Page 31 - ความรู้และทักษะการสื่อสารชุมชน
P. 31
การเลอื กใช้สอื่ หรือช่องทางการสือ่ สารส�ำหรบั การสื่อสารชุมชน 5-21
เดียวกันกับการประเมินผล หากชุมชนมีส่วนร่วมในการประเมินผล ก็จะท�ำให้เกิดความเข้าใจและน�ำไปสู่
การพฒั นาด้วยตนเองเป็นหลกั
นอกจากพจิ ารณาถงึ การมสี ว่ นรว่ มในขนั้ ตอนการผลติ แลว้ การมสี ว่ นรว่ มยงั สามารถพจิ ารณาไป
ได้จนถึงการมสี ่วนรว่ มในฐานะ ไดแ้ ก่ ผู้รบั ฟงั ผ้ผู ลติ และผ้วู างนโยบาย โดยไลล่ �ำดับจากการมสี ่วนรว่ ม
ทตี่ �ำ่ สดุ คอื การรบั ฟัง สู่การมีส่วนร่วมทสี่ ูงสดุ คอื การวางนโยบาย
ทงั้ น้ี ตามแนวคดิ ของการมสี ว่ นรว่ ม หากเปดิ โอกาสใหไ้ ปกา้ วไปสกู่ ารวางนโยบาย กอ็ าจถอื ไดว้ า่
การสื่อสารนั้นจะท�ำหน้าที่ “ของ” ชุมชน เพราะสามารถออกแบบการส่ือสารได้ตามท่ีชุมชนต้องการ
ต่างจากการเพยี งรบั ฟงั และการผลิต ซ่งึ เบอ้ื งหลังอาจตกอยใู่ ต้อำ� นาจของธุรกจิ รัฐได้
ตวั อยา่ งเชน่ วทิ ยชุ มุ ชน หากเปดิ โอกาสใหเ้ กดิ การมสี ว่ นรว่ มในฐานะผวู้ างนโยบาย จะท�ำใหค้ นใน
ชุมชนเข้ามาก�ำหนดกฎเกณฑ์เป้าหมายของวิทยุชุมชน เนื้อหารายการ และอ่ืนๆ แต่หากเปิดโอกาสให้
เปน็ ผรู้ บั ฟงั แบบมสี ว่ นรว่ ม กจ็ ะเปน็ เพยี งแคใ่ หส้ ามารถสะทอ้ นความคดิ เหน็ ในรายการ ดว้ ยการสง่ จดหมาย
การโทรศพั ทเ์ ขา้ รว่ มรายการ แตก่ ็ยังไม่มสี ิทธิทีจ่ ะวางนโยบายของวทิ ยุชุมชน
ในทศั นะของนกั วชิ าการดา้ นการสอ่ื สาร การใชแ้ นวทางการมสี ว่ นรว่ ม จะทำ� ใหช้ มุ ชนตระหนกั ถงึ
ประเดน็ ปญั หานน้ั ไดด้ กี วา่ การสอื่ สารจากสว่ นกลางลงไป เปน็ การดงึ ใหค้ นในชมุ ชนเขา้ มารว่ มในประเดน็
ไดอ้ ย่างดี ทงั้ นี้ ในบรรดาสื่อต่างๆ อาจกล่าวได้วา่ ส่อื พิธีกรรม เปน็ สือ่ พ้นื บ้านที่มศี กั ยภาพในการระดม
พลังชุมชนในระดับเข้มข้นที่สุด เพราะการเกิดพิธีกรรมต้องอาศัยความร่วมมือร่วมใจสมัครสมานสามัคคี
ของคนในชมุ ชน เหน็ ความสำ� คญั เหน็ คณุ คา่ เชน่ การจดั ทำ� สลากภตั ทไ่ี มส่ ามารถเกดิ จากคนคนเดยี วตอ้ ง
อาศยั การระดมพลงั
สรปุ ผ้สู ่งสารเป็นหนงึ่ ในองคป์ ระกอบการส่อื สาร เกีย่ วข้องกับตวั บคุ คลหรอื คน และอาจกล่าวได้
ว่า เป็นจุดเร่ิมต้นของการสื่อสาร หากผู้ส่งสารมีทักษะความรู้ความสามารถในด้านการสื่อสารโดยเฉพาะ
ในการเลอื กใชส้ อ่ื หรอื ชอ่ งทางการสอ่ื สารกจ็ ะสง่ ผลใหส้ ามารถควบคมุ การสอื่ สารและทำ� ใหก้ ารสอ่ื สารประสบ
ผลสำ� เร็จได้อย่างดี ในกรณีของการส่อื สารชมุ ชนกเ็ ช่นเดยี วกัน ผู้ส่งสารควรมที กั ษะในการเลือกใช้สอื่ หรอื
ช่องทางการสื่อสาร ในสองด้านคือ การเลือกใช้สื่อหรือช่องทางการส่ือสารแบบผสมผสานหรือการใช้สื่อ
แบบบรู ณาการ และการเลือกใช้สอื่ หรอื ชอ่ งทางการสอ่ื สารที่เนน้ การสร้างการมสี ่วนรว่ ม
กิจกรรม 5.2.1
ผสู้ ง่ สารควรจะมที กั ษะความรคู้ วามสามารถทางดา้ นการสอื่ สารในการเลอื กใชส้ อ่ื หรอื ชอ่ งทางการ
สอื่ สารอย่างไร
แนวตอบกิจกรรม 5.2.1
ผสู้ ่งสารควรมที ักษะอย่างน้อยสองด้าน คอื การผสมผสานหรือการบรู ณาการสอ่ื การเลอื กใชส้ ่ือ
หรอื ช่องทางการส่ือสารทเ่ี น้นการมสี ว่ นรว่ ม
