Page 32 - การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ภาษาไทย
P. 32
4-22 การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ภาษาไทย
เร่อื งที่ 4.2.1 การฟงั กบั กระบวนการสอื่ สาร
กระบวนการสือ่ สาร มีองคป์ ระกอบส�ำ คัญ คือ ผูส้ ่งสาร สาร สื่อ และผูร้ บั สาร การฟังเปน็ พฤตกิ รรม
ในการสื่อสารอย่างหนึ่งของผู้รับสารเช่นเดียวกับการอ่านและการดู การฟังถือเป็นบทบาทแรกที่มนุษย์ใช้รับ
สารคู่กับการพูดซึ่งเป็นพฤติกรรมส่งสาร และมักเกิดขึ้นพร้อมกับการดู ก่อนที่จะพัฒนาสู่การอ่านเพื่อใช้รับ
สารจากการเขียน
แม้ว่าการฟังเป็นทักษะรับสาร เช่นเดียวกับการอ่าน แต่มีลักษณะต่างจากการอ่านอยู่หลายประการ
ไดแ้ ก่ การฟงั คอื การแปลงเสยี งเปน็ ความคดิ สว่ นการอา่ นคอื การแปลงอกั ษรเปน็ ความคดิ การฟงั จะไมม่ กี าร
ทวนกลับ ฟังแล้วก็ผ่านไป แต่การอ่านอาจย้อนอ่านซํ้าได้ถ้าต้องการ นอกจากนี้การฟังยังรับได้ทั้งสารที่เป็น
ถอ้ ยค�ำ หรอื วจั นะ (verbal) และสารทีไ่ มเ่ ปน็ ถอ้ ยค�ำ หรอื อวจั นะ (non-verbal) อนั ไดแ้ ก่ จงั หวะ การเนน้ เสยี ง
เสียงสูงตํ่า สีหน้า ท่าทางของผู้พูด ในขณะที่ผู้อ่านได้รับเพียงสัญลักษณ์ของวัจนภาษาเท่านั้น
ผู้สอนวิชาภาษาไทยที่มีความรู้ความเข้าใจเรื่องการฟังว่าเป็นส่วนหนึ่งที่อยู่ในกระบวนการสื่อสาร
จะสามารถจัดกิจกรรมการเรียนการสอนเพื่อพัฒนาทักษะการฟังได้ดียิ่งขึ้น เพราะการฟังอย่างมีสมรรถภาพ
ทำ�ให้กระบวนการสื่อสารครบองค์ประกอบ คือ บรรลุวัตถุประสงค์ในการสื่อสารได้อย่างสมบูรณ์ ทั้งยังทำ�ให้
ผู้พูดประสบความสำ�เร็จในการพูดได้อีกด้วย
เรื่องการฟังกับกระบวนการสื่อสารที่ผู้สอนควรทำ�ความเข้าใจ อาจจำ�แนกได้ เป็น 3 ลักษณะใหญ่ๆ
คือการฟังแบบผู้ฟังมีส่วนร่วมโดยตรงในกระบวนการสื่อสาร การฟังแบบผู้ฟังไม่มีส่วนร่วมโดยตรงใน
กระบวน การสื่อสารและการฟังจากสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ดังรายละเอียดต่อไปนี้
1. การฟงั แบบผูฟ้ งั มสี ว่ นรว่ มโดยตรงในกระบวนการสือ่ สาร จ�ำ แนกเปน็ การสือ่ สารระหวา่ งบคุ คล
และการสื่อสารภายในกลุ่ม
1.1 การฟังในการสื่อสารระหว่างบุคคล เป็นกิจกรรมการสื่อสารที่บุคคลจำ�นวนไม่เกิน 2
คน ผลัดกันทำ�หน้าที่รับสารและส่งสารโต้ตอบกัน ผู้ฟังต้องแปลความหรือตีความเพื่อสร้างความเข้าใจในสิ่ง
ที่ผู้พูดต้องการสื่อมายังตน จับใจความสำ�คัญ จดจำ�สิ่งที่ฟัง วิเคราะห์ข้อเท็จจริง ข้อคิดเห็นและประเมินค่า
สิ่งที่ฟัง โดยใช้วิธีฟังอย่างมีวิจารณญาณ เป็นการสื่อสารที่ไม่จำ�กัดระยะเวลาการสื่อสาร ขึ้นอยู่กับกาลเทศะ
บุคคล และสถานที่ ทำ�ให้ได้สื่อสารกับบุคคลต่างๆ ไม่จำ�กัดเพศ วัย ผู้ฟังที่ดีต้องปรับตัวให้เข้ากับคู่สนทนา
ด้วยการใช้ถ้อยคำ�สุภาพ เข้าใจง่าย ต้องควบคุมอารมณ์ตามมารยาทในสังคม และแสดงกิริยาอาการที่มี
ไมตรีต่อกัน
ดังที่กล่าวมาข้างต้นการฟังในการสื่อสารระหว่างบุคคล จึงมีลักษณะสำ�คัญคือ เป็นผู้ฟังที่ดี
มีความจริงใจ แสดงปฏิกิริยาตอบสนองที่เหมาะสมกับบุคคล และมีความสนใจคู่สนทนาตลอดเวลา
การฟังโดยผู้ฟังมีส่วนร่วมในกระบวนการสื่อสารระหว่างบุคคล มีประโยชน์โดยตรงต่อผู้ฟัง
คือเป็นการสร้างและกระชับความสัมพันธ์ที่ดีกับผู้อื่น ช่วยให้ประสบความสำ�เร็จในงานอาชีพ ช่วยฝึกปัญญา
