Page 29 - ความเป็นครู
P. 29
การจัดการความรู้และการจัดระบบสารสนเทศเพ่ือการบริหารจัดการ 13-19
เร่ืองที่ 13.2.1 กระบวนการจัดการความรู้ในสถานศึกษา
จากการศึกษาการจัดการความรู้ตามวงจร SECI ของศาสตราจารย์ Ikujiro Nonaka ซ่ึงความรู้
เกิดข้ึนจากกระบวนการ 4 ข้ันตอน จากเร่ืองท่ี 13.1.3 ไปแล้วนั้น เพ่ือให้เห็นแนวทางของการน�ำกระบวนการ
ในวงจรความรู้ไปใช้ในสถานศึกษา จะน�ำเสนอแนวทางการจัดการความรู้เก่ียวกับกระบวนการจัดการเรียน
การสอน โดยใช้กลไกการบริหารโรงเรียนโดยรวม ดังนี้
1. ข้ันตอน Socialization โรงเรียนต้องสร้างกลไกหรือเงื่อนไขให้ครูได้มีโอกาสพบปะแลกเปลี่ยน
เรียนรู้ซึ่งกันและกันอยู่เสมอ ทั้งทางตรงและทางอ้อม เช่น ก�ำหนดให้มีวาระเล่าสู่กันฟังถึงเทคนิควิธีสอนท่ีมี
ประสิทธิภาพในการประชุมประจ�ำเดือนทุกเดือน ให้มีระบบการสังเกต/นิเทศการสอนภายในโรงเรียน ให้มี
ห้องพักครูรวมซึ่งจัดในลักษณะที่เป็นท้ังห้องสมุดครูอันเป็นแหล่งรวบรวมเอกสารวิชาการ ส่ือต่าง ๆ ท่ีเป็น
ประโยชน์ส�ำหรับครู และเป็นห้องพักผ่อนที่มีมุมส�ำหรับอ่านหนังสือพิมพ์ มุมพักด่ืมน้�ำชา กาแฟ มีท่ีนั่งเป็น
กลุ่มย่อยส�ำหรับครูได้ปรึกษาหารืองาน หรือใช้เป็นที่ท�ำงานกลุ่มย่อยของครูจากหมวดวิชาต่าง ๆ กัน เพ่ือ
จูงใจให้คณะครูมาใช้เป็นที่พบปะกันเป็นประจ�ำ เป็นต้น การที่ครูมีโอกาสได้พบปะพูดคุยกัน ได้สังเกต
การสอน มีการนิเทศการสอน จะน�ำไปสู่การถ่ายทอด tacit knowledge ถึงกันได้อย่างสะดวก
2. ข้ันตอน Externalization โรงเรียนต้องให้ครูได้สรุปเทคนิค วิธีสอน ที่ได้จากการแลกเปล่ียน
เรียนรู้กบั เพื่อนครดู ว้ ยกันอันเปน็ ผลสบื เนือ่ งมาจากข้นั ตอนแรก เปน็ การบนั ทึกไว้เป็นเอกสารอยา่ งเปน็ ระบบ
อาจมีการก�ำหนดประเด็นที่จะบันทึกร่วมกัน เช่น ประเด็นเกี่ยวกับการใช้สื่อการสอน รูปแบบการประเมิน
จ�ำนวนข้อสอบท่ีใช้วัดผลการเรียน เวลาท่ีใช้ในการสอน เป็นต้น ในระยะเริ่มแรกอาจก�ำหนดประเด็นท่ีจะ
บันทึกไม่มากนัก แล้วจะค่อย ๆ เพ่ิมข้ึนเองเมื่อด�ำเนินการนาน ๆ ไป อาจจัดให้มีการสัมมนากลุ่มแบบ focus
group เพื่อให้มีการสรุปและจดบันทึกร่วมกัน ก็จะท�ำให้ได้ explicit knowledge เกิดข้ึนในสถานศึกษา
3. ข้ันตอน Combination โรงเรียนสนับสนุน ส่งเสริมให้คณะครูน�ำ explicit knowledge ท่ีได้
จากขั้นตอนที่ 2 ไปใช้จริง อาจท�ำการวิจัยในชั้นเรียนควบคู่ไปด้วย ท้ังนี้ฝ่ายบริหารต้องสนับสนุน ส่งเสริม
อย่างจริงจัง มีการนิเทศ ติดตามอย่างต่อเนื่อง การพบปะพูดคุย และการแลกเปล่ียนเรียนรู้ที่เป็นการ
ด�ำเนินงานตามขั้นตอนแรกน่าจะช่วยให้การท�ำงานตาม explicit knowledge พัฒนาไปสู่ explicit knowl-
edge ท่ีพัฒนาข้ึนจากเดิม เช่น เกิดความรู้ด้านการใช้ส่ือที่ดีกว่าเดิม ได้วิธีการประเมินผลสัมฤทธ์ิทาง
การเรียนที่มีประสิทธิภาพกว่าเดิม เป็นต้น
4. ขั้นตอน Internalization โรงเรียนต้องมีการเผยแพร่ explicit knowledge ที่พัฒนาข้ึนใหม่
กระจายไปสู่คณะครูอ่ืน ๆ ต่อไป ต้องจัดเอกสารไว้อย่างเพียงพอในห้องสมุดครู มีการน�ำประเด็นส�ำคัญใน
สาระความรู้ไปถกแถลงกันในท่ีประชุมประจ�ำเดือน หาวิธีจูงใจให้คณะครูลองน�ำความรู้ไปใช้จริงรอบใหม่
เกิดการส่ังสมประสบการณ์ใหม่ เป็น tacit knowledge รอบใหม่ เกิดการหมุนของวงจรที่ต่อเนื่องไม่ส้ินสุด
