Page 49 - การพัฒนาทักษะและประสบการณ์วิชาชีพ สำหรับผู้นำทางการศึกษา

ผู้นำ�กับการนิเทศเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา 12-39

สงดั อทุ รานนั ท์ (2530: 84-88) ไดน้ �ำ เสนอกระบวนการนเิ ทศการศกึ ษา โดยมขี ัน้ ตอนท�ำ งานพืน้ ฐาน
ที่คล้ายคลึงกัน คือ การวางแผน การดำ�เนินการตามแผน และการประเมินผลการดำ�เนินการ โดย สงัด
อุทรานันท์ เพิ่มขั้นตอนของการให้ความรู้ก่อนดำ�เนินการนิเทศ และการสร้างเสริมกำ�ลังใจแก่ผู้ปฏิบัติงาน
นิเทศ โดยกำ�หนดขั้นตอนไว้ 5 ขั้นตอน ดังนี้

1) การวางแผนการนิเทศ (Planning-P) เป็นขั้นตอนที่ผู้บริหาร ผู้นิเทศ และผู้รับการนิเทศ จะ
ท�ำ การประชมุ ปรกึ ษาหารอื เพอื่ ใหไ้ ดม้ าซึง่ ปญั หาและความตอ้ งการจ�ำ เปน็ ทีจ่ ะตอ้ งมกี ารนเิ ทศ รวมทัง้ วางแผน
ถึงขั้นตอนการปฏิบัติงานเกี่ยวกับการนิเทศที่จัดขึ้น

2) ให้ความรู้ก่อนดำ�เนินการนิเทศ (Informing-I) เป็นขั้นตอนของการให้ความรู้ ความเข้าใจถึง
สิง่ ทีจ่ ะด�ำ เนนิ การวา่ จะตอ้ งอาศยั ความรู้ ความสามารถอยา่ งไรบา้ ง จะมขี ัน้ ตอนในการด�ำ เนนิ การอยา่ งไร และ
จะทำ�อย่างไรให้ผลงานออกมาอย่างมีคุณภาพ ซึ่งถือเป็นขั้นตอนที่สำ�คัญทุกครั้ง สำ�หรับการเริ่มการนิเทศ
ที่จัดขึ้นใหม่ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องใดก็ตาม ถือเป็นความจำ�เป็นสำ�หรับการนิเทศที่ต้องมีการทบทวนความรู้
ความเข้าใจที่ถูกต้องอีกครั้งหนึ่ง

3) การดำ�เนินการปฏิบัติการนิเทศ (Doing-D) ประกอบด้วยการปฏิบัติงานใน 3 ลักษณะ คือ การ
ปฏิบัติงานของผู้รับการนิเทศ การปฏิบัติงานของผู้ให้การนิเทศ การปฏิบัติงานของผู้สนับสนุนการนิเทศ

4) การสร้างเสริมกำ�ลังใจแก่ผู้ปฏิบัติงานนิเทศ (Reinforcing-R) เป็นขั้นตอนของการเสริมแรง
ของผู้บริหาร เพื่อให้ผู้รับการนิเทศมีความมั่นใจ และบังเกิดความพึงพอใจในการปฏิบัติงาน ขั้นตอนนี้อาจ
ดำ�เนินการไปพร้อมๆ กับที่ผู้รับการนิเทศกำ�ลังปฏิบัติงานหรือการปฏิบัติงานได้เสร็จสิ้นลงแล้ว

5) การประเมินผลการนิเทศ (Evaluating-E) เป็นขั้นที่ผู้นิเทศทำ�การประเมินผลการดำ�เนินงานที่
ได้ดำ�เนินการผ่านไปแล้วว่าเป็นอย่างไร หลังจากการประเมินผลการนิเทศ หากพบว่า มีปัญหาหรืออุปสรรค
ที่ทำ�ให้การดำ�เนินงานไม่ได้ผล ก็สมควรจะต้องทำ�การปรับปรุงแก้ไขให้ตรงหรือสอดคล้องกับสภาพปัญหา
นั้นๆ

กระบวนการนเิ ทศการเรยี นการสอน

โคแกน (Cogan, 1973: 10-12) ไดเ้ สนอวงจรการนเิ ทศแบบคลนิ กิ โดยแบง่ การนเิ ทศเปน็ 8 ขัน้ ตอน
1) การสร้างความสัมพันธ์ระหว่างครูกับผู้นิเทศ 2) การวางแผนร่วมกับครู 3) การกำ�หนดกลยุทธ์ใน
การสังเกต 4) การสังเกตการสอน 5) การวิเคราะห์กระบวนการเรียนการสอน 6) การวางแผนเพื่อกำ�หนด
กลยุทธ์ 7) การประชุมปรึกษาหารือ และ 8) การปรับปรุงแผน (ศึกษารายละเอียดในเรื่องที่ 12.1.4) อย่างไร
ก็ตาม ฮอยและฟอร์สิธ (Hoy and Forsyth, 1986: 47-49) ได้นำ� “วงจรนิเทศแบบคลินิก” (cycle of
clinical supervision) มาพัฒนาและนำ�เสนอโดยแบ่งออกเป็นการดำ�เนินการ 3 ระยะ คือ 1) ระยะก่อนการ
สังเกต (preobservation phase) 2) ระยะการสังเกต (observation phase) และ 3) ระยะหลังการสังเกต
(postobservation phase) มีสาระสำ�คัญ ดังนี้