Page 25 - การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ภาษาไทย

กลวิธีเพื่อการเรียนการสอนการฟังในระดับประถมศึกษา 4-15

1.8 สภาพแวดล้อม เป็นองค์ประกอบที่ต้องคำ�นึงอีกอย่างหนึ่ง ทั้งในด้านลักษณะของสภาพ
แวดล้อมทางบ้านและทางโรงเรียน สภาพแวดล้อมทางบ้านอาจพิจารณาด้านความสัมพันธ์ระหว่างพ่อแม่
หรือคนเลี้ยง และบุคคลอื่นๆ ในบ้าน ซึ่งล้วนมีอิทธิพลต่อพื้นฐานทางการฟังของผู้เรียนอย่างมาก ขณะที่
ในโรงเรียนนั้นผู้สอนอาจพิจารณาลักษณะของสภาพแวดล้อมที่ปรากฏในกิจกรรมการฟังที่กำ�หนดขึ้น ทั้งใน
ส่วนของคุณภาพของผู้พูด ความสั้น-ยาวของเนื้อหา สถานที่และบรรยากาศ ความสัมพันธ์ระหว่างนักเรียน
ด้วยกันรวมทั้งความสัมพันธ์ระหว่างครูกับผู้เรียน

ลกั ษณะขององคป์ ระกอบทีพ่ จิ ารณาจากปจั จยั ภายนอก ทัง้ 8 ประการนี้ ลว้ นเปน็ องคป์ ระกอบ
ที่ผู้สอนภาษาไทยในระดับประถมศึกษาต้องตระหนักเห็นความสำ�คัญและมีความรู้ความเข้าใจเป็นอย่างดีจึง
จะสามารถดำ�เนินการพัฒนาทักษะการฟังให้แก่ผู้เรียนได้บรรลุวัตถุประสงค์ของหลักสูตรได้อย่างสมบูรณ์

2. ลักษณะที่ 2 องค์ประกอบที่พิจารณาจากปัจจัยภายใน ในมิตินี้มีนักการศึกษาและนักจิตวิทยา
ทั้งไทยและต่างประเทศได้นำ�เสนอความคิดไว้มาก สรุปเป็นกลุ่มได้ดังต่อไปนี้

2.1 กลุ่มที่ 1 นักจิตวิทยาทางการศึกษาต่างประเทศ มีข้อสรุปเป็นแบบจำ�ลองของ “ระดับ
ของการฟัง” หรือ “ขั้นตอนของการฟัง” เป็นไปในแนวทางเดียวกัน แต่อาจมีความแตกต่างในรายละเอียด
ที่ย่อยลงไปอย่างแบบจำ�ลองแสดงองค์ประกอบของกระบวนการฟังของ จูดี บราวน์เนล (Judi Brownell,
1996: 12) โดยจูดีได้เสนอแบบจำ�ลองที่ทำ�งานสัมพันธ์กันอย่างเป็นระบบ ประกอบไปด้วยกระบวนการทาง
จิตใจ (mental process) และพฤติกรรมที่พึงสังเกตได้ (observable behaviors) ประกอบด้วยทักษะ 6
ประการ ได้แก่

1) H-Hearing การได้ยิน
2) U-Understanding การเข้าใจ
3) R-Remembering การจดจำ�ได้
4) I-Interpreting การตีความ/การแปลความหมาย
5) E-Evaluating การประเมิน
6) R-Responding การตอบสนอง
นักคิดท่านอื่นๆ ก็มีข้อสรุปคล้ายกับจูดี แต่จัดลำ�ดับของพฤติกรรมต่างๆ รวมทั้งรายละเอียดบาง
ประเดน็ แตกตา่ งกนั ออกไป เชน่ แดเนยี ล เจ ทตั โตโล (Danial J. Tutolo, 1977: 262) และจอหน์ ดี สเตม็ เมอร์
(John D. Stemmer, 1977: 661) เริ่มต้นองค์ประกอบด้วยการ ได้ยิน เช่นเดียวกับจูดี ขณะที่คน
อื่นๆ เช่น ฮิกกินส์ (Higgins, 1978: 53) และรีเบ็คกา เอ็ม วาเล็ทท์ (Rebecca M. Valette, 1972: 141-
149 อ้างถึงใน สุภาวดี นัมคณิสรณ์ 2533: 12) ต่างเริ่มต้นด้วยการรับรู้แต่ทั้งการได้ยินและการรับรู้ของ
นักคิดเหล่านี้ใช้ในความหมายว่า สังเกตและแยกเสียงของคำ�และข้อความที่ได้ยินได้เช่นกัน นอกจากนี้แล้ว
พฤติกรรมอื่นๆ ที่มีเหมือนกันทุกคน คือเรื่องการจำ�และความเข้าใจซึ่งการจำ�ในระดับนี้เป็นเพียงการจำ�
ระยะสั้น คือจำ�เสียงและความหมายของคำ�และข้อความสั้นๆ ได้ ส่วนด้านความเข้าใจนั้นที่มีรายละเอียด
เพิ่มเติมต่างออกไปมีเพียง แดเนียล เจ ทัตโตโล ยังแบ่งความเข้าใจออกเป็น 3 ขั้น คือ 1) ขั้นฟังคำ� ผู้ฟัง
สามารถพูดถึงสิ่งที่ฟังได้ 2) ขั้นตีความ ผู้ฟังสามารถตีความหมายของข้อความหรือประโยคที่ฟังได้และ