Page 26 - การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ภาษาไทย

4-16 การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ภาษาไทย

3) ขั้นมีวิจารณญาณ ผู้ฟังสามารถประเมินคุณค่าของสิ่งที่ฟังได้ ส่วนฮิกกินส์ กล่าวถึงความเข้าใจเป็น 2 ส่วน
คือ 1) ระดับเข้าใจความหมายของคำ� และ 2) ระดับเข้าใจความสัมพันธ์ของไวยากรณ์

สำ�หรับองค์ประกอบในส่วนที่แตกต่างกันไปบ้าง ได้แก่ ริเบ็คกา เอ็ม วาเล็ตท์ พูดถึงขั้นการยอมรับ
ความคิด หมายถึง เมื่อบุคคลเข้าใจความหมายของคำ�ศัพท์และความหมายของประโยค ก็จะเกิดพฤติกรรม
ยอมรับความคิดของผู้พูดหรือผู้อ่านที่เปล่งเสียงออกมาให้ได้ยิน และ การวิเคราะห์ หมายถึง ผู้ฟังมีความ
เข้าใจจนสามารถแยกแยะประเภทของข้อความที่ฟังได้ว่าเป็นภาษามาตรฐานหรือไม่ เข้าใจอารมณ์ ความรู้สึก
และความมุ่งหมายของผู้พูดจากนํ้าหนักคำ�ที่เน้นและนํ้าเสียงที่พูด ส่วนฮิกกินส์ ได้กล่าวถึง การอ้างอิง คือ
ผู้ฟังจะนำ�โครงสร้างทางภาษาของเสียงที่ได้ยินมาสัมพันธ์กับความรู้และประสบการณ์เดิม ตลอดจนสภาพ
แวดล้อมในขณะที่ฟัง ทำ�ให้มีความเข้าใจชัดเจนขึ้น จนนำ�ไปสู่ระดับความสามารถในการสรุปความหมาย
คือฟังแล้วสามารถวินิจฉัยความหมาย และทำ�ความเข้าใจข้อความที่ได้ยินทั้งหมดแล้วสรุปจดจำ�ความหมาย
นั้นๆ ไว้ เพื่อประโยชน์ในการฟังขั้นต่อไป

2.2 กลุ่มที่ 2 นักการศึกษาของไทย ได้แก่ ฐะปะนีย์ นาครทรรพ และประภาศรี สีหอำ�ไพ
(2520: 9-10) สนิท ตั้งทวี (2538: 62) และธิดา โมสิกรัตน์ (2538: 321) ได้สรุปขั้นตอนหรือระดับของการ
ฟังไว้ดังนี้

ฐะปะนีย์ นาครทรรพ และประภาศรี สีหอำ�ไพ ได้แบ่งการฟังออกเป็น 5 ระดับ คือ 1) ระดับ
จำ�และเข้าใจ คือฟังแล้วจำ�ได้และเข้าใจเรื่องที่ฟัง 2) ระดับจับใจความสำ�คัญ คือแยกข้อความที่ไม่สำ�คัญ
ออกได้ 3) ระดับประเมินผล คือพิจารณาไตร่ตรองหาข้อเท็จจริง 4) ระดับเก็บรวบรวม คือนำ�ความรู้ที่ได้เก็บ
หรือจดจำ�ไว้ และ 5) ระดับสรุป เป็นขั้นความคิดรวบยอด สรุปเรื่องราวทั้งหมดได้

สนิท ตั้งทวี ได้กล่าวถึงระดับของการฟังไว้ 5 ระดับ คือ 1) ระดับการได้ยิน คือรับเสียงได้
2) ระดับความมีสมาธิ สนใจเสียงที่ได้ยิน 3) ระดับการเข้าใจ รู้จักภาษา 4) ระดับการตีความ ทำ�ความเข้าใจ
กับความหมาย และ 5) ระดับการตอบสนอง หลังจากทำ�ความเข้าใจแล้วก็สนองกลับ

ธิดา โมสิกรัตน์ ได้ระบุขั้นตอนของการฟัง ไว้ดังนี้ 1) ขั้นได้ยิน เป็นขั้นต้นของการฟังซึ่ง
มนุษย์สามารถกระทำ�ได้ง่าย โดยรับฟังเสียงได้ แม้จะเป็นเรื่องที่ไม่เคยได้ยินมาก่อน 2) ขั้นแยก เป็นขั้น
ของการแยกเสียง แยกพยางค์ โดยใช้ความสามารถของผู้ฟังจับเทียบเข้าคู่ หรือเทียบเคียงเสียงที่ได้ยินว่า
เหมือนกัน หรือแตกต่างกัน 3) ขั้นยอมรับ เป็นขั้นลำ�ดับต่อมาจากขั้นแยก ซึ่งผู้ฟังอาจยอมรับหรือปฏิเสธว่า
ขอ้ ความทีไ่ ด้ยินสื่อความหมายได้ในภาษา 4) ขั้นตคี วาม เปน็ ขั้นทีผ่ ูฟ้ ังแปลความหมายหรือตคี วามหมายของ
ประโยคหรือสิ่งที่ได้ยินได้ฟัง 5) ขั้นเข้าใจ เป็นขั้นการฟังซึ่งผู้ฟังสามารถเข้าใจความหมายของใจความสำ�คัญ
ของผู้พูดได้อย่างถ่องแท้ และ 6) ขั้นเชื่อ เป็นขั้นที่ขึ้นอยู่กับความสามารถของผู้ฟังที่จะตัดสินว่า ประโยค
หรือสิ่งที่ได้ยินมานั้นมีความจริงเพียงใด เชื่อถือได้อย่างไร และยอมรับได้หรือไม่

จากการเสนอความคิดเกี่ยวกับระดับของการฟัง ซึ่งอาจจัดว่าเป็นองค์ประกอบของกระบวนการ
ในการฟังของนักการศึกษาทั้งไทยและต่างประเทศดังกล่าวข้างต้น อาจสรุปได้ว่า ความคิดต่างๆ เหล่านั้นมี
ความพ้องต้องกันอยู่หลายส่วน เช่น ระดับแรกหรือขั้นตอนแรก จะเริ่มต้นด้วย การได้ยิน ซึ่งทำ�ให้เห็นได้
วา่ การไดย้ นิ ถกู ก�ำ หนดใหเ้ ปน็ สว่ นหนึง่ หรอื ขัน้ ตอนหนึง่ ของกระบวนการในการฟงั ตอ่ มาเปน็ ขัน้ ตอนท�ำ ความ