Page 46 - การพัฒนาทักษะและประสบการณ์วิชาชีพ สำหรับผู้นำทางการศึกษา
P. 46
12-36 การพัฒนาทักษะและประสบการณ์วิชาชีพสำ�หรับผู้นำ�ทางการศึกษา
เร่ืองที่ 12.2.2 กระบวนการนเิ ทศเพื่อพฒั นาคณุ ภาพการศกึ ษา
กระบวนการนิเทศในสถานศึกษา คือ ขั้นตอนการดำ�เนินการนิเทศในสถานศึกษาอย่างเป็นระบบ
เพื่อให้สถานศึกษาประสบผลสำ�เร็จในการจัดการศึกษาตามจุดมุ่งหมายที่ได้กำ�หนดไว้ หากพิจารณาถึง
ขอบข่ายของการนิเทศแล้วจะพบว่างานนิเทศการศึกษาของสถานศึกษา มีขอบข่ายของการนิเทศ 2 ลักษณะ
คือ 1) งานนิเทศทั่วไป ซึ่งเป็นงานพัฒนาบุคลากรให้มีความสามารถในการปฏิบัติงานสนับสนุนการเรียน
การสอน และการจัดการเรียนการสอน เป็นการพัฒนาครูและบุคลากรให้ได้รับการพัฒนาในทุกด้าน และ
2) งานนเิ ทศการสอน เปน็ งานพฒั นาครใู หม้ คี วามรูค้ วามสามารถในการปฏบิ ตั กิ ารสอน ซึง่ เปน็ งานทีเ่ กีย่ วขอ้ ง
กับหลักสูตร การจัดการเรียนการสอนโดยตรงเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา (กระทรวงศึกษาธิการ 2539:
3) ดังนั้น จึงขอนำ�เสนอกระบวนการนิเทศโดยแบ่งออกเป็น 2 ลักษณะ คือ 1) กระบวนการนิเทศทั่วไปของ
สถานศึกษา ซึ่งเป็นกระบวนการที่สถานศึกษาสามารถนำ�ไปใช้ในการปฏิบัติการนิเทศของสถานศึกษาในภาพ
รวมทุกด้าน และ 2) กระบวนการนิเทศการเรียนการสอน ซึ่งเป็นกระบวนการนิเทศที่เน้นการพัฒนาคุณภาพ
การจัดการเรียนการสอนของครูในชั้นเรียน รายละเอียดนำ�เสนอตามประเด็นต่อไปนี้
กระบวนการนเิ ทศท่วั ไปของสถานศึกษา
กระบวนการนิเทศทั่วไปเป็นกระบวนการที่สถานศึกษาสามารถนำ�ไปใช้ในการปฏิบัติการนิเทศ
ของสถานศึกษาในภาพรวมทุกด้าน โดยสามารถนำ�กระบวนการนิเทศนี้มาใช้ในการนิเทศทุกลักษณะเพื่อ
การพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา กระบวนการนิเทศโดยส่วนใหญ่มีขั้นตอนในลักษณะเดียวกับ
การบริหาร ขั้นตอนสำ�คัญๆ คือ การวางแผน การดำ�เนินการตามแผน และการประเมินผลการดำ�เนินการ
แฮริส (Harris, 1963) ได้กำ�หนดขั้นตอนของกระบวนการนิเทศการศึกษาไว้เรียกว่า “Harris’ POLCA”
ประกอบด้วยการดำ�เนินการ 5 ขั้นตอน คือ
1. ขั้นการวางแผน (planning) เป็นขั้นตอนที่ผู้รับผิดชอบการนิเทศต้องคิดวิเคราะห์ถึงความ
ต้องการและความจำ�เป็นในการนิเทศเพื่อนำ�มากำ�หนดวัตถุประสงค์ของการนิเทศให้สอดคล้องกัน โดย
ต้องการคาดการณ์ล่วงหน้าถึงผลที่จะเกิดขึ้นจากการนิเทศ จัดทำ�แผนการดำ�เนินการ โครงการ และกำ�หนด
ขั้นตอนการปฏิบัติงาน
2. ขั้นการจัดองค์การ (organizing) เป็นขั้นตอนที่กำ�หนดโครงการของคณะทำ�งานตั้งเกณฑ์
มาตรฐานการรวบรวมทรัพยากรที่มีทั้งบุคคลและวัสดุอุปกรณ์ การมอบหมายงาน การประสานงาน
การกระจายอำ�นาจหน้าที่ โครงสร้างขององค์การ และความสัมพันธ์เชื่อมโยงระหว่างงานต่างๆ
3. ขั้นการนำ�สู่การปฏิบัติ (leading) เป็นขั้นตัดสินใจในการดำ�เนินการนิเทศ กำ�หนดวิธีการใน
การนิเทศ กระตุ้น จูงใจ เสริมสร้างกำ�ลังใจ ให้คำ�แนะนำ�เพื่อให้เกิดความชัดเจนในการทำ�งาน การแนะนำ�
นวัตกรรมใหม่ๆ และอำ�นวยความสะดวกในการปฏิบัติการนิเทศ
