่ือมวลชน
ทมี่ เี นอื้ หามงุ่ เนน้ การใหค้ วามรคู้ วามบนั เทงิ ดา้ นสงิ่ แวดลอ้ มแกผ่ ชู้ มรายการ ออกอากาศครง้ั แรกทางสถานี
โทรทศั นช์ อ่ ง 11 (ตลุ าคม-ธนั วาคม 2534) และยา้ ยมาออกอากาศทางสถานโี ทรทศั นช์ อ่ ง 3 อสมท. ตงั้ แต่
วนั ท่ี 1 กมุ ภาพนั ธ์ 2535 - ปจั จบุ นั รายการ “ทงุ่ แสงตะวนั ” มคี วามประสงคจ์ ะใหผ้ ชู้ มหนั กลบั มาใหค้ วาม
สนใจ เกยี่ วกบั การอนรุ กั ษธ์ รรมชาติ และใหค้ วามสำ� คญั ในการสง่ เสรมิ ใหเ้ ดก็ เยาวชนทงั้ ในเมอื งและชนบท
ไดเ้ รยี นรแู้ ละสมั ผสั ธรรมชาตมิ ากขนึ้ ในการเดนิ ทางสำ� รวจและถา่ ยทำ� รายการในพน้ื ทตี่ า่ งๆ ทด่ี ำ� เนนิ ชวี ติ
และมกี จิ กรรมในเชงิ บวกนำ� เสนอเรอื่ งราวความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งเดก็ กบั ธรรมชาตแิ ละวฒั นธรรม โดยเชอื่ วา่
มนษุ ยต์ อ้ งพงึ่ พาทรพั ยากรธรรมชาติ ขณะเดยี วกนั มนษุ ยเ์ ปน็ สตั วส์ งั คม การอยรู่ ว่ มกนั จงึ ตอ้ งมกี ารจดั การ
ทรพั ยากรธรรมชาติทเ่ี หมาะสมในรูปแบบกฎหมบู่ า้ น กฎหมาย วฒั นธรรมประเพณี และธรรมเนยี มปฏบิ ตั ิ
การเรยี นรคู้ วามสมั พนั ธร์ ะหวา่ งมนษุ ยก์ บั ธรรมชาตสิ งิ่ แวดลอ้ ม ทำ� ใหเ้ กดิ ความจรรโลงใจ เห็นคุณค่าของ
ธรรมชาติ รวมทงั้ ให้เด็กและผ้ชู มรายการ มคี วามภาคภมู ใิ จในชุมชนท้องถิ่นและภมู ปิ ัญญาไทย

3.3 กลยุทธ์การใช้สื่อชุมชน สอื่ ชุมชน คือ ส่อื ทผี่ ลติ ขน้ึ ภายในทอ้ งถิน่ โดยคนทอ้ งถน่ิ ชุมชนมี
ส่วนร่วมในการก�ำหนดเนื้อหาทตี่ อบสนองความตอ้ งการของทอ้ งถน่ิ ใชภ้ าษาและศัพท์ทอ้ งถิน่ ลงทุนน้อย
ผลิตเท่าท่ีต้องการ ผู้รับสารคือคนในท้องถ่ิน ส่ือชุมชน เช่น หอกระจายข่าว เสียงตามสาย วิทยุชุมชน
ปา้ ยประกาศ โปสเตอร์ แผน่ พบั ใบปลวิ รถแห่ เคเบ้ลิ ท้องถนิ่ เป็นต้น

ตวั อยา่ งวทิ ยชุ มุ ชน เปน็ สอื่ ทางเลอื กทชี่ าวบา้ นสามารถใชเ้ ปน็ ชอ่ งทางสอ่ื สารสรา้ งความเขา้ ใจกนั
ในชุมชนและสื่อสารกับสาธารณะในประเด็นต่างๆ ที่อยู่ในบริบทสภาพแวดล้อมของชุมชน ปัญหาท่ีก�ำลัง
เผชิญอยู่ในชุมชน แต่ยังท�ำหน้าท่ีให้ความรู้ความเข้าใจทั้งในด้านนิเวศวิทยา ภูมิปัญญาพ้ืนบ้านในการ
จดั การทรพั ยากร และวัฒนธรรมท้องถนิ่

อย่างไรก็ตาม ในภาพรวมวิทยุชุมชนหลายแห่งมักมีการสอดแทรกเน้ือหาหรือพูดคุยเรื่องราว
เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม เนื่องจากเป็นประเด็นที่มีความสัมพันธ์กับวิถีชีวิตชนบท และเกี่ยวข้องกับการท�ำมา
หากนิ ทต่ี อ้ งพง่ึ พงิ ธรรมชาติ ตงั้ อยบู่ นฐานความรแู้ ละเพอื่ สง่ เสรมิ ดา้ นสงิ่ แวดลอ้ ม แตก่ ม็ ลี กั ษณะไมต่ อ่ เนอ่ื ง
มขี อ้ จำ� กดั ของผจู้ ดั ซงึ่ เปน็ อาสาสมคั ร ชว่ งเวลาการออกอากาศ การจดั หาสาระมานำ� เสนอ และงบประมาณ
ดำ� เนินการดา้ นอปุ กรณเ์ ครื่องสง่ สญั ญาณ เป็นตน้