Page 38 - ความรู้และทักษะการสื่อสารชุมชน
P. 38
5-28 ความร้แู ละทกั ษะการสือ่ สารชุมชน
แตกต่างกนั นา่ จะมีความคดิ เหน็ ต่อเร่อื ง “ความเป็นไทย” ทแี่ ตกตา่ งกนั ดงั น้นั ผู้วจิ ัยจึงใชก้ ลมุ่ ตัวอยา่ ง
เพียง 2 กล่มุ คือ กลุม่ วัยรุน่ ท่มี อี ายุระหวา่ ง 15-19 ปี และกล่มุ ผ้อู าวโุ สทม่ี อี ายอุ ยู่ระหวา่ ง 55-60 ปี ซึ่ง
จากผลการศกึ ษา พบวา่ ความคิดเหน็ ของคนทั้งสองร่นุ น้นั มีความแตกต่างกนั จรงิ ๆ
อย่างไรก็ดี การใช้ตัวแปรเรื่อง “อายุ” จ�ำเป็นต้องรู้บริบทของสังคมในขณะน้ันด้วย ทั้งน้ี
เพราะในขณะทอ่ี ายเุ ปน็ ตวั เลขชนดิ หนง่ึ แตค่ วามหมายของตวั เลขนน้ั มลี กั ษณะเปน็ พลวตั และแปรเปลยี่ น
ไปตามยคุ สมยั เชน่ คนทมี่ อี ายุ 18 ปี ใน พ.ศ. 2500 นนั้ ยอ่ มมคี วามแตกตา่ งจากคนอายุ 18 ปี พ.ศ. 2540
แนน่ อน
2) ตัวแปรท่ีสองเร่ือง “รายได้” การศึกษาเกี่ยวกับตวั แปรนี้ มีสิ่งทพ่ี ึงระมดั ระวงั คอื
- ประการแรก การปะปนระหว่าง “รายได้ของบคุ คล” กบั “รายได้ของครอบครวั ”
ดังน้ันในการสอบถามข้อมูล “รายได้” จะต้องมีการระบุให้ชัดเจน เพราะในบางครอบครัวพบว่าแม้ว่า
รายได้ของปัจเจกบุคคลอาจจะลดลง แต่ในทางตรงกันข้ามรายได้ของครอบครัวกลับเพ่ิมข้ึน ทั้งน้ีเป็น
เพราะจ�ำนวนคนในครอบครัวเพม่ิ ขึ้น เป็นต้น
- ตัวแปรเร่ือง “รายได”้ ยงั เกยี่ วข้องกบั ปัจจยั อน่ื อีกด้วย กลา่ วคือ การประเมนิ คา่
ของรายไดจ้ ะตอ้ งพจิ ารณาควบคไู่ ปกบั รายจา่ ยดว้ ย หรอื ตวั เลขของรายไดจ้ ะมคี วามหมายวา่ มรี ายไดม้ าก
หรอื นอ้ ยยงั เกยี่ วขอ้ งกบั ชว่ งวฏั จกั รของครอบครวั ดว้ ย เชน่ ถา้ เปน็ ชว่ งเวลาทลี่ กู กำ� ลงั เขา้ โรงเรยี น จำ� เปน็
ต้องมคี า่ ใช้จ่าย รายได้ท่ดี วู ่า “มาก” ก็อาจจะไมเ่ พยี งพอ
- ด้านการศกึ ษาความสมั พันธร์ ะหว่างรายได้กบั การใช้ส่ือ มักจะมขี ้อคน้ พบว่า เมื่อ
คนมีรายได้สูงข้ึน จะมีการเลือกใช้สื่อหลายประเภทมากข้ึน ซึ่งก็เป็นเหตุผลธรรมดา เนื่องจากในระบบ
สงั คมของเรา การใชส้ อ่ื ตอ้ งมคี า่ ใชจ้ า่ ยทำ� ใหผ้ ทู้ ม่ี รี ายไดส้ งู ยอ่ มจะมอี ำ� นาจในการซอ้ื สอื่ ทส่ี งู กวา่ อกี ประการ
หนง่ึ มขี อ้ นา่ สงั เกตวา่ เมอื่ มรี ายไดเ้ พม่ิ ขนึ้ มกั จะสะทอ้ นถงึ การมตี ำ� แหนง่ หนา้ ทกี่ ารงานทสี่ งู ขนึ้ ตามไปดว้ ย
และทำ� ใหม้ ภี าระหนา้ ทก่ี ารงานมากขนึ้ สง่ ผลใหม้ เี วลาใหค้ รอบครวั ลดนอ้ ยลง ในกรณนี ส้ี มาชกิ คนอนื่ ๆ ใน
ครอบครวั (เชน่ ภรรยา หรอื ลกู ) จะหนั ไปใช้สือ่ มากข้นึ
- สำ� หรบั ส่ือทม่ี ีแหล่งรายได้มาจากผู้รบั สารโดยตรงหรือกงึ่ โดยตรง เช่น ภาพยนตร์
การจัดคอนเสิร์ต วงการเทปเพลง นิตยสาร วงดนตรีลูกทุ่ง ฯลฯ ในการศกึ ษาสื่อประเภทน้ี จ�ำเป็นต้อง
คำ� นึงถงึ ตัวแปรเร่ือง “รายได้” ของผ้รู ับสารเปน็ ส�ำคญั
3) ตัวแปรที่สามเรื่อง “การศึกษา” สำ� หรับตวั แปรเร่อื ง “การศกึ ษา” สามารถศกึ ษาไดใ้ น
2 มติ ิ คือ ปรมิ าณของการศึกษาทีไ่ ด้รับ และประเภทของสาขาวิชาทีเ่ รยี น ซึ่งโดยท่ัวไปมกั จะเนน้ มิตแิ รก
คอื ปรมิ าณของการศกึ ษา
ตัวอย่างประเด็นเรือ่ งตวั แปรการศึกษาท่ีมีการวจิ ัยกันในด้านนิเทศศาสตร์ คือ
3.1) งานศกึ ษาดา้ นพฒั นาการการเปลย่ี นแปลงของกลมุ่ ทม่ี กี ารศกึ ษาระดบั ตา่ งๆ กบั
การใช้สื่อ เชน่ ประวตั ขิ องภาพยนตร์ไทย ซึง่ ในยุคแรกเปน็ สอื่ ทใี่ ชก้ ันอยู่ในหมผู่ มู้ ีการศึกษาสงู แตใ่ นยคุ
ปัจจุบนั หนังไทยกลายเป็นส่อื สำ� หรบั คนทม่ี กี ารศึกษาน้อย
3.2) ธรรมชาตขิ องสอื่ แตล่ ะชนดิ จะเปน็ ตวั กำ� หนดระดบั การศกึ ษาของผใู้ ชห้ นงั สอื พมิ พ์
คณุ ภาพ จะมคี นอา่ นมากหรอื นอ้ ยขนึ้ อยกู่ บั ระดบั การศกึ ษาโดยรวมของประชากร เพราะการอา่ นหนงั สอื พมิ พ์
